Hội chợ Làng nghề Việt lần thứ 22: Bước ngoặt cho sản phẩm gỗ truyền thống
Hội chợ Làng nghề Việt lần thứ 22 là chuỗi sự kiện diễn ra từ ngày 8–12/10 tại Nhà Triển lãm Nông nghiệp, 489 Hoàng Quốc Việt, Hà Nội, quy tụ gần 100 gian hàng từ hơn 50 đơn vị của 18 tỉnh, thành phố, nhằm tôn vinh làng nghề, kết nối sản phẩm gỗ truyền thống với thị trường số nội thất và các kênh thương mại điện tử. Đây không chỉ là một hội chợ làng nghề Việt đơn thuần; đó là thử nghiệm về cách đưa chạm khắc gỗ Việt Nam ra khỏi vòng luẩn quẩn “làm theo đơn quen” và bước vào sân chơi số. Khi mộc Kim Bồng xuất hiện cạnh các gian gốm, lụa, mây tre, câu hỏi đặt ra là: gỗ truyền thống sẽ chọn đứng yên bên quá khứ hay chủ động đi tìm khách hàng mới trên TikTok Shop, nền tảng thương mại điện tử nội thất và hệ thống siêu thị?
Từ mộc Kim Bồng đến tranh khắc gỗ Đông Hồ: Di sản gỗ gặp công nghệ
Sự hiện diện của mộc Kim Bồng và tranh khắc gỗ dân gian Đông Hồ tại hội chợ cho thấy bức tranh khá rõ: các sản phẩm gỗ truyền thống không chờ được thương xót, chúng cần được tái định vị như một phân khúc có giá trị thẩm mỹ và văn hóa riêng. Những kỹ thuật chạm khắc, hoàn thiện bề mặt như sơn PU, khảm, sơn mài hay khắc gỗ vốn gắn với nhịp sống chậm của làng nghề, nay được đặt vào không gian số, nơi khách hàng quyết định bằng vài cú chạm trên màn hình. Theo Ban tổ chức, gần 100 gian hàng cùng khu triển lãm chung 120 m² là không gian thử nghiệm cách kể câu chuyện nghề thông qua mã QR, livestream thay vì chỉ qua lời giới thiệu trực tiếp. Đó là bước chuyển từ “xem cho biết” sang “xem để mua và chia sẻ”, một thay đổi quan trọng nếu chạm khắc gỗ Việt Nam muốn thoát khỏi lối sản xuất gia công mùa vụ.
Livestream, mã QR và thị trường số nội thất: Cơ chế phân phối mới cho gỗ làng nghề
Điểm mới đáng chú ý nhất không nằm ở gian hàng, mà ở cách sản phẩm gỗ truyền thống được đưa lên không gian số. Trong suốt thời gian diễn ra hội chợ, Ban tổ chức phối hợp thực hiện các phiên livestream bán hàng thủ công mỹ nghệ và sản phẩm OCOP trên TikTok Shop, đồng thời tạo không gian giao dịch giữa cơ sở sản xuất làng nghề với doanh nghiệp phân phối, siêu thị và các nền tảng thương mại điện tử nội thất. Sản phẩm trưng bày đi kèm mã QR, cho phép khách tham quan tra cứu nguồn gốc, câu chuyện nghề ngay tại gian. Theo ông Nguyễn Hồng Việt, gần 100 gian hàng tham gia là bước đi hướng tới một thị trường số nội thất, nơi bàn ghế, đồ thờ, tranh gỗ không còn phụ thuộc vào khách lẻ đi hội chợ mà được tiếp cận khách trong và ngoài nước xuyên suốt thay vì theo mùa. Đây là kênh quảng bá và tiêu thụ mới, nhưng quan trọng hơn, là lời nhắc các nghệ nhân gỗ: sản phẩm đẹp thôi chưa đủ, phải dễ tìm, dễ mua và dễ kể lại.
Khi gỗ làng nghề gắn với du lịch nông thôn và trải nghiệm văn hóa
Hội chợ không đứng một mình mà nằm trong chuỗi sự kiện kết nối du lịch nông nghiệp, nông thôn, trong đó nhiều mô hình du lịch làng nghề gắn với gỗ và thủ công truyền thống được giới thiệu trực tiếp. Các đơn vị tham gia mang đến mô hình du lịch làng nghề như mộc Kim Bồng, làng lụa Nam Cao, các hợp tác xã nông nghiệp – du lịch, cùng những điểm đến dưới tán rừng, gắn với dược liệu và sinh thái. Ý nghĩa ở đây là sản phẩm gỗ truyền thống không chỉ là món hàng; nó trở thành một phần của trải nghiệm: khách không chỉ mua chiếc bàn, chiếc tượng mà còn biết mình đang mang về một câu chuyện từ nếp sống nông thôn. Hội nghị quảng bá, kết nối và xúc tiến thương mại du lịch nông thôn cũng tập trung đưa doanh nghiệp lữ hành đến gần chủ thể làng nghề, tạo thêm đường dẫn cho chạm khắc gỗ Việt Nam bước từ xưởng ra không gian trải nghiệm.
Từ hội chợ đến chiến lược dài hạn: Nội thất gỗ Việt phải chủ động đi vào thương mại điện tử
Nhiều năm qua, sản phẩm gỗ làng nghề sống nhờ hội chợ và khách quen; mô hình này không còn phù hợp khi hành vi mua sắm chuyển mạnh lên môi trường số. Việc hội chợ làng nghề Việt năm nay nhấn vào chuyển đổi số, livestream và mã QR là tín hiệu tích cực, nhưng chỉ là bước khởi đầu. Nếu các cơ sở mộc vẫn giữ tư duy “có hội chợ thì đem hàng đi”, còn mọi ngày vẫn im lìm trên sàn thương mại điện tử, lợi thế từ sự kiện sẽ trôi mất. Điều cần thiết là chiến lược dài hạn: xây dựng thương hiệu nội thất gỗ gắn với câu chuyện làng nghề, chuẩn hóa hình ảnh, mô tả, dịch vụ hậu mãi trên các nền tảng thương mại điện tử nội thất. Các buổi giao lưu, thao diễn nghề tại hội chợ cho thấy nghệ nhân hoàn toàn đủ khả năng kể chuyện; vấn đề là biến câu chuyện ấy thành nội dung số bền vững, để di sản chạm khắc gỗ Việt Nam hiện diện đều đặn trên thị trường số nội thất, chứ không chỉ lóe sáng vài ngày hội.
