Làn sóng đầu tư điện gió: từ khẩu hiệu xanh đến chiến lược tăng trưởng
Xu hướng tập đoàn Việt Nam gia tăng đầu tư vào điện gió ngoài khơi, điện gió onshore và điện mặt trời là sự chuyển dịch chiến lược rõ rệt từ mô hình tăng trưởng dựa trên khai thác tài nguyên sang mô hình năng lượng tái tạo, vừa phản ứng với áp lực giảm phát thải, vừa tạo biên lợi nhuận mới và củng cố vị thế trong chuỗi cung ứng công nghiệp xanh khu vực. Điện gió ngoài khơi Việt Nam, các dự án điện gió Gia Lai hay điện mặt trời nội bộ không còn là những dự án thử nghiệm mà đã bước sang giai đoạn đầu tư quy mô lớn, gắn với thương hiệu tập đoàn và kỳ vọng lợi nhuận dài hạn. Ở góc độ này, câu chuyện không chỉ là lắp đặt thêm vài chục MW, mà là tái định vị doanh nghiệp trong kỷ nguyên năng lượng tái tạo Đông Nam Á.
Hòa Phát: tham vọng điện gió ngoài khơi sông Hậu và tự chủ năng lượng nội bộ
Điểm nhấn lớn nhất của làn sóng mới là tập đoàn Hòa Phát năng lượng đang được xây dựng như một trụ cột chiến lược bên cạnh thép và bất động sản. Ngày 13/8, Hòa Phát có phiên gặp gỡ các quỹ đầu tư trong và ngoài nước, qua đó công bố kế hoạch góp 600 tỷ đồng vào dự án điện gió ngoài khơi sông Hậu (Cần Thơ), một phần của siêu dự án công suất 20.000 MW, tổng vốn 1,5 triệu tỷ đồng. Câu nói đáng trích dẫn ở đây là: "Tập đoàn dự kiến góp vốn 600 tỷ đồng nhằm tạo tiền đề triển khai dự án Điện gió ngoài khơi sông Hậu (Cần Thơ), hướng tới sản xuất điện từ các nguồn tái tạo như điện gió và điện mặt trời". Song song, Hòa Phát triển khai các dự án điện mặt trời nội bộ tại Dung Quất và nhiều công ty thành viên, đặt mục tiêu vừa tự chủ điện sạch cho sản xuất thép, vừa giảm CO2 với sản lượng điện sạch dự kiến hơn 115 triệu kWh mỗi năm tại Dung Quất. Đây là bước đi mang tính phòng thủ chi phí và tấn công vào thị trường xanh, không còn là phụ trợ.
Đại Lợi Holding – An Phát: tân binh năng lượng tái tạo với dự án Ia Hla ở Gia Lai
Ở phía Tây Nguyên, dự án điện gió Gia Lai lại cho thấy một câu chuyện khác: các doanh nghiệp vừa và mới tái định vị ngành nghề đang chen chân vào đường đua. Liên danh Đại Lợi Holding – An Phát vừa được UBND tỉnh Gia Lai xác định là nhà đầu tư đáp ứng yêu cầu thực hiện Nhà máy điện gió Ia Hla. Dự án có tổng công suất lắp đặt 40 MW, sản lượng điện dự kiến khoảng 119,464 triệu kWh/năm trên diện tích gần 25 ha, với tổng vốn đầu tư 1.600 tỷ đồng. Theo kế hoạch, công trình sẽ khởi công tháng 2/2027 và vận hành vào tháng 2/2028. Đáng chú ý, Đại Lợi Holding đã chuyển ngành nghề kinh doanh chính từ bán buôn vật liệu xây dựng sang sản xuất điện từ nguồn năng lượng tái tạo, còn An Phát từ công ty tư vấn kỹ thuật trở thành đối tác phát triển dự án. Việc liên danh này "vượt cửa" sau lần thất bại liên danh cũ cho thấy năng lực tài chính và hồ sơ năng lực đã được cải thiện để bắt kịp tiêu chuẩn mới của thị trường điện gió.
Gia Lai và bức tranh rộng hơn: điện gió trở thành cuộc chơi dài hạn
Gia Lai hiện có tổng cộng 110 dự án năng lượng tái tạo, trong đó chỉ một phần nhỏ đã vận hành hoặc hoàn thành xây dựng, còn lại phần lớn đang ở các giai đoạn thủ tục và chuẩn bị đầu tư. Con số này nói lên hai điều: tiềm năng điện gió onshore và điện mặt trời của Tây Nguyên là rất lớn, nhưng áp lực về hạ tầng lưới, giải phóng mặt bằng và năng lực triển khai vẫn là nút thắt. Việc địa phương chủ động đẩy nhanh các dự án đường dây, trạm biến áp 110kV và tháo gỡ cho các dự án điện gió Hòn Trâu, Chơ Long, Yang Trung cho thấy chính quyền đã nhận ra nếu không giải quyết đồng bộ, hàng loạt dự án sẽ mắc kẹt. Trong bối cảnh đó, nhà đầu tư nào đủ kiên nhẫn, năng lực tài chính và khả năng làm việc với địa phương sẽ là người thu được lợi thế khi thị trường bước vào giai đoạn vận hành ổn định, thay vì chạy theo phong trào ngắn hạn.
Kết luận: cuộc chạy đua triệu tỷ đồng sẽ chọn lọc lại tên tuổi trên thị trường
Sự tham gia của Hòa Phát vào điện gió ngoài khơi Việt Nam với vốn góp ban đầu 600 tỷ đồng cho dự án sông Hậu, cùng với việc Đại Lợi Holding – An Phát bước vào dự án Ia Hla 1.600 tỷ đồng tại Gia Lai, cho thấy thị trường năng lượng tái tạo đang bước sang giai đoạn chọn lọc. Những tập đoàn có dòng tiền lớn, như Hòa Phát với kế hoạch doanh thu 210.000 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 22.000 tỷ đồng năm 2026, có khả năng chịu được chu kỳ đầu tư dài, biến động chính sách và rủi ro hạ tầng. Ngược lại, các doanh nghiệp mới gia nhập phải chấp nhận đầu tư mạnh vào năng lực và hồ sơ để vượt qua vòng đánh giá. Cuộc đua triệu tỷ đồng này vì thế không chỉ là cuộc đua xây tua-bin, mà là cuộc thi về tầm nhìn dài hạn, khả năng quản trị rủi ro và mức độ nghiêm túc với mô hình kinh doanh xanh, nơi những cái tên thiếu chiến lược khó có thể trụ lại.
