Fandom economy Việt Nam: từ khái niệm đến bước ngoặt chiến lược
Fandom economy Việt Nam là mô hình kinh tế xây dựng trên mối quan hệ gắn bó giữa nghệ sĩ, nội dung, trải nghiệm và cộng đồng người hâm mộ, nơi cảm xúc và mức độ gắn kết của fan trở thành tài sản cốt lõi để tạo ra doanh thu dài hạn, tài năng mới và giá trị IP giải trí mang bản sắc Việt. Liên doanh giữa DatVietVAC và LSH Global đánh dấu lần đầu tiên khái niệm này được đặt thành một chiến lược bài bản thay vì chỉ là những hoạt động fan service rời rạc. Điểm quan trọng ở đây không phải là thêm một “mảng kinh doanh mới”, mà là thay đổi cách nhìn về fan: từ khán giả thuần túy sang đối tác đồng sáng tạo giá trị. Khi một doanh nghiệp nội địa đã trải qua hơn 30 năm kiến tạo thị trường truyền thông giải trí kết hợp với một nhà chiến lược từng dẫn dắt quá trình toàn cầu hóa của HYBE, câu hỏi không còn là “có nên làm fandom economy hay không”, mà là “Việt Nam sẽ làm theo cách nào để không trở thành bản sao của thị trường khác”.
Hai nền tảng kinh nghiệm: nội lực DatVietVAC và góc nhìn toàn cầu của Lenzo Yoon
Liên doanh này được xây trên hai đường cong kinh nghiệm gần như đối lập nhưng bổ sung hoàn hảo cho nhau: một bên là DatVietVAC với hành trình hơn 30 năm dẫn dắt thị trường truyền thông giải trí trong nước, một bên là Lenzo Yoon với trải nghiệm đưa mô hình K-pop vươn ra thế giới. DatVietVAC mang vào liên doanh sự am hiểu sâu về thị trường và khán giả Việt, cùng một hệ sinh thái nội dung, truyền hình, nền tảng số, nghệ sĩ và khai thác IP đã tạo ra hơn 3.000 tỷ đồng doanh thu năm 2025. Đây là nội lực hiếm có: một tổ chức không chỉ sản xuất nội dung, mà đã biết cách biến nội dung thành tài sản thương mại. Song song, Lenzo Yoon từng giữ vị trí Global CEO phụ trách business và global expansion trong giai đoạn Big Hit chuyển mình thành HYBE, rồi Co-CEO HYBE America khi tập đoàn này bản địa hóa mô hình K-pop tại Mỹ. Câu nói đáng chú ý trong thỏa thuận liên doanh là: “DatVietVAC và LSH Global mong muốn góp phần xây dựng năng lực nội sinh cho công nghiệp văn hóa Việt Nam – năng lực có thể tự tạo ra talent, tự phát triển IP, tự hình thành thị trường và từng bước đưa những giá trị đó ra thế giới”. Tham vọng không dừng ở chuyện bán show, mà là thiết kế lại cách ngành giải trí vận hành quanh kinh tế fan hâm mộ.
Kinh tế fan hâm mộ: từ Weverse đến bài toán thiết kế riêng cho Việt Nam
Trọng tâm của Lenzo Yoon trong vai trò nhà đầu tư chiến lược là phát triển fandom economies – những mô hình kinh doanh dựa trên mối quan hệ giữa nghệ sĩ, nội dung, trải nghiệm và cộng đồng người hâm mộ. Trải nghiệm từ Weverse cho thấy, khi doanh nghiệp sở hữu nền tảng kết nối trực tiếp với fan, họ kiểm soát được không chỉ nội dung và cộng đồng mà còn cả thương mại và trải nghiệm, biến fandom thành một hệ sinh thái khép kín. Tuy nhiên, liên doanh này không chọn lối tắt sao chép. Nguyên tắc cốt lõi được nhấn mạnh: không mang các mô hình giải trí đã thành công ở thị trường khác để áp nguyên xi vào Việt Nam, mà chắt lọc kinh nghiệm quốc tế rồi tái thiết kế cho hành vi khán giả, văn hóa và đặc điểm thị trường nội địa. Nói cách khác, đây không phải là “HYBE Việt Nam” theo nghĩa franchise, mà là thử nghiệm một bản thiết kế mới cho fandom economy Việt Nam dựa trên chất liệu bản địa. Định hướng hoạt động cho thấy liên doanh sẽ tập trung vào việc tìm kiếm và phát triển tài năng, xây dựng nghệ sĩ, phát triển IP và hình thành cộng đồng người hâm mộ, qua đó mở ra các mô hình kinh doanh xoay quanh tài sản giải trí – thay vì phụ thuộc vào doanh thu quảng cáo hay truyền hình truyền thống.
Vì sao thời điểm này quan trọng đối với thị trường giải trí Việt Nam?
Liên doanh DatVietVAC – LSH Global không xuất hiện trong chân không: nó là kết quả của việc một bên đã đủ năng lực kiến tạo thị trường và hệ sinh thái trong nước, trong khi bên còn lại đã chứng minh khả năng phát triển các mô hình giải trí dựa trên fandom ở thị trường quốc tế. Khi hai điều kiện này gặp nhau, thời điểm để đặt cược vào fandom economy không còn là câu hỏi “quá sớm”, mà là “nếu không làm bây giờ, sẽ mất bao lâu để bắt kịp khu vực?”. Về tài chính, DatVietVAC chào bán cổ phần với mức giá cố định 54.800 đồng mỗi cổ phiếu, tổng giá trị khoảng 611 tỷ đồng trong giai đoạn từ ngày 5/8 đến 7/9, cho thấy doanh nghiệp sẵn sàng huy động nguồn lực để bước vào giai đoạn tăng trưởng mới. Cùng lúc, DatVietVAC và LSH Global đang xúc tiến các công việc cần thiết để liên doanh sớm đi vào hoạt động. Theo nguồn tin, về dài hạn, mục tiêu là góp phần đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia dẫn đầu khu vực về phát triển IP giải trí. Đây là tham vọng đáng kể: nếu fandom economy Việt Nam được xây đúng cách, nó sẽ kéo cả ngành từ tư duy gia công nội dung sang tư duy sở hữu và tăng trưởng tài sản trí tuệ.
Từ liên doanh fandom đến viễn cảnh hệ sinh thái IP giải trí bền vững
Liên doanh này đặt ra một câu hỏi chiến lược cho toàn ngành: Việt Nam muốn đi lên bằng nội dung thuê ngoài hay bằng các IP giải trí có thể sống nhiều thập kỷ nhờ cộng đồng fan trung thành? Khi mục tiêu được xác lập là xây năng lực nội sinh – tự tạo talent, tự phát triển IP, tự hình thành thị trường và đem giá trị ra thế giới – thì fandom economy không còn là trào lưu mà trở thành cấu trúc hạ tầng cho công nghiệp văn hóa. Quan điểm rõ ràng: Việt Nam không cần trở thành một phiên bản khác của bất kỳ thị trường nào; Việt Nam có văn hóa, tài năng và một thế hệ khán giả rất riêng. Điều DatVietVAC và LSH Global đang làm là thử chứng minh rằng một mô hình fandom economy bản địa hóa, được thiết kế dựa trên hành vi khán giả trong nước nhưng học hỏi từ kinh nghiệm quốc tế, có thể tạo ra các nghệ sĩ và IP đủ sức cạnh tranh khu vực. Nếu liên doanh này thành công, hệ quả sẽ vượt xa phạm vi một vài nghệ sĩ được “nuôi” bằng fan. Đó có thể là bước khởi đầu cho một hệ sinh thái IP giải trí bền vững, nơi doanh nghiệp Việt không còn chỉ bán thời lượng phát sóng, mà bán cả thế giới nội dung và trải nghiệm gắn với cộng đồng người hâm mộ – thứ tài sản mà các tập đoàn giải trí hàng đầu thế giới đang dựa vào để định giá mình.
