Sông Hồng: từ ranh giới lịch sử thành trục hạ tầng chiến lược
Chiến lược cầu sông Hồng Hà Nội là việc thành phố đồng loạt triển khai 7 dự án cầu vượt sông, kết nối hai bờ sông, gắn với các tuyến vành đai để biến con sông vốn là ranh giới lịch sử thành trục phát triển mới, giảm áp lực giao thông nội đô và mở rộng không gian kinh tế vùng. Đây không chỉ là thêm vài cây cầu vào bản đồ giao thông, mà là cách Hà Nội tái định nghĩa quan hệ với dòng sông khởi thủy Thăng Long sau nhiều thập kỷ quay lưng với mặt nước. Điểm khác biệt của loạt dự án cầu vượt sông lần này là tính chủ động, nhắm thẳng vào hai mục tiêu: giải quyết ùn tắc giao thông lâu năm và chuẩn bị một cấu trúc đô thị đủ đẳng cấp cho Hội nghị APEC 2027 Hà Nội. Thành phố không giấu tham vọng: biến không gian hai bên sông Hồng thành trục kết nối mới của Thủ đô, chứ không phải vùng "ngoại biên" bị bỏ quên.
Bảy cây cầu mới: mạng lưới kết nối hai bờ và giải tỏa áp lực nội đô
Theo quy hoạch tổng thể thủ đô tầm nhìn 100 năm, sông Hồng không còn là ranh giới chia cắt mà trở thành trục phát triển mới, và để hiện thực hóa tầm nhìn này, Hà Nội đang đồng loạt xây 7 cây cầu sông Hồng Hà Nội. Ở thượng nguồn là Vân Phúc, Hồng Hà, Thượng Cát – ba mắt xích đầu tiên đánh thức vùng đất tây bắc, nơi lâu nay chỉ có bãi bồi và vườn chuối. Cầu Vân Phúc dài 7,77km, dự kiến thông xe quý 4-2027, giúp chấm dứt cảnh qua sông lụy phà và kết nối trực tiếp Hà Nội với Phú Thọ, các tỉnh trung du, miền núi phía Bắc. Ở lõi đô thị, cầu Tứ Liên dài khoảng 5,15km với tổng mức đầu tư hơn 15.498 tỉ đồng, nối Nghi Tàm với Trường Sa, được coi là trục kết nối giữa Hồ Tây và cực tăng trưởng phía Bắc, đồng thời giảm tải cho các cầu Chương Dương, Vĩnh Tuy vốn thường xuyên quá tải. Người dân hai bờ đã cảm nhận rõ lợi ích tương lai: “Nếu cầu Tứ Liên hoàn thành, từ nhà tôi phi thẳng qua cầu là đến khu vực Hồ Tây, đường đi làm sang Cầu Giấy cũng nhờ đó mà rút ngắn được quá nửa”, anh Lê Mạnh Linh chia sẻ.
APEC 2027 như mốc tiến độ: hạ tầng cho sự kiện và cho tương lai
Điểm đáng chú ý là các dự án cầu vượt sông không chỉ phục vụ nhu cầu đi lại, mà còn được gắn chặt với mục tiêu APEC 2027 Hà Nội. Đến cuối tháng 8/2026, nhiều dự án đã chuyển mạnh từ giải phóng mặt bằng sang thi công quy mô lớn; thành phố đặt mục tiêu thông xe kỹ thuật cầu Hồng Hà, Mễ Sở, Hoài Thượng trước Hội nghị APEC. Cầu Ngọc Hồi dài khoảng 7,5km, tổng mức đầu tư hơn 10.197 tỉ đồng, kết nối Vành đai 3,5 với Hưng Yên, nhưng 0,8/2,3km phía Hưng Yên chưa bàn giao mặt bằng, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng mục tiêu hoàn thành trước APEC 2027. Ở phía trung tâm, cầu Trần Hưng Đạo – dự án BT dài khoảng 4,18km – đang có tiến độ nổi bật với sản lượng toàn dự án đạt gần 40%, 5 trụ chính giữa sông đã đạt khoảng 85–88% khối lượng. Thay vì coi APEC như một sự kiện "đến rồi đi", Hà Nội đang dùng mốc thời gian này để ép tiến độ, bảo đảm các cầu sông Hồng kịp hình thành một mạng lưới hoàn chỉnh phục vụ cả giao thông hội nghị lẫn đời sống lâu dài của người dân.
Giải quyết ùn tắc giao thông và mở trục kinh tế hai bờ sông
Ngày thường, chỉ cần đứng trên đê Yên Phụ nhìn dòng xe ken đặc đổ về Long Biên, Chương Dương là hiểu vì sao Hà Nội buộc phải tăng tốc các dự án cầu sông Hồng để giải quyết ùn tắc giao thông. Khi hoàn thành, hệ thống công trình cầu và các tuyến Vành đai 2,5, 3,5, 4 – Vùng Thủ đô sẽ nâng cao năng lực vận tải, giảm áp lực cho khu vực nội đô và tăng cường liên kết kinh tế vùng. Cầu Vân Phúc được đánh giá có ý nghĩa chiến lược trong việc kết nối giao thông vùng, giảm ùn tắc và mở rộng không gian đô thị phía tây bắc Thủ đô. Quan trọng hơn, mạng lưới dự án cầu vượt sông này đang biến việc kết nối hai bờ sông từ nhu cầu qua lại đơn thuần thành đòn bẩy kinh tế. Cầu Tứ Liên, Ngọc Hồi, Hồng Hà… mở cánh cửa cho các khu đô thị, khu công nghiệp mới mọc lên, gắn Hà Nội với Hưng Yên, Bắc Ninh, Phú Thọ và nhiều tuyến cao tốc quốc gia. Khi đất bãi ngoài đê trở thành quỹ đất phát triển, sông Hồng không còn là "lưng" của phố phường mà là mặt tiền cho một trục đô thị hướng thủy.
Thách thức tiến độ và lựa chọn đô thị: không thể quay lưng với sông
Tăng tốc 7 dự án cầu sông Hồng là lựa chọn đúng, nhưng không dễ. Thời tiết mưa bão, mực nước sông biến động, dòng chảy xiết đang thử thách các nhà thầu ngay giữa tiến độ dồn dập. Một số vị trí cầu như Tứ Liên vẫn còn công trình chưa phá dỡ đúng chỉ giới, hạ tầng kỹ thuật chưa di chuyển hết, gây sức ép lên kế hoạch hoàn thành năm 2027. Nếu chậm trễ, không chỉ mục tiêu APEC 2027 bị ảnh hưởng mà cả chiến lược tái cấu trúc không gian phát triển dựa vào đường Vành đai 4 và trục sông Hồng cũng bị kéo lùi. Tuy vậy, cái giá của việc chậm thay đổi còn lớn hơn nhiều: Hà Nội sẽ tiếp tục nghẹt thở giữa các nút thắt giao thông và bỏ lỡ cơ hội xây dựng một đô thị hướng thủy, hòa hợp với con sông đã làm nên bản sắc Thăng Long. Loạt dự án cầu sông Hồng vì thế không chỉ là bài toán kỹ thuật hay tiến độ, mà là câu trả lời rõ ràng cho câu hỏi: Thủ đô muốn lớn lên theo bờ đê hay theo dòng sông. Và câu trả lời đúng, ở thời điểm này, là không thể quay lưng với sông thêm nữa.
