Giải phóng mặt bằng cao tốc: thước đo năng lực triển khai hạ tầng
Giải phóng mặt bằng cao tốc Tân Phú – Bảo Lộc là quá trình thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trên diện tích hơn 401 ha, nhằm tạo quỹ đất sạch để xây dựng tuyến đường cao tốc xuyên rừng dài khoảng 66 km, giúp rút ngắn thời gian di chuyển TP.HCM – Đà Lạt, giảm tải Quốc lộ 20 và mở không gian phát triển mới cho khu vực phía Nam Lâm Đồng. Điểm đáng nói ở dự án hạ tầng Lâm Đồng này không nằm ở những con số kỹ thuật khô khan, mà ở cách tỉnh coi giải phóng mặt bằng cao tốc như một bước đột phá chính trị - kinh tế. Sáng 10/8, Phó Bí thư Tỉnh ủy Bùi Thắng trực tiếp kiểm tra thực địa tuyến cao tốc Tân Phú – Bảo Lộc, cho thấy lãnh đạo địa phương đặt dự án này ở vị trí ưu tiên hiếm thấy đối với một đường cao tốc xuyên rừng. Khi cấp ủy chủ động “xuống đường”, mặt bằng không chỉ là câu chuyện đền bù, mà là bài kiểm tra về năng lực điều hành và tạo đồng thuận xã hội.
Những con số mặt bằng: 401 ha đất, 909 hộ dân và một mục tiêu tháng 9/2026
Nếu muốn hiểu vì sao giải phóng mặt bằng cao tốc được xem là cột mốc then chốt, hãy nhìn vào cấu trúc dự án. Cao tốc Tân Phú Bảo Lộc dài khoảng 66 km, trong đó gần 54–55 km nằm trên địa bàn Lâm Đồng, đi qua phường 1, phường 2 Bảo Lộc, xã Đạ Huoai, Đạ Huoai 2 và Đạ Tẻh 2. Tuyến đường cao tốc xuyên rừng này đi qua khoảng 24 km đất rừng, đã phải điều chỉnh ra khỏi quy hoạch lâm nghiệp và hoàn tất thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất. Trên thực tế, tỉnh đã phê duyệt phương án bồi thường cho 909 trong tổng số 950 hộ dân, với kinh phí hơn 1.095 tỷ đồng. Câu nói mang tính “quotable” ở đây là: “Tổng diện tích đất thu hồi trên địa bàn tỉnh hơn 401 ha, với 909/950 hộ đã được phê duyệt phương án bồi thường”. Thay vì để các vướng mắc kéo dài, cơ quan chức năng đang khẩn trương kiểm kê, xác minh nguồn gốc đất cho các trường hợp còn lại, cho thấy tư duy coi mặt bằng là đường găng phải dứt điểm sớm, không để dồn cục vào cuối kỳ.
Mốc tháng 9/2026: vì sao mặt bằng “đi trước một bước” quyết định tiến độ
Phó Bí thư Tỉnh ủy Bùi Thắng đã nhấn mạnh mục tiêu hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng trong tháng 9/2026, để bảo đảm bàn giao cho chủ đầu tư và nhà thầu thi công đồng bộ, liên tục. Đây không chỉ là một mốc kỹ thuật; đó là thông điệp chính trị rằng địa phương chấp nhận đặt tiến độ hạ tầng lên hàng đầu, song song với việc giữ ổn định đời sống người dân. Điều đáng chú ý là mốc mặt bằng được đặt sớm hơn so với thời điểm triển khai xây dựng toàn tuyến. Tuyến cao tốc Tân Phú – Bảo Lộc được khởi công ngày 19/12/2025, theo tiêu chuẩn đường bộ cấp I, tốc độ thiết kế 80 km/h và hình thức PPP. Việc chủ động chạy trước khâu mặt bằng vừa giảm rủi ro “đứt gãy” thi công, vừa tạo dư địa kỹ thuật để xử lý các đoạn khó như 24 km đường cao tốc xuyên rừng đã chuyển mục đích sử dụng đất. Ở một dự án phức tạp, mặt bằng không thể đi sau thiết kế; nó phải là nền tảng giúp tiến độ thi công không bị kéo lùi.
Cao tốc xuyên rừng đẹp nhất: cú hích cho kết nối vùng và kinh tế Lâm Đồng
Cao tốc Tân Phú – Bảo Lộc được kỳ vọng rút ngắn thời gian di chuyển từ TP.HCM đến Đà Lạt từ hơn 6 giờ xuống khoảng 3 giờ và được đánh giá là tuyến cao tốc “xuyên rừng đẹp nhất” Việt Nam. Khi mặt bằng được hoàn thiện đúng mục tiêu, tuyến đường cao tốc xuyên rừng này sẽ không chỉ là một trục giao thông mới, mà là trục phát triển mới của cả khu vực. Theo báo cáo, khi hoàn thành, tuyến cao tốc Tân Phú Bảo Lộc sẽ giảm tải đáng kể cho Quốc lộ 20 vốn đang quá tải, đồng thời mở ra dư địa thu hút đầu tư, thúc đẩy du lịch, công nghiệp và logistics cho phía Nam Lâm Đồng. Đây là điểm mấu chốt: giải phóng mặt bằng cao tốc không phải để có thêm một con đường, mà để tái cấu trúc luồng di chuyển người và hàng hóa, giúp các địa phương quanh tuyến bước ra khỏi thế phụ thuộc vào một trục độc đạo duy nhất.
Bài học chính sách: từ đồng thuận người dân đến quản trị dự án hạ tầng
Cách Lâm Đồng xử lý giải phóng mặt bằng cho cao tốc Tân Phú Bảo Lộc gửi đi một thông điệp rõ ràng: muốn các dự án hạ tầng Lâm Đồng tạo ra bước nhảy về kết nối vùng, không thể coi mặt bằng là “khâu phụ”. Tại buổi làm việc, lãnh đạo tỉnh yêu cầu các sở, ngành, địa phương và chủ đầu tư tăng cường phối hợp, tập trung nhân lực, đẩy nhanh phê duyệt bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, đồng thời tuyên truyền, vận động để tạo đồng thuận của người dân. Bài học ở đây là sự kết hợp giữa kỹ thuật và xã hội. Tuyến đường bộ cấp I, tốc độ thiết kế 80 km/h sẽ không bao giờ vận hành đúng kỳ vọng nếu xung quanh nó là những điểm nóng khiếu nại về đất đai. Ngược lại, một quá trình giải phóng mặt bằng minh bạch, có lộ trình và đối thoại giúp người dân nhìn thấy lợi ích dài hạn từ đường cao tốc xuyên rừng, từ cơ hội du lịch, dịch vụ đến giá trị tài sản tăng lên. Khi mặt bằng trở thành bước đột phá, cao tốc mới có cơ hội trở thành động lực thực sự cho phát triển vùng.
