Nút giao An Phú là gì và vì sao nó quan trọng?
Nút giao An Phú là một công trình 3 tầng gồm nhiều cầu vượt, cầu qua kênh và hầm chui, được xây dựng tại cửa ngõ phía Đông TP.HCM để phân tách, tổ chức lại các luồng phương tiện có mật độ rất lớn, giúp giảm xung đột giao thông và tăng năng lực kết nối giữa khu trung tâm, cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây và khu cảng Cát Lái. Về bản chất, đây không chỉ là một nút giao An Phú mới, mà là một cuộc đại phẫu hạ tầng giao thông quanh trục Mai Chí Thọ – Đồng Văn Cống. Dự án được UBND TP.HCM phê duyệt ngày 28/3/2022, sử dụng hoàn toàn ngân sách thành phố với tổng mức đầu tư hơn 3.408 tỷ đồng. Câu hỏi không còn là “có cần hay không”, mà là liệu công trình 3 tầng này có đủ quy mô và thiết kế thông minh để giải bài toán tắc nghẽn đã tích tụ nhiều năm ở cửa ngõ phía Đông.
Quy mô kỹ thuật: siêu nút giao 3 tầng được thiết kế như thế nào?
Điểm khiến nút giao An Phú nổi bật trong hệ thống cầu vượt TP.HCM là cấu trúc 3 tầng được tính toán rõ ràng cho từng hướng lưu thông. Trên mặt đất là đảo tròn trung tâm tích hợp tháp biểu tượng, vừa đóng vai trò tổ chức dòng xe, vừa tạo hình ảnh đô thị mới cho khu vực. Tầng trên là 6 nhánh cầu vượt, 2 cầu qua kênh (bao gồm cầu Bà Dạt, cầu Giồng Ông Tố), phục vụ các hướng rẽ phải, rẽ trái và đi thẳng tại giao điểm Mai Chí Thọ – Đồng Văn Cống. Tầng dưới là hai hầm chui TP.HCM nối trực tiếp cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây với đại lộ Mai Chí Thọ, đóng vai trò sườn xương sống của toàn nút giao. Thiết kế này tách riêng các luồng xe đi thẳng, rẽ trái, rẽ phải khỏi vòng xoay trung tâm, về lý thuyết có thể xóa phần lớn điểm xung đột giao thông vốn là nguyên nhân gây ùn ứ kéo dài. Nếu vận hành đúng thiết kế, đây sẽ là một trong những công trình 3 tầng hiếm hoi tại TP.HCM có khả năng xử lý đồng thời luồng xe liên tỉnh và xe đô thị.
Tiến độ thi công và những mắt xích đã vận hành
Sau gần bốn năm kể từ ngày khởi công tháng 12/2022, nút giao An Phú đang đi đến giai đoạn hoàn thiện thay vì nằm trên bản vẽ. Đến tháng 8/2026, khối lượng thi công đã đạt khoảng 75%, cho thấy dự án hạ tầng giao thông này không bị rơi vào tình trạng đình trệ thường thấy. "Đến tháng 8/2026, dự án nút giao An Phú đã hoàn thành khoảng 75% khối lượng thi công" – một con số cho thấy quyết tâm đẩy nhanh tiến độ. Trên thực địa, nhiều hạng mục đã vận hành: cầu vượt rẽ phải từ cao tốc xuống Mai Chí Thọ, hầm chui nối Mai Chí Thọ với cao tốc, nhánh N3, cầu Bà Dạt và cầu Giồng Ông Tố. Đáng chú ý, ngày 21/8, nhánh cầu trái Giồng Ông Tố và nhánh N4 chính thức thông xe, với N4 dài 467,87m, mặt cầu rộng 9–10,1m, thiết kế tốc độ 50 km/h. Những mắt xích này đang dần hình thành bộ khung vận hành thật, giúp người dân cảm nhận rõ hơn sự thay đổi thay vì chỉ nghe mô tả trên giấy.
Những điểm nghẽn còn lại và cuộc đua tới mốc 2027
Dù tiến độ tương đối tích cực, nút giao An Phú vẫn chưa thoát khỏi căn bệnh kinh niên của các dự án giao thông lớn: vướng mặt bằng. Một số hạng mục như trụ T1, mố M1 và phần đường đầu cầu nhánh N1.2 chưa thể thi công do chưa được bàn giao mặt bằng. UBND TP.HCM đã điều chỉnh thời gian thực hiện dự án đến quý III/2027, trong khi Ban Giao thông vẫn đặt mục tiêu hoàn thành toàn bộ vào quý II/2027. Điều này cho thấy chính quyền muốn giữ một biên an toàn, nhưng vẫn gây sức ép tiến độ đối với các bên liên quan. Mảnh ghép cuối cùng của công trình là tuyến kết nối đường Lương Định Của với cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây, từng vướng khoảng 2,2 ha mặt bằng khiến tiến độ phải điều chỉnh nhiều lần. Khi tuyến này hoàn thành vào quý II/2027 như kế hoạch, xe đi thẳng sẽ không cần vòng qua nút giao, giảm tải đáng kể cho đảo tròn trung tâm. Câu chuyện còn lại nằm ở khả năng giải phóng mặt bằng trước mốc 30/11/2026 như kế hoạch – một bài kiểm tra thực sự cho năng lực điều phối của thành phố.
Tác động giao thông: An Phú có đủ sức “mở khóa” phía Đông?
Vấn đề lớn nhất của cửa ngõ phía Đông không phải là thiếu đường, mà là các dòng xe bị trộn lẫn trên cùng mặt cắt, khiến xung đột giao thông diễn ra liên tục. Thiết kế của nút giao An Phú nhắm thẳng vào điểm yếu đó: tách các dòng xe đi thẳng và rẽ khỏi khu vực vòng xoay, phân luồng riêng cho từng hướng. Với việc kết nối trực tiếp cao tốc, đại lộ Mai Chí Thọ, Đồng Văn Cống, Lương Định Của và liên thông với nút giao Mỹ Thủy, mạng lưới mới sẽ tạo một trục lưu thông liên hoàn cho luồng xe cảng Cát Lái. Nếu vận hành hiệu quả, siêu nút giao này có thể giảm đáng kể thời gian di chuyển và áp lực ùn tắc cho người dân và doanh nghiệp, đồng thời tăng năng lực vận chuyển hàng hóa từ cảng Cát Lái – nơi lâu nay là “điểm nóng” kẹt xe của thành phố. Tuy vậy, hạ tầng giao thông không phải cây đũa thần: hiệu quả cuối cùng sẽ phụ thuộc vào cách tổ chức giao thông, kỷ luật người lái và việc đồng bộ các tuyến liên cảng. Nút giao An Phú có tiềm năng trở thành bước ngoặt, nhưng thành công hay không sẽ được trả lời trên mặt đường, sau mốc 2027.
