Từ quy hoạch toàn quốc đến cuộc đua nâng cấp sân bay khu vực
Chiến lược nâng cấp sân bay Việt Nam là quá trình cải tạo và mở rộng đồng bộ nhiều cảng hàng không trên cả nước nhằm tăng công suất, cải thiện hạ tầng hàng không và mở rộng kết nối quốc tế, qua đó biến các sân bay khu vực thành cửa ngõ giao thương, du lịch và đầu tư với thế giới thay vì chỉ phục vụ nhu cầu đi lại nội địa. Việc Bộ Xây dựng gửi văn bản đề nghị các doanh nghiệp và nhà đầu tư lập kế hoạch cải tạo, nâng cấp, mở rộng hàng loạt sân bay như Cam Ranh, Liên Khương, Vân Đồn, Phú Quốc, Gia Bình cho thấy đây không còn là những dự án riêng lẻ mà là một bước cụ thể hóa Quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Nền tảng quy hoạch này đặt sân bay khu vực vào tâm chiến lược phát triển, thay vì vị trí phụ trợ cho các trung tâm lớn.
Liên Khương: biểu tượng của 'sân bay im lặng' tái khởi động kết nối quốc tế
Liên Khương đang trở thành trường hợp điển hình cho cách Việt Nam dùng nâng cấp hạ tầng hàng không để mở rộng kết nối quốc tế. Sau hơn 5 tháng tạm dừng để sửa chữa, nâng cấp đường cất hạ cánh và đường lăn, cảng hàng không quốc tế này đã khai thác trở lại từ ngày 19/8 và ngay lập tức đứng trước cơ hội mở rộng mạng lưới đường bay quốc tế, tăng vai trò cửa ngõ của Lâm Đồng với khu vực và thế giới. Công trình nâng cấp không đơn thuần là “vá chỗ hỏng” mà thay kết cấu mặt đường cất hạ cánh từ bê tông nhựa sang bê tông xi măng cường độ cao nhằm khắc phục tình trạng hạn chế tải trọng kéo dài trước đây. Theo quy hoạch, Liên Khương được định hướng đạt cấp sân bay 4E với công suất khoảng 5 triệu hành khách/năm giai đoạn 2021-2030 và 7 triệu hành khách/năm vào năm 2050. Đây là những con số thể hiện rõ tham vọng đưa một sân bay vốn bị coi là "im lặng" thành điểm đến cho các đường bay dài hơn, tàu bay lớn hơn, thay đổi hoàn toàn chiều sâu kết nối của cả vùng Nam Tây Nguyên.
Nâng cấp hạ tầng để mở rộng mạng bay và không gian phát triển địa phương
Điểm đáng nói nhất trong chiến lược nâng cấp sân bay Việt Nam là cách hạ tầng mới tạo dư địa thực để mở thêm các đường bay quốc tế. Với Liên Khương, ngay sau khi mở lại, sân bay đã đón chuyến bay quốc tế đầu tiên từ Kuala Lumpur và đặt mục tiêu duy trì đường bay này, ưu tiên khôi phục các tuyến đến Incheon và Bangkok. Tức là hạ tầng được nâng cấp không chỉ để máy bay cất và hạ cánh an toàn hơn, mà để thay đổi bản đồ kết nối, giúp Lâm Đồng tiếp cận trực tiếp với các thị trường Hàn Quốc, Thái Lan, Malaysia thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào trung chuyển qua Hà Nội, TP. HCM. Theo kế hoạch khai thác cuối năm, Liên Khương dự kiến đạt 36–40 lượt chuyến bay mỗi ngày, phục vụ khoảng 6.800 hành khách/ngày. Những con số này không chỉ mang ý nghĩa giao thông mà là tín hiệu cho cơ hội mới của du lịch, lưu trú, dịch vụ địa phương: thời gian tiếp cận điểm đến được rút ngắn, trải nghiệm khách quốc tế được cải thiện và mạng lưới doanh nghiệp có thêm không gian để phát triển sản phẩm cao cấp gắn với kinh tế xanh, du lịch chất lượng cao.
Quy hoạch đồng bộ: từ Cam Ranh đến Phú Quốc, Vân Đồn, Gia Bình
Nếu Liên Khương là ví dụ dễ thấy, bức tranh lớn còn tham vọng hơn nhiều: Bộ Xây dựng đề nghị Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam và các nhà đầu tư lập kế hoạch cải tạo, nâng cấp, mở rộng hàng loạt sân bay như Cam Ranh, Liên Khương, Buôn Ma Thuột, Cà Mau, cùng với Vân Đồn, Phú Quốc, Gia Bình. Đây là các mắt xích quan trọng trong chiến lược phát triển sân bay khu vực, khi mỗi cảng hàng không đều gắn với một không gian kinh tế khác nhau: du lịch biển, logistics, nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế xanh. Nghị định 205/2026/NĐ-CP quy định thời hạn 180 ngày kể từ khi quy hoạch chi tiết được phê duyệt để doanh nghiệp chủ trì lập hoặc điều chỉnh kế hoạch đầu tư xây dựng cải tạo, nâng cấp, mở rộng sân bay phù hợp với quy hoạch. Thời hạn chặt chẽ này buộc các bên phải chuyển nhanh từ bản vẽ quy hoạch sang công trình cụ thể, hạn chế tình trạng quy hoạch "treo". Quan trọng hơn, khi nhiều sân bay khu vực cùng được nâng cấp theo chuẩn chung, mạng lưới sẽ tạo hiệu ứng cộng hưởng, giúp mở rộng kết nối quốc tế theo cụm thay vì từng điểm đơn lẻ.
Từ 'sân bay im lặng' đến cửa ngõ quốc tế mới của các vùng
Một chi tiết thú vị là Liên Khương được vận hành theo mô hình "sân bay im lặng" khi dần dừng các thông báo phát thanh thường xuyên từ ngày 1/10, và từ 5h ngày 1/11 chỉ còn giữ phát thanh cho tình huống khẩn cấp, an ninh, an toàn hàng không. Điều này thường được nhìn như một chuẩn dịch vụ cao hơn, hướng đến trải nghiệm hành khách tinh tế hơn, nhưng nó cũng là biểu tượng cho sự thay đổi vai trò: từ một sân bay ít tiếng nói trên bản đồ quốc tế, Liên Khương và những sân bay tương tự đang được trao cơ hội trở thành cửa ngõ quốc tế mới của các vùng. Theo thống kê, Lâm Đồng đón gần 900.000 lượt khách quốc tế trong 7 tháng đầu năm, tăng 15,1% so với cùng kỳ, với các thị trường Hàn Quốc, Trung Quốc, Nga, Đức, Mỹ, Pháp. Khi các đường bay Kuala Lumpur, Incheon, Bangkok được khôi phục ổn định và tiếp tục xuất hiện thêm những tuyến mới, Liên Khương có thể từng bước chuyển từ vai trò chủ yếu phục vụ nhu cầu đi lại nội địa sang đầu mối kết nối quốc tế quan trọng của phía Nam Tây Nguyên. Đây là hình mẫu cho cách phát triển sân bay khu vực: nâng cấp hạ tầng để nâng hạng vai trò kinh tế, chứ không chỉ để "cho bằng người ta".
