An toàn học đường phải bắt đầu trước khi xảy ra bạo lực
Bạo lực học đường là hành vi gây tổn hại về thể chất, tinh thần hoặc danh dự trong môi trường giáo dục, đòi hỏi nhà trường ngăn ngừa nguy cơ, bảo vệ người bị ảnh hưởng và xử lý đúng quy định. Tại họp báo thường kỳ Chính phủ tháng 10, diễn ra ngày 4/11, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Đoàn Trung Kiên nêu các giải pháp nhằm phòng ngừa, can thiệp sớm và bảo đảm an toàn cho giáo viên, học sinh. Động thái này càng đáng chú ý sau vụ một giáo viên bị hành hung ngay trong lớp học gây bức xúc dư luận.
Bộ đang phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và cơ sở giáo dục triển khai bốn nhóm giải pháp theo Chỉ thị 03/CT-TTg ngày 30/1/2026 của Thủ tướng Chính phủ. Cách tiếp cận này đúng ở chỗ không xem bạo lực chỉ là vấn đề kỷ luật sau sự việc: phòng chống bạo lực cần bắt đầu từ giáo dục, nhưng phải có quy trình can thiệp và trách nhiệm rõ ràng khi nguy cơ trở thành hành vi.
Giáo dục phòng ngừa phải gắn với hỗ trợ tâm lý
Nhóm giải pháp đầu tiên tập trung vào đạo đức, lối sống, truyền thống, lịch sử, ứng xử văn hóa và kỹ năng giải quyết mâu thuẫn, tự bảo vệ, nhận diện bắt nạt trên mạng. Giáo viên cũng cần được rèn kỹ năng xử lý tình huống sư phạm; nhà trường và gia đình cần phối hợp theo dõi tâm lý học sinh, nhận ra khó khăn để hỗ trợ kịp thời. Đây là phần việc dễ bị xem nhẹ nếu trường chỉ chú trọng nội quy và hình phạt.
Tư vấn tâm lý học đường cần là một kênh hỗ trợ thường xuyên, không chỉ được gọi đến sau khi xảy ra khủng hoảng. Khi học sinh có nơi an toàn để nói về xung đột, áp lực hoặc nguy cơ bị bắt nạt, người lớn có thêm cơ hội nhận biết dấu hiệu sớm. Kế hoạch phối hợp giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo với Bộ Công an đã được triển khai tại 34 tỉnh, thành phố; 95,66% cơ sở giáo dục đã ký quy chế phối hợp với công an địa phương. Con số này cho thấy mạng lưới phối hợp đã rộng, nhưng hiệu quả còn phụ thuộc vào việc phối hợp có đi vào xử lý tình huống hằng ngày hay không.
Can thiệp nhanh, bảo vệ nạn nhân và không bao che
Nhóm thứ hai đặt ra yêu cầu hành động ngay khi bạo lực xảy ra: chấm dứt hành vi, bảo đảm an toàn, sơ cứu, hỗ trợ người bị ảnh hưởng, thông báo cho gia đình và cơ quan có thẩm quyền, đồng thời lưu giữ thông tin, tài liệu cần thiết. Trình tự này quan trọng vì chậm trễ có thể khiến nạn nhân tiếp tục gặp nguy hiểm hoặc khiến việc xác minh sau đó khó khăn hơn.
Bộ khẳng định vi phạm phải được ngăn chặn và xử lý nghiêm theo đúng thẩm quyền, trình tự pháp luật, đồng thời bảo vệ danh dự, nhân phẩm và an toàn của giáo viên, học sinh. Nếu vụ việc có dấu hiệu tội phạm, nhà trường phải chuyển cơ quan có thẩm quyền giải quyết; không được bao che, che giấu hoặc tự xử lý nội bộ. Đây là ranh giới cần được thực thi nhất quán: kỷ luật trong trường không thể thay thế trách nhiệm pháp lý, còn việc cung cấp thông tin phải tôn trọng quyền riêng tư và lợi ích chính đáng của trẻ em.
Nhóm thứ ba yêu cầu kết hợp kỷ luật với giáo dục, tư vấn và theo dõi sau sự việc để sửa hành vi, hạn chế tái diễn. Chỉ phạt mà không tìm hiểu nguyên nhân có thể bỏ lỡ nhu cầu hỗ trợ của cả người bị hại lẫn người gây bạo lực; ngược lại, tư vấn không thể trở thành lý do né tránh xử lý vi phạm.
Siết an ninh và cập nhật quy định theo thực tế
Nhóm giải pháp thứ tư tập trung tăng cường an ninh trường học và trách nhiệm quản lý của cơ sở giáo dục. Nhà trường cần rà soát việc kiểm soát người ra vào, nhận diện nguy cơ ở cổng trường, trong khuôn viên và trên môi trường mạng; đồng thời tăng cường kiểm tra, phân định rõ trách nhiệm. An ninh không chỉ là cổng khóa hay camera: điều cốt yếu là có người chịu trách nhiệm, biết cách tiếp nhận cảnh báo và phản ứng khi học sinh cần trợ giúp.
Bộ cũng tiếp tục rà soát quy định hiện hành, nghiên cứu đề xuất sửa đổi, bổ sung Nghị định 80/2017/NĐ-CP về môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện và phòng, chống bạo lực học đường. Hoàn thiện quy định là cần thiết để quy trình xử lý phù hợp hơn với thực tế, nhưng văn bản mới chỉ có giá trị khi trường học thực hiện nhất quán và không đẩy trách nhiệm cho nhau.
Bốn nhóm giải pháp tạo thành một chuỗi: giáo dục để ngăn nguy cơ, can thiệp để bảo vệ người bị hại, tư vấn để hạn chế tái diễn và siết an ninh để giảm kẽ hở. Kết quả không nên chỉ được đo bằng số quy chế phối hợp đã ký, mà còn bằng việc học sinh có thể lên tiếng an toàn và mọi vụ việc được xử lý minh bạch, đúng thẩm quyền.
