LRT Phú Quốc: “Xương sống” giao thông mới với lịch trình nghẹt thở
Đường sắt nhẹ Phú Quốc là tuyến tàu điện đô thị dài khoảng 17,5 km, sử dụng vốn tư nhân theo mô hình BOT, kết nối trực tiếp sân bay quốc tế Phú Quốc với Trung tâm Hội nghị và Triển lãm quốc tế APEC tại Nam đảo, được định vị là tuyến trục giao thông công cộng xương sống mới của đặc khu du lịch này. Dự án LRT Phú Quốc trị giá gần 9.000 tỷ đồng do Tập đoàn Sun Group đầu tư, là dự án LRT đầu tiên tại Việt Nam dùng hoàn toàn nguồn vốn tư nhân. Không chỉ là một công trình giao thông, đây là phép thử cho tham vọng hạ tầng của Phú Quốc: rút thời gian di chuyển từ sân bay đến Nam đảo xuống khoảng 20 phút, đồng thời chứng minh khu vực này đủ sức tổ chức APEC với một mạng lưới giao thông hiện đại. Đặt mục tiêu chạy thử 2027, dự án chọn hướng đi táo bạo: chấp nhận tiến độ “nghẹt thở” để đổi lấy một bước nhảy hạ tầng.
Ba mũi thi công và nỗi ám ảnh đường găng tiến độ
Đường sắt nhẹ Phú Quốc không thiếu tiền, mà thiếu thời gian và “biên độ sai số” cho tiến độ. Giai đoạn 1 của dự án LRT 9000 tỷ hiện đã giải ngân khoảng 1.800 tỷ đồng, tương đương 28,7% tổng mức đầu tư, trong khi mốc chạy thử 2027 không hề dịch chuyển. Toàn bộ công trường đang căng hết cỡ trên ba mũi thi công: cầu, hầm, nền đường. Ở hạng mục cầu, cọc khoan nhồi đã xong, bệ trụ đạt khoảng 63% và thân trụ 56%. Nền đường cũng gần cán đích với 97% khối lượng đào nền, đào khuôn và đắp cát, đắp đất đạt khoảng 79%. Một câu nói có thể trích dẫn ở đây là: “Đến đầu tháng 8/2026, dự án đã giải ngân khoảng 1.800 tỷ đồng, tương đương 28,7% tổng mức đầu tư.” Vấn đề là, càng tiến gần mốc lắp ray vào tháng 8/2026 và chạy thử giữa 2027, đường găng tiến độ càng trở nên khắc nghiệt: chỉ cần một đoạn hầm chậm, cả chuỗi thi công lắp đặt ray, điện, tín hiệu sẽ bị kéo lùi.
Thách thức địa chất: khi thiết kế phải “nhún” trước thực tế
Nếu chỉ nhìn trên bản vẽ, đường sắt nhẹ Phú Quốc là một tuyến LRT tương đối “chuẩn bài” với cầu, hầm, đoạn trên cao và nền đường phối hợp nhịp nhàng. Nhưng dưới lớp vẽ ấy là một thực tế địa chất không dễ khuất phục. Ở hầm 1 và hầm 2, lớp đất đá cứng đến mức các nhà thầu không thể đóng hoặc ép cừ thép Larsen như thiết kế ban đầu. Họ buộc phải chuyển sang phương án đào mở, một quyết định cho thấy kỹ sư phải linh hoạt hơn là bám cứng thiết kế trên giấy. Đổi lại, nguy cơ sạt lở taluy hai bên hầm tăng lên, cộng với nước mưa liên tục đọng trong hố đào, khiến công trường phải bơm thoát nước thường xuyên và tổ chức chống đỡ phức tạp. Đây chính là “thách thức địa chất” cốt lõi: nền đất đảo không đồng nhất, buộc dự án phải vừa làm vừa điều chỉnh, chấp nhận rủi ro kỹ thuật cao hơn để giữ nhịp tiến độ.
Mùa mưa sớm và ca làm xuyên đêm: đánh cược với thời tiết
Những con số tiến độ đẹp không che được thực tế rằng dự án LRT 9000 tỷ đang bị thời tiết “cầm trịch”. Phú Quốc có mùa mưa đến sớm, kéo dài, gây ngập úng ở các đoạn thi công nền đường tại dải phân cách giữa, cản trở thoát nước và làm gián đoạn tổ chức thi công. Trước áp lực chạy thử 2027, lựa chọn của chủ đầu tư là tấn công trực diện: duy trì thi công 3 ca liên tục, với gần 600 kỹ sư, giám sát và công nhân làm việc ngày đêm để bám sát tiến độ. Theo một trích dẫn đáng chú ý, “công trường hiện duy trì thi công 3 ca liên tục, huy động gần 600 kỹ sư, giám sát và công nhân làm việc xuyên suốt ngày đêm.” Đây là lựa chọn dũng cảm nhưng cũng nhiều rủi ro: thi công dưới mưa, trong điều kiện nền đất yếu, dễ dẫn đến chi phí bảo trì và xử lý sự cố tăng cao về sau. Nói cách khác, dự án đang đánh cược rằng cường độ thi công sẽ thắng được sự thất thường của khí hậu đảo.
Hạ tầng APEC hay tương lai Phú Quốc: cuộc cược dài hạn
Đặt mục tiêu chạy thử vào tháng 6/2027 và khai thác thương mại từ tháng 8 cùng năm, đường sắt nhẹ Phú Quốc rõ ràng được thiết kế như một “showcase” hạ tầng phục vụ APEC hơn là một dự án giao thông riêng lẻ. Tuyến LRT này là mắt xích cốt lõi trong chiến dịch đồng bộ hạ tầng quy mô lớn phục vụ Hội nghị APEC, đồng thời nâng năng lực kết nối của đặc khu lên tầm mới. Nhưng câu hỏi lớn hơn nằm ở chỗ: sau APEC, tuyến tàu này sẽ sống cùng đô thị như thế nào? Nếu được tích hợp với quy hoạch đô thị, hệ thống xe buýt, bãi đỗ và các khu du lịch, đường sắt nhẹ Phú Quốc có thể trở thành trục giao thông bền vững, giảm tải đường bộ và tăng sức cạnh tranh du lịch. Ngược lại, nếu chỉ dừng ở “dự án sự kiện”, nó sẽ là bài học đắt giá về việc ưu tiên tiến độ hơn là bài toán vận hành lâu dài. Chính vì vậy, cuộc đua đến 2027 không chỉ là chạy đua với thời gian, mà còn là bài kiểm tra cách Phú Quốc định nghĩa tương lai hạ tầng của mình.
