Trọng tâm hai sắc lệnh: Từ quyền công dân theo nơi sinh đến du lịch sinh con Mỹ
Hai sắc lệnh Trump quốc tịch mới là các quyết định hành pháp nhằm siết chặt quyền công dân theo nơi sinh và cấm du lịch sinh con Mỹ, thông qua việc mở rộng các ngoại lệ đối với quốc tịch tự động và tăng kiểm soát visa, từ đó thu hẹp đáng kể con đường có quốc tịch cho con của một số nhóm người nước ngoài.
Ngày 6-8, Tổng thống Donald Trump ký hai sắc lệnh sau khi Tòa án Tối cao bác nỗ lực đầu tiên của ông muốn hạn chế quyền được cấp quốc tịch theo nơi sinh vào cuối tháng 6. Đây là “kế hoạch B” về chính trị lẫn pháp lý: thay vì tấn công trực diện Tu chính án, Nhà Trắng chọn cách diễn giải lại các ngoại lệ, mở rộng nhóm không đủ điều kiện hưởng quyền công dân theo nơi sinh. Cố vấn Stephen Miller tuyên bố sắc lệnh đầu tiên nhằm từ chối quốc tịch tự động cho con của thành viên “các tổ chức khủng bố nước ngoài” và những người vận động, hoạt động thay mặt cho chính phủ nước ngoài. Sắc lệnh thứ hai thẳng tay nhắm vào du lịch sinh con Mỹ, chính thức tuyên bố hoạt động này bị cấm và không ai còn được xin visa cho mục đích này.
Du lịch sinh con Mỹ: Từ “kẽ hở” béo bở thành mục tiêu đặc nhiệm toàn cầu
Du lịch sinh con Mỹ từ lâu là ngành dịch vụ xám: phụ nữ mang thai dùng visa du lịch Mỹ hoặc các loại thị thực không định cư khác để sinh con nhằm lấy quốc tịch tự động cho trẻ. Sắc lệnh mới và chiến dịch đặc nhiệm cho thấy chính quyền Trump quyết biến “kẽ hở” này thành rủi ro pháp lý ở quy mô toàn cầu.
Các sắc lệnh yêu cầu Ngoại trưởng và Bộ An ninh Nội địa cập nhật hướng dẫn, ngăn người đến Mỹ với mục đích sinh con và xử lý các tổ chức, cá nhân hỗ trợ hoạt động du lịch sinh con. Luật sư Lưu Long Châu nhận định đây là đòn mạnh vào các trung tâm dưỡng thai, dịch vụ du lịch sinh con tại Mỹ, vốn đã hình thành cả một chuỗi ngành nghề dựa trên quyền công dân theo nơi sinh. Theo CDC, mỗi năm có khoảng 9.500 trẻ sinh tại Mỹ nhưng cha mẹ khai nơi cư trú ở nước ngoài. Một tổ chức ủng hộ hạn chế nhập cư ước tính năm 2023 có khoảng 70.000 trẻ được sinh tại Mỹ bởi các du khách. Các con số này giải thích vì sao Nhà Trắng coi du lịch sinh con là một mục tiêu chính trị hấp dẫn, dù pháp lý còn đầy tranh cãi.
Lực lượng đặc nhiệm visa và vòng siết mới với người cầm visa du lịch Mỹ
Nếu trước đây du lịch sinh con Mỹ chủ yếu bị xem là “lách luật”, thì nay người cầm visa du lịch Mỹ có thể đối mặt với cáo buộc gian lận visa Mỹ, bị thu hồi thị thực và cấm nhập cảnh. Rủi ro không còn nằm ở khâu sinh nở, mà ngay từ lúc điền đơn xin visa và khai báo với hải quan.
Bộ Ngoại giao Mỹ thành lập Lực lượng đặc nhiệm phòng chống du lịch sinh con để rà soát hoạt động của những người có thị thực trên toàn thế giới, kết nối dữ liệu với Bộ An ninh Nội địa nhằm phát hiện các trường hợp nghi ngờ. Lực lượng này đã thu hồi hơn 600 thị thực trên toàn cầu, cho thấy chiến dịch không chỉ là lời cảnh báo. Những người cố tình khai sai mục đích chuyến đi hoặc nhập cảnh có thể bị xác định không đủ điều kiện xin thị thực hoặc nhập cảnh Mỹ. Điều này đặt mọi đương đơn visa du lịch Mỹ vào trạng thái bị soi kỹ hơn, đặc biệt là phụ nữ mang thai hoặc những hồ sơ có lịch sử nhập cảnh gắn với sinh con.
Gian lận visa Mỹ và cái giá pháp lý cho con sinh tại Mỹ
Điểm gây tranh cãi nhất của sắc lệnh Trump quốc tịch là cách gắn quyền công dân theo nơi sinh với gian lận visa Mỹ. Nếu trước đây nhiều người tin rằng “cứ sinh con trên đất Mỹ thì trẻ đương nhiên là công dân”, thì giờ luật sư cảnh báo điều này không còn chắc chắn.
Luật sư Lưu Long Châu chỉ ra hai thay đổi then chốt: một là các lãnh sự quán sẽ từ chối cấp thị thực cho người có ý định đến Mỹ chủ yếu để sinh con; hai là những người che giấu mục đích nhập cảnh thực sự để xin thị thực có thể bị xem là “gian lận thị thực”, khiến con sinh tại Mỹ khó được công nhận quyền công dân. Ông nhấn mạnh rằng nếu người mẹ bị xác định có hành vi gian lận thị thực, đứa trẻ sẽ khó có được quyền công dân Mỹ. Trong bối cảnh mỗi năm Mỹ có khoảng 300.000–350.000 trẻ sơ sinh có cha mẹ không phải công dân Mỹ, việc mở rộng tranh chấp sang yếu tố “gian lận visa” sẽ làm gia tăng số hồ sơ bị kéo vào vòng tranh tụng dài hạn.
Tương lai mờ mịt: Thách thức pháp lý và bài toán của các gia đình
Về bản chất, hai sắc lệnh mới là nỗ lực thứ hai của Trump nhằm thu hẹp phạm vi quyền công dân theo nơi sinh, sau khi Tòa án Tối cao bác bỏ nỗ lực đầu tiên chỉ hơn một tháng trước. Nhà Trắng lập luận rằng các sắc lệnh ký ngày 6-8 không thuộc phạm vi phán quyết này vì chỉ diễn giải rộng hơn các ngoại lệ, nhưng chính quyền cũng thừa nhận chúng “nhiều khả năng vẫn sẽ tiếp tục bị kiện”.
Trong khi giới luật gia chuẩn bị cho các trận chiến hiến pháp mới, những gia đình đang cân nhắc du lịch sinh con Mỹ cần nhìn nhận thực tế: con đường này không còn là “khoảng xám an toàn” mà là vùng rủi ro cao, có thể mất visa, bị xem là gian lận và kéo con vào tranh chấp quốc tịch kéo dài. Chi phí thực sự của việc “săn” hộ chiếu Mỹ giờ không chỉ là tiền dịch vụ mà là nguy cơ gắn nhãn vi phạm nhập cư, ảnh hưởng cả tương lai của con lẫn khả năng sang Mỹ sau này. Trong một bối cảnh pháp lý bất ổn và bị chính trị hóa, lựa chọn thận trọng nhất là không đánh cược tương lai gia đình trên một kẽ hở luật đang bị khóa lại từng bước.
