Nhạc kịch Việt Nam bước ra sân khấu Hàn Quốc: không còn là ngoại lệ
Nhạc kịch Việt Nam trên sân khấu Hàn Quốc là sự xuất hiện của các vở diễn và dự án âm nhạc – sân khấu đương đại do nghệ sĩ Việt sáng tạo, mang nhạc cụ truyền thống kết hợp piano, điện tử và múa đương đại đến các liên hoan nghệ thuật và trung tâm văn hóa tại Hàn, qua đó mở ra một không gian giao lưu mới giữa Đông Nam Á và Đông Á.
Điểm đáng nói không phải ở chuyện nghệ sĩ Việt “đem chuông đi đánh xứ người”, mà ở việc họ đang định nghĩa lại nhạc kịch Việt Nam như một ngôn ngữ đối thoại khu vực. NSND Mỹ Uyên cùng ê kíp Ảo quan góp mặt tại Liên hoan nghệ thuật trình diễn chữa lành Daegu lần thứ 23 và Liên hoan nghệ thuật Busan lần thứ 64, với các suất diễn ngày 14, 16 và 17-10 tại Daegu và Busan. Song song, Giao Collective do nghệ sĩ Trí Minh sáng lập mang chương trình “Giao thoa - When two waves meet” đến Theater 3 của Trung tâm Văn hóa Châu Á Quốc gia Hàn (ACC) ở Gwangju vào 17h ngày 10-10-2026. Hai hướng tiếp cận khác nhau cùng gặp nhau trên sân khấu Hàn Quốc, cho thấy đây là bước chuyển mang tính chiến lược chứ không phải vài chuyến lưu diễn lẻ tẻ.
Ảo quan: khi một vở nhạc kịch Việt dám đứng ngang hàng tại liên hoan nghệ thuật
Ảo quan không đến Hàn Quốc như một “tiết mục giao lưu” mang tính minh họa, mà như một vở nhạc kịch Việt Nam hoàn chỉnh, đủ sức đứng trong dòng chảy sân khấu quốc tế. Tác phẩm của tác giả – đạo diễn Chinh Ba từng được đánh giá cao tại Liên hoan quốc tế sân khấu thử nghiệm lần VI ở TP.HCM, và nay bước tiếp vào chuỗi liên hoan nghệ thuật tại Daegu và Busan. Việc một vở dài 90 phút, với dàn diễn viên gồm Mỹ Uyên, Hồ Hoàng Ngọc, Trần Tuấn Kiệt, Trần Đại Chính, Quan Phúc Toàn, Vũ Thiên Bảo, Tống Liên… được chọn trình diễn trọn vẹn tại các kỳ liên hoan lần thứ 23 và 64 cho thấy ban tổ chức không xem đây là phần “đệm” mà là nội dung chính thức.
Ở chiều ngược lại, đây cũng là phép thử cho tham vọng của Nhà hát Sân khấu nhỏ 5B: nếu một vở nhạc kịch Việt có thể chinh phục khán giả Hàn Quốc – nơi có truyền thống nhạc kịch và công nghiệp biểu diễn phát triển – thì câu chuyện “nhạc kịch Việt ra thế giới” không còn là khẩu hiệu. Quan trọng hơn, trải nghiệm làm việc trong môi trường liên hoan nghệ thuật chuyên nghiệp giúp NSND Mỹ Uyên tích lũy kinh nghiệm tổ chức, sản xuất để mang về áp dụng cho “sân khấu nhà” 5B, tạo một vòng tuần hoàn: đi ra ngoài để quay về mạnh hơn.
Giao Collective và Giao thoa: truyền thống không cần mặc áo mới
Nếu Ảo quan đại diện cho hướng nhạc kịch kịch bản – diễn xuất, thì Giao Collective là một cuộc thử nghiệm âm nhạc – trình diễn mang tính cấu trúc. Nhóm được thành lập tại Hà Nội bởi nhà soạn nhạc, nghệ sĩ piano và điện tử Trí Minh, quy tụ bốn thành viên: Trí Minh, Vũ Thủy Tiên, Phan Mạnh Thắng và Trần Trọng Gia Bách, đều được đào tạo bài bản từ Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam và Trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh Hà Nội. Giao Collective là đại diện duy nhất của Việt Nam, nằm trong số sáu nhóm nghệ sĩ được chọn tham gia Chương trình Cộng đồng Nghệ sĩ Biểu diễn Châu Á Thế hệ mới (NGAPAC 2026) do Trung tâm Văn hóa Châu Á Quốc gia Hàn Quốc lựa chọn.
Trong “Giao thoa - When two waves meet”, nhóm không phối lại các bài dân ca quen thuộc mà xây dựng chuỗi sáng tác mới trên nền hệ ngũ cung, bài bản chèo, nhã nhạc, hát ru Bắc Bộ, tiếng sáo vùng cao, chầu văn, quan họ. Nghệ sĩ Vũ Thủy Tiên đảm nhận đàn bầu, đàn nguyệt và bộ gõ; Phan Mạnh Thắng mang hơi thở núi rừng với sáo trúc, sáo H’Mông, tù và; Trí Minh xử lý piano và âm nhạc điện tử trực tiếp, liên tục thu và biến đổi âm thanh ngay trên sân khấu. Nghệ sĩ múa Trần Trọng Gia Bách, với phần biên đạo riêng của Lê Vũ Long, kết nối múa dân gian và kỹ thuật đương đại, không minh họa mà tồn tại như một “dòng chảy” độc lập trong tổng thể trình diễn.
Khi đàn bầu gặp điện tử, múa đương đại gặp sáo H’Mông
Điểm chung quan trọng giữa Ảo quan và Giao thoa là cách chúng từ chối chia ranh giới cứng giữa “truyền thống” và “đương đại”. Với Giao Collective, đàn bầu, đàn nguyệt, sáo trúc, sáo H’Mông và tù và không bị đẩy vào vai trò “đặc sản dân tộc” mà được đặt ngang hàng với piano, âm nhạc điện tử và múa đương đại trong một không gian đối thoại trực tiếp. Theo quan niệm của Trí Minh, âm nhạc truyền thống “vốn đã sống”; nhiệm vụ của nghệ sĩ không phải là “hiện đại hóa” bằng mọi giá, mà là đặt nó cạnh những tiếng nói hôm nay và lắng nghe điều gì xuất hiện giữa hai dòng chảy.
Trên sân khấu nhỏ, ánh sáng được tiết chế đến mức khán giả chỉ thấy lờ mờ bóng dáng nghệ sĩ, để âm thanh trở thành nhân vật chính. Tiếng đàn bầu, đàn nguyệt, sáo, piano và các lớp điện tử chồng lớp, kéo giãn, tái cấu trúc chất liệu truyền thống, trong khi chuyển động của Gia Bách tạo nên một “bản đồ cơ thể” song hành với bản đồ âm thanh. Sau đêm diễn chính thức tại ACC lúc 17h ngày 10-10-2026, Giao Collective tiếp tục dẫn dắt một workshop 60 phút vào 16h ngày 11-10 tại Gwangju, tập trung vào “điểm gặp giữa truyền thống và nghệ thuật đương đại”. Đây không chỉ là biểu diễn, mà là lời mời khán giả Hàn Quốc bước vào phòng thí nghiệm âm thanh – chuyển động của nghệ sĩ Việt.
Từ liên hoan nghệ thuật đến cầu nối khu vực
Khi NSND Mỹ Uyên liên tiếp có cơ hội làm việc với sân khấu Hàn Quốc – từ Liên hoan sân khấu quốc tế Busan với vở Đồng chí, đến vai vợ tướng quân trong nhạc kịch lịch sử Tướng quân Jang Han Sang, rồi nay là Ảo quan tại Daegu và Busan – đó không còn là những chuyến đi “tham quan” mà là quá trình tích lũy quan hệ và kinh nghiệm. Cùng lúc, việc Giao Collective được chọn vào top 6 nhóm nghệ sĩ của NGAPAC 2026 cho thấy các nhà tổ chức khu vực đang chủ động tìm kiếm tiếng nói mới từ Việt Nam, chứ không chỉ “mời cho đủ cơ cấu”.
Nhìn rộng hơn, các liên hoan nghệ thuật và chương trình như NGAPAC đang trở thành hạ tầng mềm cho một cầu nối văn hóa mới giữa Đông Nam Á và Đông Á. Nhạc kịch Việt Nam, với những dự án như Ảo quan và Giao thoa, chứng minh rằng di sản không phải gánh nặng phải “cải tiến”, mà là nguồn năng lượng để đối thoại ngang hàng với thế giới. Câu hỏi không còn là “bao giờ nhạc kịch Việt bắt kịp người ta”, mà là: chúng ta có đủ tự tin tiếp tục mang đàn bầu, đàn nguyệt, sáo trúc, piano, điện tử và múa đương đại lên sân khấu quốc tế như những tiếng nói bình đẳng, không xin phép và không tự ti hay không.
