An Phú – siêu nút giao 3 tầng sẽ thay đổi cách TP.HCM di chuyển
Nút giao An Phú là tổ hợp hạ tầng giao thông TP.HCM quy mô 3 tầng, gồm hệ thống cầu vượt, cầu qua kênh và hầm chui được thiết kế để tách dòng xe đi thẳng, rẽ trái, rẽ phải tại cửa ngõ phía Đông, giảm ùn tắc giao thông và kết nối trục cao tốc với các đại lộ chính của thành phố. Nói thẳng: đây không chỉ là một nút giao, mà là “bộ xử lý trung tâm” mới của toàn khu Đông. Dự án được UBND thành phố phê duyệt ngày 28/3/2022, dùng vốn ngân sách với tổng mức đầu tư hơn 3.408 tỷ đồng và khởi công từ tháng 12/2022. Khi dự kiến hoàn thành vào quý II/2027, An Phú sẽ là một trong những nút giao phức tạp nhất nhưng cũng hiệu quả nhất mà thành phố từng xây dựng.
Quy mô 3 tầng với cầu vượt, hầm chui: kiến trúc cho một “cỗ máy giao thông”
Để hiểu sức nặng của nút giao An Phú, cần nhìn vào con số: dự án gồm 6 nhánh cầu vượt, 2 cầu qua kênh và 2 hầm chui, tất cả được tổ chức trên không – mặt đất – dưới đất như một cỗ máy giao thông ba lớp. Trên mặt đất, đảo tròn trung tâm kết hợp tháp biểu tượng không chỉ là điểm nhấn kiến trúc mà còn là “trái tim” điều tiết các luồng xe xoay quanh. Ở lớp trên, các nhánh cầu vượt đảm nhiệm những hướng rẽ phải, rẽ trái chiến lược, đặc biệt tại khu vực Mai Chí Thọ – Đồng Văn Cống, giúp xe không phải lao vào vòng xoay. Lớp dưới cùng là hệ thống hầm chui nối cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây với đại lộ Mai Chí Thọ, tách dòng đi thẳng khỏi xung đột mặt đất. Cách tổ chức cầu vượt hầm chui đa tầng này chính là câu trả lời rõ ràng cho bài toán tải trọng giao thông cửa ngõ phía Đông.
Tiến độ, công nghệ và bài học từ những hầm chui nghìn tỷ
Tính đến tháng 8/2026, khối lượng thi công nút giao An Phú đã đạt khoảng 75%, trong khi thành phố điều chỉnh thời gian thực hiện đến quý III/2027 nhưng Ban Giao thông vẫn đặt mục tiêu hoàn thành vào quý II/2027. Một phần nguyên nhân chậm là vướng mặt bằng ở các vị trí trụ T1, mố M1 và đường đầu cầu nhánh N1.2, dự kiến phải bàn giao trước 30/11/2026. Dù vậy, mạng lưới hạng mục đang dần hình thành: cầu rẽ phải từ cao tốc xuống Mai Chí Thọ, hầm chui nối Mai Chí Thọ với cao tốc, nhánh N3, cầu Bà Dạt, cầu Giồng Ông Tố đã hoàn thành; mới đây nhánh cầu trái Giồng Ông Tố và nhánh N4 cũng đã thông xe ngày 21/8. Ở nhánh N4, kết cấu dầm hộp bê tông cốt thép dự ứng lực trên móng cọc khoan nhồi đường kính 1,2m, vận tốc thiết kế 50 km/h cho thấy thành phố đang dần chuẩn hóa công nghệ hạ tầng hiện đại.
Quan trọng hơn, An Phú không phải “mũi tên đơn lẻ” trong chiến lược hạ tầng giao thông TP.HCM. Ở phía Bắc, hầm chui Ngã năm Phước Kiến được khởi công ngày 19/8/2025 với tổng mức đầu tư khoảng 1.050 tỷ đồng cũng đang được đẩy nhanh tiến độ như một công trình trọng điểm để gỡ nút thắt ùn tắc giao thông tại điểm nóng giao cắt nhiều tuyến quan trọng. Công trình hầm chui này dùng kết cấu bê tông cốt thép, tuổi thọ thiết kế lên đến 100 năm, tĩnh không 5 m, vận tốc khai thác 40 km/h trong hầm và đường gom. Đây là minh chứng rằng thành phố đang chọn cách đầu tư bài bản, dài hạn, thay vì những giải pháp chắp vá chỉ để đối phó với kẹt xe từng mùa.
Từ giảm ùn tắc đến tái cấu trúc dòng chảy kinh tế khu Đông
Điểm cốt lõi khiến nút giao An Phú được kỳ vọng cao là thay đổi cách thành phố xử lý ùn tắc giao thông. Thay vì đặt vòng xoay ở tâm và để mọi dòng xe đổ về rồi “tự xoay xở”, dự án hướng tới tách sớm các hướng đi thẳng và rẽ khỏi khu vực xung đột, hạn chế va chạm giữa các dòng phương tiện. Khi các nhánh cầu vượt và hầm chui cho phép xe từ cao tốc, Mai Chí Thọ, Đồng Văn Cống, Lương Định Của đi theo lộ trình riêng, tài xế không còn phải “đấu” tại vòng xoay An Phú – một trải nghiệm vốn đầy căng thẳng. Lợi ích không chỉ là vài phút tiết kiệm; đó là giảm tiêu hao nhiên liệu, giảm khí thải, giảm áp lực tâm lý cho hàng trăm nghìn lượt người mỗi ngày. Đặc biệt, dòng xe container ra vào cảng Cát Lái sẽ được dẫn luồng hợp lý hơn, giảm bớt cảnh xe tải nén chặt giờ cao điểm.
Mắt xích chiến lược trong mạng lưới liên hoàn phía Đông
Về dài hạn, giá trị lớn nhất của nút giao An Phú nằm ở việc nó trở thành mắt xích trong một mạng lưới liên hoàn chứ không chỉ là nút giải tỏa cục bộ. Sau khi hoàn thành, An Phú sẽ kết nối trực tiếp với nút giao Mỹ Thủy, các tuyến đường liên cảng và tuyến kết nối cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây sau mở rộng. Hệ thống này được kỳ vọng tăng năng lực vận chuyển hàng hóa từ cảng Cát Lái và giảm áp lực cho cả khu vực cửa ngõ phía Đông. Ở phía Bắc, hầm chui Ngã năm Phước Kiến cũng được định vị như mắt xích quan trọng trong mạng lưới giao thông vùng, nâng hiệu quả khai thác các tuyến hiện hữu, gỡ dần những điểm nghẽn hạ tầng và tạo dư địa phát triển đô thị – kinh tế – xã hội. Thành phố đầu tàu kinh tế, với GRDP bình quân đầu người gấp 1,7 lần cả nước, không thể tiếp tục vận hành trên những “mạch máu” đã quá tải. Siêu nút giao An Phú, nếu hoàn thành đúng tiến độ và được tổ chức khai thác thông minh, sẽ là phép thử quan trọng cho cách TP.HCM bước vào giai đoạn phát triển hạ tầng tầng sâu, tinh vi và định hướng tăng trưởng dài hạn.
