Nút giao An Phú: định nghĩa một “siêu nút giao” mới của TP.HCM
Nút giao An Phú là công trình nút giao 3 tầng gồm cầu vượt, mặt đất và hầm chui, được xây dựng tại cửa ngõ phía Đông TP.HCM với mục tiêu tách các dòng xe đi thẳng, rẽ trái và rẽ phải, giảm xung đột giao thông và tăng năng lực kết nối giữa cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây, đại lộ Mai Chí Thọ và các tuyến liên cảng Cát Lái. Nếu phải chọn một biểu tượng cho tham vọng mở rộng không gian đô thị phía Đông, nút giao An Phú xứng đáng đứng đầu danh sách. Dự án được UBND TP.HCM phê duyệt ngày 28/3/2022, sử dụng toàn bộ vốn ngân sách thành phố với tổng mức đầu tư hơn 3.408 tỷ đồng, khởi công từ tháng 12/2022. Đây là lựa chọn mang tính chính trị rõ rệt: thành phố chấp nhận chi mạnh để giải bài toán tắc nghẽn kéo dài nhiều năm quanh trục Mai Chí Thọ – Đồng Văn Cống – cao tốc Long Thành – Dầu Giây. Thay vì những giải pháp chắp vá, một siêu công trình nút giao 3 tầng được đặt vào vị trí cửa ngõ, cho thấy quan điểm coi hạ tầng giao thông là điều kiện tiên quyết cho tăng trưởng.
Thiết kế 3 tầng với 6 cầu vượt, 2 hầm chui: độ phức tạp không thể xem nhẹ
Về mặt kỹ thuật, nút giao An Phú không chỉ là một cầu vượt TP.HCM mới, mà là một hệ sinh thái hạ tầng giao thông đan xen nhiều lớp. Dự án gồm 6 nhánh cầu vượt, 2 cầu qua kênh và 2 hầm chui, tổ chức lại toàn bộ luồng giao thông ở khu vực có lưu lượng phương tiện thuộc loại lớn nhất thành phố. Hệ thống hầm chui đảm nhiệm kết nối trực tiếp giữa cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây và đại lộ Mai Chí Thọ, giảm phụ thuộc vào vòng xoay mặt đất vốn thường xuyên quá tải. Các nhánh cầu vượt được phân vai rõ ràng: tuyến rẽ phải, rẽ trái, cầu vượt tại điểm giao Mai Chí Thọ – Đồng Văn Cống, cùng cầu Bà Dạt, cầu Giồng Ông Tố và các hạng mục phụ trợ như cầu đi bộ, thoát nước, chiếu sáng, cây xanh và báo hiệu giao thông. Một câu có thể trích dẫn là: “Nhánh N4 dài 467,87m, mặt cầu rộng 9-10,1m, phần cầu dài khoảng 370m, sử dụng kết cấu dầm hộp bê tông cốt thép dự ứng lực, đặt trên hệ móng cọc khoan nhồi đường kính 1,2m và thiết kế với vận tốc 50km/h.” Những con số này cho thấy độ chi tiết và mức độ chịu tải được tính toán kỹ, đáp ứng chuẩn cho một nút giao 3 tầng hiện đại.
Tiến độ thi công: 75% khối lượng và các mốc giao thông đã mở
Ở thời điểm tháng 8/2026, khối lượng thi công nút giao An Phú đã đạt khoảng 75% – một con số phản ánh nỗ lực đẩy tiến độ trong bối cảnh mặt bằng và tổ chức giao thông hiện hữu rất phức tạp. Đáng chú ý, nhiều mảnh ghép đã đi vào vận hành, bắt đầu tạo hiệu ứng rõ trên thực tế. Ngày 21/8, nhánh cầu trái Giồng Ông Tố và nhánh N4 chính thức thông xe, mở thêm hướng lưu thông từ cầu Giồng Ông Tố mới đến Đồng Văn Cống và Mai Chí Thọ theo hướng nút giao An Phú – đường dẫn cao tốc. Trước đó, các hạng mục quan trọng như cầu vượt rẽ phải từ cao tốc xuống Mai Chí Thọ, hầm chui nối Mai Chí Thọ với cao tốc, nhánh N3, cầu Bà Dạt và cầu Giồng Ông Tố đã hoàn thành. Một nhánh cầu khác cho ô tô từ Mai Chí Thọ theo hướng Võ Nguyên Giáp rẽ trái lên cao tốc đang thi công, dự kiến thông xe vào tháng 10. Việc từng nhánh cầu vượt TP.HCM này được đưa vào khai thác sớm là quyết định hợp lý: giao thông được “giải nhiệt” từng phần, người dân cảm nhận được giá trị dự án ngay trong quá trình xây dựng – yếu tố rất quan trọng để tạo đồng thuận xã hội.
Tác động dự kiến lên mạng lưới giao thông phía Đông và cảng Cát Lái
Tác động lớn nhất của nút giao An Phú sẽ thể hiện ở việc phân tách các dòng xe đi thẳng, rẽ trái và rẽ phải khỏi khu vực vòng xoay, giảm xung đột giữa các hướng lưu thông. Với thiết kế 3 tầng, hầm chui 3 tầng ở đây thực chất là một cấu trúc đa lớp, cho phép các luồng chính giao cắt theo chiều đứng thay vì buộc phải đối mặt nhau trên cùng mặt phẳng. Kết quả là thời gian chờ đèn, nguy cơ ùn tắc và tai nạn tại nút giao giảm đáng kể, đặc biệt với dòng xe nặng từ cảng Cát Lái. Khi toàn bộ tuyến kết nối Lương Định Của – cao tốc hoàn thành, xe đi thẳng sẽ không phải qua nút giao, hệ thống sẽ trở thành mạng lưới liên hoàn nối An Phú với nút giao Mỹ Thủy và các tuyến đường liên cảng. Theo mô tả trong nguồn tin, hệ thống này được kỳ vọng “tạo thành mạng lưới giao thông liên hoàn tại cửa ngõ phía Đông TP.HCM, tăng năng lực vận chuyển hàng hóa từ cảng Cát Lái và giảm áp lực giao thông cho khu vực”. Nhìn rộng hơn, đây là bước chuẩn bị cần thiết để khu Đông tiếp tục phát triển các khu đô thị mới mà không bị kìm hãm bởi hạ tầng.
Ngân sách thành phố và thông điệp ưu tiên hạ tầng đến năm 2027
Việc nút giao An Phú được đầu tư hoàn toàn từ ngân sách TP.HCM với tổng mức hơn 3.408 tỷ đồng là một lựa chọn mang tính chiến lược. Thành phố giàu nhất cả nước lựa chọn chi trực tiếp cho một công trình hạ tầng giao thông phức tạp, thay vì trông chờ nguồn lực trung ương hay mô hình đối tác công – tư, gửi đi thông điệp rõ ràng: giao thông cửa ngõ phía Đông là ưu tiên hàng đầu. Ngày 23/7, thời gian thực hiện dự án đã được điều chỉnh đến quý III/2027, trong khi Ban Giao thông vẫn đặt mục tiêu hoàn thành vào quý II/2027. Tất nhiên, vẫn còn những điểm nghẽn: trụ T1, mố M1, đường đầu cầu nhánh N1.2 chưa có mặt bằng, phần kết nối Lương Định Của từng vướng 2,2ha đất khiến tiến độ điều chỉnh nhiều lần. Nhưng nếu mốc giải phóng mặt bằng trước 30/11/2026 được giữ đúng và tuyến kết nối cuối cùng hoàn thành trong quý II/2027, An Phú sẽ trở thành minh chứng thuyết phục cho cách TP.HCM dùng ngân sách để tạo cú hích dài hạn, thay vì chạy theo các dự án ngắn hạn mang tính “trang điểm đô thị”.
