Một cuộc bỏ phiếu, nhiều hệ quả
Bầu cử giữa kỳ Mỹ là cuộc bầu cử diễn ra giữa nhiệm kỳ tổng thống, khi cử tri chọn lại các đại diện tại Quốc hội và qua đó có thể thay đổi quyền lực lập pháp, giám sát hành pháp trong phần còn lại của nhiệm kỳ. Ngày 3/11, cử tri sẽ bầu toàn bộ 435 ghế Hạ viện Mỹ và 35 trong số 100 ghế Thượng viện Mỹ. Vì Nhà Trắng hiện do Đảng Cộng hòa kiểm soát cùng cả hai viện, cuộc đua không đơn thuần là phép đo sức mạnh của hai đảng: nó quyết định Tổng thống Donald Trump còn bao nhiêu dư địa để biến ưu tiên của mình thành chính sách trong hai năm cuối. Đảng Dân chủ muốn giành đa số để gây sức ép và tăng giám sát; phe Cộng hòa cần giữ Quốc hội để tiếp tục chương trình nghị sự. Kết quả vì thế sẽ gửi tín hiệu trực tiếp về mức độ cử tri chấp thuận cách chính quyền điều hành đất nước.
Những ghế sít sao có thể đổi cán cân
Biên độ kiểm soát Quốc hội hiện hẹp đến mức vài cuộc đua cạnh tranh có thể quyết định cục diện. Đảng Cộng hòa nắm 218 ghế Hạ viện, so với 214 ghế của Đảng Dân chủ; phe Dân chủ cần giành thêm ít nhất bốn ghế để kiểm soát viện này. Ở Thượng viện, tỷ lệ đang là 53–47, và Đảng Dân chủ cũng cần thêm bốn ghế để đảo ngược thế đa số. Giành được một viện đã đủ để thay đổi đáng kể hoạt động lập pháp và giám sát, dù không đồng nghĩa phe đối lập có thể tự mình thông qua mọi chính sách. Đây là lý do cuộc đua không chỉ xoay quanh những phát biểu vận động toàn quốc mà còn phụ thuộc vào các địa bàn cụ thể. Trong số đó có cuộc đối đầu tại California giữa dân biểu đương nhiệm Derek Trần của Đảng Dân chủ và ứng viên Cộng hòa Chuong Vo.
Quốc hội có thể thúc đẩy hoặc ghìm chương trình nghị sự
Nếu phe Cộng hòa giữ được cả hai viện, chính quyền Trump có điều kiện thuận lợi hơn để theo đuổi ưu tiên về kinh tế, nhập cư, thương mại và đối ngoại. Nếu Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Hạ viện, phe Cộng hòa sẽ mất quyền định đoạt chương trình nghị sự lập pháp, ngân sách và hoạt động giám sát tại viện này; Nhà Trắng cũng có thể phải đối mặt với sự kiểm tra chặt chẽ hơn. Một Quốc hội do hai đảng chia nhau kiểm soát nhiều khả năng làm tăng thương lượng và trì hoãn, thay vì để một bên dễ dàng áp đặt toàn bộ chương trình. Tác động còn vượt khỏi những dự luật mới: Thượng viện có quyền phê chuẩn hoặc bác bỏ các đề cử nhân sự cấp cao của tổng thống. Vì thế, lá phiếu không chỉ quyết định luật nào được đưa ra, mà còn ảnh hưởng đến ngân sách, giám sát và nhân sự của chính quyền trong chặng cuối nhiệm kỳ.
Kinh tế và nhập cư sẽ là phép thử với cử tri
Cử tri sẽ đánh giá chính quyền qua những vấn đề hiện diện trong đời sống hằng ngày. Kinh tế và chi phí sinh hoạt, từ giá cả, việc làm, nhà ở đến chăm sóc y tế, có thể chi phối lựa chọn của họ. Lo ngại về giá nhiên liệu và chi phí sinh hoạt cũng được ghi nhận là mối quan tâm hàng đầu. Với Đảng Cộng hòa đang nắm cả Nhà Trắng lẫn Quốc hội, kết quả điều hành kinh tế - xã hội sẽ tác động trực tiếp đến cách cử tri nhìn nhận đảng cầm quyền. Nhập cư là phép thử khác: chính sách trục xuất quy mô lớn của Trump gây bất bình trong một bộ phận công chúng, đồng thời tranh luận quanh lao động nhập cư còn liên quan đến tình trạng thiếu nhân lực ở một số lĩnh vực. Cuộc bầu cử vì vậy vừa phân chia ghế, vừa là phán quyết chính trị về những ưu tiên và hệ quả mà cử tri đã trải qua.
Kết quả sẽ đặt giới hạn cho hai năm cuối
Bầu cử giữa kỳ không tự động chấm dứt chương trình của tổng thống, nhưng có thể thu hẹp đáng kể khả năng triển khai chương trình ấy. Nếu Đảng Cộng hòa giữ đa số, Trump có thêm cơ hội thúc đẩy các chính sách của mình; nếu Đảng Dân chủ giành một viện, Nhà Trắng phải tính đến giám sát mạnh hơn, thương lượng khó khăn hơn và những giới hạn về lập pháp, ngân sách. Dù kết quả ra sao, nó cũng sẽ cho thấy cử tri nhìn nhận thế nào về hai năm cầm quyền của Trump, nhất là cách xử lý kinh tế và nhập cư. Với biên độ sít sao tại cả hai viện, vài ghế có thể định hình quyền lực ở Washington trong phần còn lại của nhiệm kỳ. Vì vậy, ý nghĩa lớn nhất của cuộc bỏ phiếu ngày 3/11 không chỉ là đảng nào thắng, mà là mức độ kiểm soát mà cử tri sẵn sàng trao cho tổng thống.
