Nút giao An Phú là gì và vì sao đây là bước ngoặt của phía Đông?
Nút giao An Phú là một nút giao thông 3 tầng gồm 6 nhánh cầu vượt, 2 cầu qua kênh và 2 hầm chui, được xây dựng tại cửa ngõ phía Đông TP.HCM để tổ chức lại các luồng phương tiện có mật độ rất lớn, từ xe cá nhân đến xe container ra vào cảng Cát Lái, với mục tiêu giảm xung đột giao thông và hình thành một mạng lưới kết nối liên hoàn giữa cao tốc, đại lộ và đường liên cảng.
Điểm cần nói thẳng: nếu TP.HCM muốn giữ vai trò đầu tàu kinh tế, hạ tầng giao thông TP.HCM ở các cửa ngõ không thể tiếp tục chắp vá. Nút giao An Phú là phép thử cho cách thành phố giải bài toán ùn tắc bằng những dự án 2027 mang tính hệ thống, chứ không chỉ bằng vài biển phân làn và thêm một làn tạm bợ. Dự án được UBND TP.HCM phê duyệt ngày 28/3/2022, sử dụng hoàn toàn ngân sách thành phố, khởi công từ tháng 12/2022 với tổng mức đầu tư hơn 3.408 tỷ đồng.
Ở tầm chiến lược, đây không đơn thuần là một vòng xoay được mở rộng, mà là “nút lọc” cho toàn bộ luồng xe từ cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây, đại lộ Mai Chí Thọ, Đồng Văn Cống và các tuyến liên cảng. Thành phố đã quá chậm trễ với phía Đông; An Phú là cơ hội để bù lại thời gian mất mát vì kẹt xe và tắc nghẽn logistics kéo dài.
Một siêu công trình 3 tầng: kỹ thuật phức tạp chứ không chỉ là bê tông và thép
Cầu vượt 3 tầng tại nút giao An Phú không chỉ gây ấn tượng bằng chiều cao, mà bằng cách nó “bóc tách” từng luồng xe khỏi vòng xoay truyền thống. Công trình được thiết kế với tầng mặt đất là đảo tròn trung tâm, kèm tháp biểu tượng tạo điểm nhấn kiến trúc; phía trên là 6 nhánh cầu vượt, phía dưới là 2 hầm chui kết nối trực tiếp giữa cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây và đại lộ Mai Chí Thọ.
“Dự án gồm 6 nhánh cầu vượt, 2 cầu qua kênh và 2 hầm chui” – đây là con số hiếm thấy trong một nút giao đô thị tại Việt Nam hiện nay. Các cầu vượt được chia chức năng rõ ràng: nhánh rẽ phải, rẽ trái, cầu vượt tại Mai Chí Thọ – Đồng Văn Cống, cộng với cầu Bà Dạt và Giồng Ông Tố. Những chi tiết như cầu đi bộ, hệ thống thoát nước, chiếu sáng, cây xanh và báo hiệu giao thông cho thấy dự án không chỉ giải bài toán lưu lượng, mà còn đặt vấn đề an toàn và trải nghiệm đô thị.
Về kỹ thuật, các nhánh như N4 dài 467,87 m, mặt cầu rộng 9–10,1 m, dùng dầm hộp bê tông cốt thép dự ứng lực, đặt trên cọc khoan nhồi đường kính 1,2 m, vận tốc thiết kế 50 km/h. Nhánh cầu trái Giồng Ông Tố dài 431,12 m, rộng 12 m với 13 nhịp. Những con số này cho thấy mức độ phức tạp của việc thi công trong điều kiện đô thị đông đúc, chứ không phải một công trình “lắp ghép” đơn giản.
Tiến độ, những mảnh ghép đã hoàn thành và điểm nghẽn mặt bằng
Tính đến tháng 8/2026, khối lượng thi công nút giao An Phú đạt khoảng 75%. Nghe có vẻ khả quan, nhưng đây cũng là giai đoạn bộc lộ rõ những rủi ro quen thuộc của hạ tầng giao thông TP.HCM: vướng mặt bằng, điều chỉnh tiến độ, và hạng mục kéo dài. Ngày 23/7, UBND thành phố đã điều chỉnh thời gian thực hiện dự án đến quý III/2027, trong khi Ban Giao thông vẫn đặt mục tiêu hoàn thành vào quý II/2027.
Nhiều hạng mục quan trọng đã lần lượt đưa vào khai thác: cầu vượt cho xe rẽ phải từ cao tốc xuống Mai Chí Thọ, hầm chui nối Mai Chí Thọ với cao tốc, nhánh N3, cầu Bà Dạt và cầu Giồng Ông Tố. Ngày 21/8, nhánh cầu trái Giồng Ông Tố và nhánh N4 chính thức thông xe, kết nối cầu Giồng Ông Tố mới với Đồng Văn Cống và Mai Chí Thọ theo hướng nút giao An Phú – đường dẫn cao tốc.
Dù vậy, một số hạng mục vẫn “đứng hình” vì chưa được bàn giao mặt bằng, gồm trụ T1, mố M1 và phần đường đầu cầu nhánh N1.2. Phần tuyến kết nối đường Lương Định Của với cao tốc – mảnh ghép cuối cho phép xe đi thẳng không qua nút giao – từng vướng khoảng 2,2 ha mặt bằng, khiến dự án phải điều chỉnh nhiều lần và hiện dự kiến hoàn thành vào quý II/2027. Nếu nút thắt giải phóng mặt bằng không được xử lý dứt điểm, toàn bộ lợi ích của siêu nút giao này có nguy cơ bị trì hoãn.
Nút lọc cho cảng Cát Lái và tương lai giao thông phía Đông
Lý do khiến nút giao An Phú được chú ý không chỉ vì nó lớn, mà vì nó nằm đúng chỗ yếu nhất của mạng lưới hạ tầng giao thông TP.HCM: cửa ngõ phía Đông, nơi tập trung lượng xe khổng lồ từ cảng Cát Lái. Thiết kế của công trình nhằm tách các dòng xe đi thẳng, rẽ trái và rẽ phải khỏi khu vực vòng xoay, phân luồng riêng để hạn chế xung đột giao thông. Sau khi hoàn thành, công trình sẽ giúp phương tiện di chuyển thuận lợi hơn qua khu vực này, đặc biệt là dòng xe hàng từ cảng Cát Lái.
Khi toàn bộ nút giao An Phú kết nối với nút giao Mỹ Thủy, các tuyến đường liên cảng và tuyến mở rộng kết nối cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây, một mạng lưới giao thông liên hoàn sẽ hình thành. Hệ thống này được kỳ vọng tăng năng lực vận chuyển hàng hóa từ cảng Cát Lái và giảm áp lực giao thông cho toàn khu vực phía Đông. Nếu làm tốt, đây có thể trở thành hình mẫu cho cách thành phố xử lý các nút thắt khác như phía Tây hay phía Bắc.
Tuy nhiên, kỳ vọng chỉ thành hiện thực nếu thành phố kiên định với định hướng ưu tiên cho kết nối chiến lược, thay vì để nút giao An Phú trở thành một “công trình biểu tượng” nhưng vận hành nửa vời. Điều cần ở giai đoạn hoàn thiện không chỉ là chạy đua dự án 2027 cho kịp tiến độ, mà là tổ chức giao thông thông minh: giới hạn xe tải giờ cao điểm, đồng bộ biển báo, và buộc các trục phụ trợ như Đồng Văn Cống, Lương Định Của được nâng cấp tương xứng.
Kết luận: An Phú có đủ để thay đổi bản đồ giao thông phía Đông?
Nút giao An Phú, với quy mô 3 tầng, 6 cầu vượt, 2 cầu qua kênh và 2 hầm chui, là nỗ lực nghiêm túc hiếm hoi trong nhiều năm nhằm giải quyết tận gốc bài toán ùn tắc ở cửa ngõ phía Đông TP.HCM. Dự án sử dụng ngân sách thành phố, phê duyệt năm 2022, khởi công cuối năm đó và dự kiến hoàn thiện vào giai đoạn 2027 – đây là cam kết tài chính và kỹ thuật ở mức cao hiếm thấy trong các công trình nút giao đô thị.
Tuy nhiên, An Phú không phải cây đũa thần. Nếu không kiểm soát tốt sự bùng nổ phương tiện, không quản lý luồng xe container hợp lý, và không đồng bộ với các dự án hạ tầng giao thông TP.HCM khác, siêu nút giao này có thể lại rơi vào kịch bản quen thuộc: khánh thành hoành tráng rồi tiếp tục… kẹt xe dưới chân cầu. Lợi ích của công trình chỉ phát huy tối đa khi thành phố coi đây là mắt xích trong một chuỗi: An Phú – Mỹ Thủy – liên cảng – cao tốc, đi cùng các giải pháp quản lý giao thông và phát triển đô thị mới.
Câu trả lời ngắn gọn: nút giao An Phú có đủ tầm để thay đổi bản đồ giao thông phía Đông, nhưng chỉ nếu TP.HCM đủ quyết tâm giữ tiến độ, giải phóng mặt bằng đúng hẹn và vận hành công trình như một hạ tầng chiến lược, không phải một dự án 2027 làm cho kịp rồi để đó.
