Điểm nghẽn không chỉ nằm ở tiến độ giải phóng mặt bằng
Dự án Chu Lai là các công trình hạ tầng khu công nghiệp thuộc Khu Kinh tế mở Chu Lai, nơi tiến độ đầu tư phụ thuộc đồng thời vào giải phóng mặt bằng, bố trí tái định cư và hoàn tất thủ tục đất đai. Chiều 4/11, Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Phan Thái Bình làm việc với Ban Quản lý Khu kinh tế mở Chu Lai, các sở, ngành và nhà đầu tư để rà soát tiến độ, tháo gỡ vướng mắc cho các dự án trọng điểm. Đây không phải một cuộc họp về giấy tờ đơn thuần: bảy dự án hạ tầng khu công nghiệp đang được rà soát, trong khi nhiều dự án quy mô lớn chậm triển khai vì mặt bằng “da beo”, thiếu đất tái định cư và thủ tục đất đai.
Các con số cho thấy khoảng cách đáng kể giữa quy mô đầu tư và khả năng đưa đất vào sử dụng. KCN Tam Anh - An An Hòa rộng 435,8 ha nhưng mới giải phóng mặt bằng 118 ha, đạt 27%; trong khi Tam Hiệp đã đạt 92% trên tổng diện tích 417 ha nhưng vẫn vướng thuê đất, xác định giá đất và nghĩa vụ tài chính. Tỷ lệ giải phóng cao vì thế chưa đồng nghĩa với dự án đã sẵn sàng vận hành.
Tái định cư là điều kiện để mặt bằng được bàn giao
Nút thắt mặt bằng tái định cư tác động trực tiếp đến người dân, không chỉ đến lịch thi công. Tại Tam Anh - An An Hòa, một số hộ chưa nhận bồi thường hoặc bàn giao đất; vướng mắc về nhà ở, công trình trên đất nông nghiệp và di dời mồ mả vẫn chưa được giải quyết. Khu tái định cư Tam Anh Nam giai đoạn 4 chưa hoàn thành, ảnh hưởng đến việc sắp xếp nơi ở cho các hộ bị thu hồi đất.
Khó khăn còn rõ ở KCN Tam Anh 1: dự án đã giải phóng 146,45 ha trên tổng số 167,05 ha, đạt 87%, nhưng cần khoảng 191 lô tái định cư trong khi quỹ đất tại xã Tam Anh đã hết. Đây là mâu thuẫn không thể giải quyết bằng cách thúc nhà đầu tư thi công nhanh hơn. Nếu chỗ ở mới chưa sẵn sàng và bồi thường chưa hoàn tất, phần đất còn thiếu sẽ tiếp tục chia cắt công trường, còn người dân phải chờ phương án ổn định cuộc sống.
Thủ tục đất đai cần thời hạn và người chịu trách nhiệm
Ở Tam Hiệp, dù đã giải phóng 385 ha trong tổng số 417 ha, dự án vẫn vướng thủ tục thuê đất, xác định giá đất đối với khoảng 40,5 ha và nghĩa vụ tài chính. Tình trạng kéo dài cho thấy giải phóng mặt bằng và hoàn tất hồ sơ đất đai là hai chặng riêng; bỏ sót một chặng vẫn có thể khiến phần đất đã bàn giao chưa thể khai thác.
Lãnh đạo thành phố yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường kiểm điểm, rút kinh nghiệm vì chậm thực hiện chỉ đạo liên quan đến xác định giá đất. Thành phố đặt hạn xử lý trước ngày 10/11 với trường hợp đã có quy định hoặc quyết định về giá đất nhưng chưa hoàn tất hướng dẫn, thông báo hay xác định nghĩa vụ tài chính; hồ sơ đã trình Hội đồng thẩm định giá đất phải hoàn thành trước ngày 15/11. Mốc thời gian cụ thể là cần thiết, nhưng hiệu quả sẽ phụ thuộc vào việc từng cơ quan chịu trách nhiệm đến cùng, thay vì để hồ sơ tiếp tục luân chuyển.
Hạ tầng phải đi cùng mặt bằng sạch
Buổi làm việc cũng đặt ra tiến độ hạ tầng khu công nghiệp: nhà đầu tư đang triển khai san nền, đường giao thông, điện, nước, thoát nước và xử lý nước thải để sẵn sàng đón doanh nghiệp thứ cấp. Tại Tam Anh - An An Hòa, các hạng mục gồm san nền, hệ thống thoát nước và nhà máy xử lý nước thải giai đoạn một đang được thực hiện; Tam Anh 1 triển khai hạ tầng giai đoạn đầu trên 52,6 ha. Một số khu công nghiệp đặt mục tiêu hoàn thành hạ tầng trong giai đoạn 2027–2029.
Kế hoạch xây dựng không thể thay thế mặt bằng liền mạch hay hồ sơ đất hoàn chỉnh. Thành phố yêu cầu Ban Quản lý Khu kinh tế mở Chu Lai phối hợp các đơn vị lập kế hoạch cụ thể cho từng dự án, xác định tiến độ và trách nhiệm; đồng thời tập trung xử lý bồi thường, giải phóng mặt bằng, xác định quyền sử dụng đất và bố trí tái định cư. Đà Nẵng cũng yêu cầu nhà đầu tư chủ động kế hoạch triển khai, còn sở, ngành và địa phương phải nêu rõ giải pháp, lộ trình tháo gỡ để vướng mắc không kéo dài.
Kết luận: khu công nghiệp Chu Lai chỉ có thể tăng tốc khi địa phương xử lý đồng thời ba việc—hoàn tất đất đai, chuẩn bị nơi tái định cư và bàn giao mặt bằng đủ liền mạch. Nếu các mốc xử lý thủ tục không đi kèm tiến độ cụ thể cho từng khu, kế hoạch hạ tầng sẽ tiếp tục nằm sau những điểm nghẽn mà chính buổi làm việc đã chỉ ra.
