Ba siêu cầu sông Hồng: đòn bẩy hạ tầng trong cuộc hẹn APEC
Ba siêu cầu vượt sông Hồng gồm Tứ Liên, Trần Hưng Đạo và Ngọc Hồi là những dự án hạ tầng giao thông quy mô lớn, được Hà Nội tập trung nguồn lực với tổng vốn đầu tư hơn 48.000 tỷ đồng, nhằm tạo thêm các trục kết nối mới giữa khu vực trung tâm và phía Đông, Đông Nam thành phố, đồng thời hướng tới mục tiêu hoàn thành trước Hội nghị APEC tổ chức tại Thủ đô. Đây không phải những công trình đơn lẻ, mà là lựa chọn mang tính chiến lược: lấy cầu vượt sông Hồng làm trục dẫn dắt không gian đô thị và chuẩn bị năng lực đón dòng khách, dòng vốn khi Hà Nội APEC 2027 diễn ra. Dễ thấy, việc đẩy nhanh tiến độ ba cầu này đang trở thành thước đo cho quyết tâm "thiết kế lại" bản đồ phát triển về phía đông sông Hồng trong giai đoạn mới.
Tứ Liên, Trần Hưng Đạo, Ngọc Hồi: ba hướng mở mới qua sông Hồng
Điểm chung của ba siêu cầu sông Hồng là đều tạo ra trục kết nối rõ ràng cho các cực phát triển mới của Thủ đô. Cầu Tứ Liên dài khoảng 5,15km, nối từ đường Nghi Tàm khu vực Hồ Tây sang đường Trường Sa ở Đông Anh, với tổng mức đầu tư hơn 20.100 tỷ đồng và đã đạt khoảng 19,57% giá trị hợp đồng thi công. Cầu Trần Hưng Đạo dài 4,18km, bắt đầu từ ngã 5 Trần Hưng Đạo – Trần Thánh Tông – Lê Thánh Tông, kết nối tới phố Nguyễn Sơn, hiện sản lượng thi công phần cầu đạt khoảng 33,72% hợp đồng. Trong khi đó, cầu Ngọc Hồi và tuyến kết nối dài 7,5km, tổng mức đầu tư gần 12.000 tỷ đồng, nối Vành đai 3,5 Hà Nội với Vành đai 3,5 Hưng Yên.
Một câu nói đáng chú ý là: "Ba dự án đang tạo ra ba hướng kết nối mới qua sông Hồng, giúp mạng lưới giao thông Hà Nội có thêm năng lực phân bổ dòng phương tiện giữa khu vực trung tâm và các không gian phát triển phía Đông, Đông Nam". Việc mở rộng năng lực cầu vượt sông Hồng rõ ràng không chỉ để giải toả ách tắc, mà còn để kéo đô thị, công nghiệp, dịch vụ về những vùng đất đang được quy hoạch mở rộng. Nếu bỏ lỡ nhịp này, Hà Nội sẽ chậm chân trong cuộc cạnh tranh thu hút đầu tư với các đô thị lớn khác.
Cuộc chạy đua tiến độ: đường găng quyết định thành - bại
Trên thực địa, cả ba dự án cầu vượt sông Hồng đều bước vào giai đoạn mà tiến độ thi công trở thành yếu tố sống còn. Ngày 9/9, Phó Chủ tịch UBND thành phố Bùi Duy Cường cùng các sở, ngành đã trực tiếp kiểm tra hiện trường, yêu cầu tháo gỡ ngay các vướng mắc và đẩy nhanh các phần việc nằm trên đường găng. Theo báo cáo, cầu Tứ Liên đã giải phóng toàn bộ 62,51ha mặt bằng, nhà thầu tổ chức 15 mũi thi công, đặt mục tiêu đạt 40% giá trị hợp đồng vào cuối năm. Cầu Trần Hưng Đạo có 28 mũi thi công, khoảng 600 người trực tiếp trên công trường và 1.000 người tại các nhà máy sản xuất cấu kiện, nhưng nút giao Trần Hưng Đạo vẫn bị chậm do các yêu cầu an toàn điện. Cầu Ngọc Hồi đã hoàn thành giải phóng mặt bằng phía Hà Nội, phía Hưng Yên đạt 97,6%, còn lại dự kiến bàn giao trong tháng 9.
Tuy nhiên, điểm mấu chốt không nằm ở bản thân các cây cầu, mà ở khả năng hoàn thành đồng bộ hệ thống cầu – đường dẫn – nút giao. Lãnh đạo thành phố đã nhấn mạnh: nếu phần cầu xong mà đường dẫn chưa kịp, công trình không thể khai thác. Đây chính là “đường găng” thực sự, dễ bị xem nhẹ nhưng lại quyết định khả năng về đích trước APEC. Áp lực tiến độ vì thế không chỉ dồn lên nhà thầu cầu, mà cả những đơn vị phụ trách giao thông đô thị, hạ tầng điện, thoát nước, tổ chức giao thông trên mặt đất sau khi cây cầu đưa vào sử dụng.
Liên kết với các dự án hạ tầng khác: từ sông Hồng tới sông Tích
Nếu nhìn rộng hơn, chiến lược hạ tầng của Hà Nội giai đoạn này không chỉ xoay quanh cầu vượt sông Hồng mà còn liên kết với những dự án cải tạo dòng chảy và không gian sinh thái như sông Tích. Dự án tiếp nước, cải tạo, khôi phục sông Tích dài 110,7km, được phân kỳ thành hai giai đoạn, trong đó giai đoạn I thực hiện đoạn 1 với tổng mức đầu tư 5.173 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành năm 2026. Đến tháng 6, toàn bộ 317ha đất đã được giải phóng mặt bằng, 17 cầu giao thông, 63 cống tiêu và 7 trạm bơm tưới đang được gấp rút thi công để hoàn thiện trước cuối năm. Khi cả hai giai đoạn hoàn thành, dự án sẽ cung cấp nước tưới cho khoảng 16.000ha đất nông nghiệp, cải thiện môi trường sinh thái, tăng năng lực tiêu thoát nước, phòng chống lũ và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội phía Tây thành phố.
Điều này cho thấy Hà Nội đang chọn cách phát triển hạ tầng đa trục: phía Đông – Đông Nam mở bằng siêu cầu sông Hồng, phía Tây gia cố bằng hệ thống sông, kênh và công trình tưới – tiêu. "Trên cơ sở thông báo kết quả thẩm định, các hạng mục bổ sung của dự án sông Tích dự kiến thi công hoàn thành tháng 8-2027". Nếu các mốc thời gian này giữ được kỷ luật, Hà Nội sẽ bước vào APEC với hình ảnh một đô thị không chỉ mở rộng về không gian mà còn biết đầu tư cho cân bằng sinh thái và nông nghiệp ngoại thành – điều mà nhiều thành phố lớn dễ bỏ quên.
APEC là hạn chót, phát triển dài hạn mới là bài thi thật
Mục tiêu hoàn thành ba siêu cầu vượt sông Hồng trước APEC được xem là ưu tiên chiến lược của Hà Nội, nhưng nếu chỉ coi đó là cuộc chạy nước rút phô diễn hạ tầng thì sẽ bỏ qua giá trị lâu dài. Về thực chất, những cây cầu này phải phục vụ hai nhóm nhu cầu: giao thông hàng ngày của người dân và dòng lưu chuyển hàng hoá, dịch vụ của kinh tế đô thị trong nhiều thập kỷ tới. Ba trục mới qua sông Hồng sẽ không tự động tạo ra tăng trưởng nếu không đi kèm quy hoạch hai bờ, kết nối với các vành đai, hệ thống vận tải công cộng và chính sách thu hút đầu tư công nghiệp – dịch vụ. Tương tự, dự án sông Tích chỉ đạt trọn vẹn ý nghĩa khi không gian nông nghiệp, du lịch sinh thái, khu dân cư hai bên bờ được phát triển có kiểm soát, tránh lặp lại mô hình "mở đường – lấp ruộng" đã từng xảy ra.
Vì thế, bài thi thật của Hà Nội không chỉ là kịp về đích trước APEC 2027, mà là chứng minh các dự án hạ tầng giao thông, từ cầu vượt sông Hồng đến khôi phục sông Tích, được đặt trong một chiến lược dài hạn, lấy người dân làm trung tâm và coi kết nối vùng là ưu tiên. Nếu làm được, APEC sẽ trở thành cột mốc đánh dấu bước ngoặt: từ đô thị quay lưng với sông, Hà Nội có thể trở thành thành phố biết sống cùng sông, khai thác dòng chảy cho giao thông, kinh tế và sinh thái một cách bền vững.
