Bước ngoặt từ giải phóng mặt bằng 7 cầu sông Hồng
Việc Hà Nội hoàn thành 100% giải phóng mặt bằng cho 7 cầu sông Hồng Hà Nội là sự kiện hạ tầng vận tải mang tính bước ngoặt, vì nó tháo gỡ nút thắt lâu năm trong triển khai các dự án giao thông Hà Nội, mở đường cho thi công đồng loạt, giảm nguy cơ đội vốn và chậm tiến độ, đồng thời tạo nền tảng kết nối đô thị hai bên bờ sông Hồng một cách bài bản và có tầm nhìn dài hạn. Điểm đáng nói ở đây không chỉ là con số 7/7 cầu qua sông Hồng – Hồng Hà, Mễ Sở, Vân Phúc, Ngọc Hồi, Thượng Cát, Tứ Liên và Trần Hưng Đạo – đã được giải phóng mặt bằng theo thiết kế ban đầu, mà là thông điệp chính trị: thành phố quyết tâm biến các dự án hạ tầng vận tải từ bản vẽ thành công trình cụ thể. Sáng 22/10, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Nguyễn Trọng Đông chủ trì buổi làm việc với Đảng ủy UBND thành phố và các cơ quan liên quan để kiểm điểm tiến độ giải phóng mặt bằng các dự án giao thông trọng điểm theo Nghị quyết 258/2025/QH15 của Quốc hội. Việc lãnh đạo cấp cao trực tiếp “cầm trịch” cho thấy đây là ưu tiên chiến lược, không còn là công việc hành chính thường ngày.
14 dự án giao thông trọng điểm được giải phóng khỏi điểm nghẽn
Hoàn thành giải phóng mặt bằng cầu sông Hồng Hà Nội không diễn ra đơn lẻ, mà kéo theo một loạt dự án giao thông Hà Nội được tăng tốc. 14 dự án đầu tư xây dựng đã hoàn thành hoặc cơ bản hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng, nghĩa là nhiều tuyến đường từng “nằm trên giấy” nay đã sẵn sàng chuyển sang giai đoạn thi công thực chất. Danh sách này không phải những công trình nhỏ lẻ, mà là xương sống của hạ tầng vận tải đô thị: đường Vành đai 1 đoạn Hoàng Cầu – Voi Phục, Vành đai 4 – Vùng Thủ đô, Tam Trinh, Tây Thăng Long, Lĩnh Nam, Trần Hữu Dực và đặc biệt là Vành đai 2,5 với 7/7 đoạn đang triển khai đã hoàn thành giải phóng mặt bằng. Một câu nói đáng trích dẫn ở đây là: “14 dự án đầu tư xây dựng đã hoàn thành hoặc cơ bản hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng” – đó là bước chuyển từ tình trạng dàn hàng ngang, dự án nào cũng vướng, sang trạng thái ưu tiên rõ ràng, mặt bằng đi trước một bước.
Chiến lược đẩy nhanh bàn giao mặt bằng và ép tiến độ thi công
Điểm tích cực nhưng cũng đầy thách thức là thành phố không dừng lại ở việc hoàn thành giải phóng mặt bằng, mà đặt ra yêu cầu rất rõ với chủ đầu tư và nhà thầu: phải khẩn trương tổ chức thi công ngay sau khi được bàn giao mặt bằng sạch, bảo đảm tiến độ và chất lượng công trình. Nói cách khác, mặt bằng không còn là cái cớ cho sự chậm trễ. Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Nguyễn Trọng Đông yêu cầu các cơ quan, đơn vị liên quan báo cáo, đánh giá tiến độ dự án hằng tuần; người đứng đầu phải tăng cường kiểm tra thực địa, trực tiếp làm việc với các xã, phường để kịp thời tháo gỡ vướng mắc, bảo đảm tiến độ giải phóng mặt bằng gắn với tiến độ thi công. Đây là cách tiếp cận mang tính “ép tiến độ” có chủ đích: nếu không duy trì áp lực chính trị và hành chính, các dự án hạ tầng vận tải rất dễ rơi lại vào vòng luẩn quẩn chậm – điều chỉnh – chậm hơn. Việc gắn trách nhiệm cá nhân với từng đoạn, từng ha mặt bằng cho thấy thành phố đã học từ những bài học trì trệ trước đây.
Không gian đô thị hai bên sông Hồng và các dự án động lực
Hoàn thành giải phóng mặt bằng 7 cầu sông Hồng tạo tiền đề cho một tầm nhìn lớn hơn: tái cấu trúc không gian đô thị dọc sông và kết nối các cực phát triển. Cùng với các dự án giao thông trọng điểm, thành phố đang đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng các dự án lớn, quan trọng thực hiện theo Nghị quyết 258/2025/QH15. Đáng chú ý là 14 dự án có tính chất động lực, được kỳ vọng tạo đột phá trong phát triển không gian đô thị và hạ tầng kinh tế – xã hội. Trong số đó, Dự án đầu tư Khu đô thị thể thao Quốc tế Hà Nội đã phê duyệt phương án và quyết định thu hồi khoảng 7.707ha đất, đạt khoảng 84,7% tổng khối lượng cần thực hiện. Dự án Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng có quy mô khoảng 11.418ha, sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 736.963 tỷ đồng, thực hiện theo hình thức hợp đồng BT, dự kiến hoàn thành năm 2038. Câu trích dẫn đáng chú ý: “Dự án Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng có quy mô khoảng 11.418ha… dự kiến hoàn thành năm 2038”. Các cây cầu mới, khi hoàn thiện, sẽ là mắt xích không thể thiếu trong mạng lưới kết nối những dự án động lực này thành một cấu trúc đô thị liên hoàn.
Những phần việc còn dang dở và yêu cầu giữ nhịp cải cách
Dù bức tranh tổng thể sáng lên nhờ giải phóng mặt bằng 7 cầu sông Hồng, Hà Nội vẫn đối mặt với nhiều phần việc chưa hoàn tất. Một số dự án như đường Vành đai 3 qua các xã Phúc Thịnh, Đông Anh, Thư Lâm vẫn còn 2,83ha trên tổng số 166,16ha cần giải phóng, tương đương 1,7% khối lượng. Đường Vành đai 3,5, các đoạn của đường 70, tuyến kết nối cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ với Vành đai 3… đều còn diện tích phải xử lý, trong đó tuyến kết nối này dự kiến hoàn thành giải phóng mặt bằng trong tháng 10/2026. Nhìn từ góc độ chính sách, đây là giai đoạn dễ “chùng xuống” nếu không giữ nhịp cải cách. Khi những con số hoàn thành đã được công bố, tâm lý tự mãn có thể xuất hiện. Vì vậy, yêu cầu báo cáo tiến độ hằng tuần, kiểm tra thực địa liên tục và gắn trách nhiệm người đứng đầu mà lãnh đạo thành phố đưa ra không chỉ là biện pháp kỹ thuật, mà là cam kết duy trì áp lực thay đổi. Nếu Hà Nội giữ được nhịp này, giải phóng mặt bằng sẽ không còn là từ khóa ám ảnh mỗi khi nhắc tới dự án giao thông Hà Nội, mà trở thành một quy trình quản trị quen thuộc, hiệu quả.
