Điện hạt nhân Ninh Thuận 2: từ dự án treo đến tâm điểm hợp tác Việt – Hàn
Điện hạt nhân Ninh Thuận 2 là dự án nhà máy điện hạt nhân do Petrovietnam được giao làm chủ đầu tư, đang được xem như bước thử nghiệm chiến lược để Việt Nam tái khởi động chương trình điện hạt nhân, gắn với hợp tác công nghệ, đầu tư và tài chính cùng đối tác Hàn Quốc, nhằm bổ sung nguồn cung ổn định cho an ninh năng lượng Việt Nam và giảm phụ thuộc vào các nguồn điện hóa thạch trong dài hạn. Điểm đáng chú ý là dự án này đã chuyển từ trạng thái "treo" sang vị thế một trong những ưu tiên năng lượng mới của Việt Nam. Ngày 8/9, tại Hàn Quốc, Tổng Giám đốc Petrovietnam Lê Mạnh Cường đã làm việc với Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc KEPCO Kim Dong-cheol để bàn cụ thể các thỏa thuận hợp tác điện hạt nhân. Cuộc gặp không chỉ mang tính xã giao mà thể hiện rõ quyết tâm chính trị: Việt Nam có ý định đưa điện hạt nhân trở lại, và Hàn Quốc muốn là đối tác đồng hành.
97,5% mặt bằng đã sạch: tín hiệu cho bước ngoặt triển khai
Nếu phải chọn một chỉ số thể hiện mức độ nghiêm túc của Việt Nam với điện hạt nhân Ninh Thuận 2, con số 97,5% giải phóng mặt bằng là thông điệp rõ ràng nhất. Công tác chuẩn bị mặt bằng do địa phương thực hiện đã gần hoàn tất, phần còn lại dự kiến sẽ sớm hoàn thành, mở đường cho giai đoạn thiết kế, lựa chọn công nghệ và bố trí tài chính cụ thể cho dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 2. Việc Quốc hội thông qua nghị quyết tách tổng thể dự án điện hạt nhân Ninh Thuận thành ba dự án độc lập – bồi thường, tái định cư; Ninh Thuận 1; và Ninh Thuận 2 – càng cho thấy nỗ lực tháo gỡ nút thắt pháp lý, giảm rủi ro chậm tiến độ do thủ tục chồng chéo. Nói cách khác, nhà nước đã hoàn thành phần việc “đất” và “luật” ở mức tối thiểu cần thiết, tạo nền tảng để Petrovietnam cùng đối tác Hàn Quốc chuyển từ thảo luận khái quát sang chuẩn bị triển khai thực tế.
Petrovietnam – KEPCO: tham vọng định hình trục hợp tác điện hạt nhân Việt – Hàn
Điện hạt nhân Ninh Thuận 2 chỉ là một dự án, nhưng hợp tác Petrovietnam KEPCO đang được xây như một trục năng lượng dài hạn. Những thỏa thuận giữa hai bên được ký dưới sự chứng kiến của lãnh đạo cấp cao hai nước, cho thấy điện hạt nhân được nâng lên thành lĩnh vực hợp tác chiến lược chứ không chỉ là thương vụ riêng lẻ. Theo các bên, họ đã nhất trí tiếp tục tăng cường trao đổi, phối hợp nghiên cứu phương án công nghệ, đầu tư và tài chính cho các dự án điện hạt nhân. Ở đây, điểm đáng bàn nằm ở cách tiếp cận: Petrovietnam không tìm một nhà thầu đơn lẻ, mà muốn một đối tác cùng chia sẻ rủi ro và kinh nghiệm. KEPCO có lịch sử tham gia các dự án phát điện quy mô lớn tại Việt Nam và chịu trách nhiệm thu xếp vốn, vận hành, bảo dưỡng trong thời gian dài, nên có lợi thế trong việc thiết kế cấu trúc dự án và mô hình tài chính phù hợp bối cảnh trong nước. Hai bên kỳ vọng sự kết hợp giữa quyết tâm triển khai dự án của Việt Nam và năng lực điện hạt nhân của KEPCO sẽ góp phần bảo đảm an ninh năng lượng Việt Nam và phục vụ mục tiêu phát triển bền vững.
Vì sao Việt Nam chuẩn bị kỹ lưỡng khung pháp lý và kỹ thuật trước khi tái khởi động điện hạt nhân?
Sau nhiều năm tạm dừng, việc quay lại với các dự án điện hạt nhân đòi hỏi Việt Nam phải trả lời ba câu hỏi: khung pháp lý đã đủ rõ, năng lực kỹ thuật trong nước chịu được áp lực, và xã hội có chấp nhận rủi ro? Tổng Giám đốc Petrovietnam khẳng định Việt Nam đang có những bước đi quyết liệt để chuẩn bị các điều kiện cho việc triển khai các dự án điện hạt nhân. Đây không phải lời nói suông, mà gắn với loạt động thái từ Quốc hội, Chính phủ đến các tập đoàn nhà nước. Quotable: "Chính phủ Việt Nam đang quyết tâm chỉ đạo các dự án điện hạt nhân, trong đó Petrovietnam kỳ vọng sẽ cùng đối tác có tiềm năng lớn xây dựng một phương án hợp tác hiệu quả, có tính khả thi cao và có thể triển khai nhanh chóng". Thực chất, Việt Nam đang cố tránh lặp lại sai lầm: thiếu chuẩn bị, dẫn đến phải dừng giữa chừng. Lần này, mặt bằng, pháp lý, cơ chế tài chính và đối tác công nghệ đều được chuẩn bị tương đối song song, nhằm giảm nguy cơ ách tắc ở bất kỳ mắt xích nào.
Bước đột phá sắp tới: từ nghiên cứu sang quyết định cho an ninh năng lượng Việt Nam
Nhìn vào chuỗi tín hiệu – mặt bằng Ninh Thuận 2 sạch 97,5%, nghị quyết Quốc hội tách dự án, thỏa thuận Petrovietnam KEPCO được cấp cao hai nước chứng kiến – có thể thấy Việt Nam đang đưa điện hạt nhân trở lại bàn cờ an ninh năng lượng. Hai bên đã kết thúc cuộc làm việc tại Seoul với thống nhất sẽ tiếp tục tăng tốc trao đổi về công nghệ, đầu tư và tài chính, đồng thời thúc đẩy sự hỗ trợ của cơ quan hữu quan hai nước. Bước đột phá tiếp theo sẽ không nằm ở phát biểu hay văn bản ghi nhớ, mà ở các quyết định cụ thể: chọn mô hình hợp tác nào cho dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 2, ưu tiên công nghệ ra sao, phân chia rủi ro tài chính thế nào. Nếu những quyết định đó sớm được định hình, Việt Nam có cơ hội biến Ninh Thuận 2 thành "case study" tích cực: một dự án điện hạt nhân được tái khởi động có kiểm soát, vừa mở rộng dư địa hợp tác Việt – Hàn, vừa tạo thêm trụ cột cho an ninh năng lượng Việt Nam trong nhiều thập kỷ tới.
