Phòng ngừa phải bắt đầu trước khi xảy ra vụ việc
Bạo lực học đường là những hành vi gây tổn hại về thể chất, tinh thần hoặc danh dự trong môi trường giáo dục, đòi hỏi nhà trường phải phòng ngừa, phát hiện và can thiệp để bảo vệ người học lẫn nhà giáo. Trước các vụ việc liên tiếp, trong đó có học sinh hành hung giáo viên, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Đoàn Trung Kiên nêu các giải pháp tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 10, diễn ra ngày 4/11. Thông điệp đáng chú ý không chỉ nằm ở xử lý sau sự cố: phòng chống bạo lực cần trở thành công việc hằng ngày, gắn giáo dục với khả năng nhận biết nguy cơ và hỗ trợ đúng lúc.
Nhóm giải pháp thứ nhất đặt trọng tâm vào giáo dục đạo đức, nhân cách, văn hóa ứng xử, kỹ năng giải quyết mâu thuẫn, tự bảo vệ và nhận diện bắt nạt trực tuyến. Giáo viên cần được bồi dưỡng kỹ năng xử lý tình huống sư phạm; nhà trường và gia đình cùng theo dõi tâm lý, nhận diện khó khăn của học sinh và phát huy tư vấn tâm lý học đường. Đây là hướng đi cần thiết: kỷ luật đơn thuần không thể thay thế việc giúp học sinh biết kiểm soát xung đột, còn tín hiệu bất ổn bị bỏ qua có thể khiến mâu thuẫn leo thang.
Can thiệp nhanh, xử lý đúng và bảo vệ người bị hại
Nhóm thứ hai yêu cầu nhà trường lập tức chặn hành vi, bảo đảm an toàn, sơ cứu hoặc cấp cứu, hỗ trợ người bị ảnh hưởng, đồng thời thông báo và phối hợp với gia đình, cơ quan có thẩm quyền. Những thông tin, tài liệu cần thiết phải được bảo quản để phục vụ xử lý. Tốc độ phản ứng có ý nghĩa trực tiếp với an toàn học sinh, nhưng không thể đánh đổi quy trình đúng pháp luật hay biến việc xử lý thành phán xét vội vàng.
Bộ khẳng định sẽ xử lý nghiêm hành vi vi phạm theo đúng trình tự, thủ tục và thẩm quyền, đồng thời bảo vệ danh dự, nhân phẩm, sự an toàn của cả học sinh lẫn nhà giáo. Quá trình xử lý và cung cấp thông tin cũng phải bảo vệ đời tư, quyền và lợi ích hợp pháp, đặc biệt khi người liên quan là trẻ em. Cách tiếp cận này cần được thực thi nhất quán: không dung túng bạo lực, nhưng cũng không để việc lan truyền thông tin gây tổn thương thêm cho người bị ảnh hưởng.
Với người bị bạo lực, hỗ trợ không dừng ở sơ cứu ban đầu. Nhà trường cần phối hợp cơ sở y tế, chuyên gia và gia đình để hỗ trợ tâm lý, theo dõi quá trình phục hồi và bảo đảm điều kiện tiếp tục dạy, học an toàn. Đây là phần thường dễ bị xem nhẹ, dù phục hồi và trở lại trường trong trạng thái an tâm mới là thước đo thiết thực của một biện pháp bảo vệ.
Phối hợp liên ngành là điều kiện để giải pháp đi vào thực tế
Bộ GD&ĐT chủ trì phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan, địa phương và cơ sở giáo dục triển khai nhiệm vụ theo Chỉ thị 03/CT-TTg ngày 30/1/2026 của Thủ tướng Chính phủ. Trong cơ chế này, cơ quan quản lý định hướng và rà soát chính sách; địa phương kết nối lực lượng chức năng; còn trường học là nơi phát hiện dấu hiệu, bảo vệ người liên quan và phối hợp với cha mẹ học sinh. Nếu trách nhiệm bị đẩy qua lại, bốn nhóm giải pháp sẽ khó trở thành quy trình bảo vệ cụ thể.
Kế hoạch phối hợp giữa Bộ GD&ĐT và Bộ Công an về an toàn trường học đã được triển khai tại 34 tỉnh, thành phố; 95,66% cơ sở giáo dục đã ký kết phối hợp với công an địa phương. Con số này cho thấy phạm vi triển khai rộng, nhưng hiệu quả còn phụ thuộc vào việc phối hợp có diễn ra khi xuất hiện nguy cơ hay chỉ dừng ở văn bản. Nhà trường và gia đình cần duy trì trao đổi về tâm lý, hành vi, dấu hiệu bị bắt nạt để việc phát hiện sớm dẫn tới hỗ trợ kịp thời.
Những giải pháp giáo dục và phối hợp chỉ bền vững khi đi cùng đánh giá thực tế. Bộ cho biết đã giao đơn vị phụ trách học sinh, sinh viên tiếp tục kiểm tra việc thực hiện quy định, tiếp thu ý kiến của nhà giáo, cơ sở giáo dục, phụ huynh và chuyên gia để xem xét sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế khi cần. Bộ cũng tiếp tục rà soát quy định và nghiên cứu đề xuất Chính phủ sửa đổi Nghị định 80/2017/NĐ-CP về môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện và phòng, chống bạo lực học đường.
Thước đo cuối cùng là trường học an toàn cho mọi người
Bốn nhóm giải pháp kết nối phòng ngừa, can thiệp, xử lý và hỗ trợ sau vụ việc, thay vì trông chờ một biện pháp đơn lẻ. Trọng tâm đúng phải là ngăn bạo lực từ sớm, xử lý vi phạm theo pháp luật và bảo vệ người bị ảnh hưởng về thể chất, tinh thần, danh dự, nhân phẩm. Trách nhiệm ấy thuộc về cơ quan quản lý, địa phương, nhà trường và gia đình, không thể giao riêng cho giáo viên hoặc học sinh.
Khi quy định được rà soát, phối hợp được duy trì và hỗ trợ tâm lý có thể tiếp cận, các kế hoạch mới tạo ra thay đổi trong đời sống học đường. Kết quả cần được nhìn từ việc học sinh và nhà giáo có thể đến trường, dạy và học trong an toàn hay không — chứ không chỉ từ số văn bản đã ban hành. Đó mới là đích đến thuyết phục của công tác phòng chống bạo lực.
