Tăng trưởng 14,4% nhưng động lực không còn đến từ thị trường cũ
Sự thay đổi bản đồ khách quốc tế Việt Nam là quá trình các thị trường đường dài như Nga, Ấn Độ và châu Âu gia tăng mạnh mẽ, dần thay thế vai trò dẫn dắt của nguồn khách truyền thống châu Á, qua đó làm nền khách rộng hơn, đa dạng hơn và ít phụ thuộc vào một vài thị trường đơn lẻ, dù tổng lượng khách vẫn tăng nhanh. Tám tháng qua, khách quốc tế đến Việt Nam không chỉ tăng số lượng mà còn bộc lộ những chuyển dịch rõ ràng về cơ cấu thị trường nguồn. Gần 16 triệu khách quốc tế trong 8 tháng, tăng 14,4% và hoàn thành 63,6% kế hoạch năm du lịch của Việt Nam, là con số ấn tượng nhưng điều đáng chú ý hơn nằm ở việc dòng khách tăng không còn dựa chủ yếu vào vài thị trường quen thuộc mà được nuôi bởi những luồng khách mới từ Nga, Ấn Độ, châu Âu và các châu lục khác. Đây là bước ngoặt chiến lược: ngành du lịch chuyển từ cuộc chơi “đông khách” sang bài toán “khách đa dạng, chi tiêu cao” gắn với nghị quyết yêu cầu phát triển theo hướng chất lượng, giá trị gia tăng và thị trường có lưu trú dài ngày.
Nga, Ấn Độ và tăng trưởng du lịch châu Âu: những dòng khách đường dài tăng tốc
Trong cơ cấu khách quốc tế Việt Nam, châu Á vẫn chiếm khoảng 11,8 triệu lượt trong 8 tháng, tương đương gần 74% tổng khách và tăng 7,4% so với cùng kỳ. Nhưng chính sự bứt phá của khách đường dài mới tạo nên thay đổi mang tính bản đồ. Du lịch Nga Ấn Độ đang nổi lên thành hai động lực hiếm có: Nga vươn lên vị trí thứ ba với hơn 1 triệu lượt khách, tăng tới 165,7% so với cùng kỳ, còn Ấn Độ từ mức khoảng 102.000 lượt năm 2019 đã vượt 612.000 lượt trong 8 tháng, lọt nhóm thị trường chủ lực. Đây là những con số không thể bị xem là “phụ thêm” khi chúng cho thấy sức bật của tầng khách đường dài có khả năng lưu trú lâu và chi tiêu cao. Ở chiều châu Âu, tăng trưởng du lịch châu Âu đạt khoảng 2,68 triệu lượt, nhảy vọt 53,4% với nhiều điểm sáng: Ba Lan tăng 51,2%, Cộng hòa Séc 28,2%, Thụy Sỹ 27%, Thụy Điển 25,1%, trong khi Anh, Pháp, Đức vẫn tăng hai chữ số. "Châu Âu đạt khoảng 2,68 triệu lượt khách, tăng tới 53,4%" là câu nói phản ánh rất rõ một giai đoạn mà Việt Nam bắt đầu được nhìn nhận như điểm đến nghiêm túc của khách châu Âu, chứ không chỉ là lựa chọn mùa đông nắng ấm như trước.
Đa dạng hóa thị trường: tấm khiên chống cú sốc và cơ hội nâng giá trị
Trong top 10 thị trường nguồn lớn nhất, Trung Quốc và Hàn Quốc vẫn là hai trụ chính khi đóng góp khoảng 6,3 triệu lượt, chiếm gần 40% tổng khách quốc tế. Tuy nhiên, bức tranh khách quốc tế Việt Nam đang rõ ràng bớt lệ thuộc hơn. Mỹ tăng 20,4%, Campuchia 41,5%, Philippines 58,8%, Australia 23,3%, trong khi các thị trường Đông Nam Á như Malaysia, Singapore, Indonesia đều tăng trên 20%. Mỗi điểm phần trăm tăng không chỉ là con số thống kê, mà là lớp đệm giúp du lịch Việt Nam ít bị “sốc” khi một khu vực gặp biến động. Khi cả các thị trường gần và xa cùng đóng góp vào tăng trưởng, nền khách rộng ra, khả năng thích ứng của ngành cũng cao hơn. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu 25 triệu lượt khách quốc tế, bởi không một thị trường đơn lẻ nào có thể gánh nổi tham vọng ấy nếu chiến lược thị trường vẫn theo lối mòn.
Đường bay thẳng, hạ tầng và marketing: cấu trúc lại chiến lược theo khách mới
Sự trỗi dậy của du lịch Nga Ấn Độ và châu Âu không xảy ra tự nhiên. Các chuyên gia chỉ ra mạng đường bay thẳng giữa Việt Nam và Ấn Độ với những kết nối từ New Delhi, Mumbai, Ahmedabad tới Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng đã rút ngắn khoảng cách, mở đường cho dòng khách mới. Trong khi đó, các chuyến bay thuê bao từ Nga được nối lại và tăng tần suất, gắn với sức hút của những điểm đến biển như Nha Trang, Mũi Né, Phú Quốc, giúp thị trường này phục hồi mạnh mẽ. Vấn đề là: hạ tầng, dịch vụ, sản phẩm và marketing của Việt Nam đã thực sự được thiết kế cho những nhóm khách mới này hay chưa? Nghị quyết số 26 đã yêu cầu chuyển mô hình phát triển từ số lượng sang chất lượng, tập trung vào thị trường có khả năng chi tiêu cao, lưu trú dài ngày, phát triển hệ sinh thái dịch vụ đồng bộ và tăng cường liên kết chuỗi giá trị. Nếu ngành du lịch vẫn tiếp tục bán cùng một kiểu sản phẩm cho các nhóm khách rất khác nhau về nhu cầu, lợi thế cạnh tranh sẽ bị bào mòn ngay khi đối thủ trong khu vực tăng tốc.
Chặng đường còn lại: phép thử chuyển từ tăng trưởng số lượng sang hiệu quả chất lượng
Chỉ trong 5 ngày nghỉ lễ Quốc khánh từ 29/8 đến 2/9, du lịch Việt Nam ước đón khoảng 6,5 triệu lượt khách, tăng 18% so với cùng kỳ. Đó là minh chứng cho sức cầu nội tại, nhưng bài toán lớn hơn là làm sao biến dòng khách quốc tế đa dạng hiện nay thành giá trị kinh tế cao hơn thay vì chỉ là những con số rồi sẽ trôi vào thống kê. Phần còn lại của năm được xem như phép thử để chuyển đà tăng trưởng về lượng – gần 16 triệu khách quốc tế sau 8 tháng, tăng 14,4% – thành hiệu quả về mức chi tiêu, thời gian lưu trú và giá trị đóng góp cho nền kinh tế. Tóm lại, khách quốc tế Việt Nam đang bước vào giai đoạn "bùng nổ có chọn lọc": tăng trưởng không còn phải đánh đổi bằng sự phụ thuộc, mà được dẫn dắt bởi thị trường du lịch mới từ Nga, Ấn Độ, châu Âu và nhiều khu vực khác. Câu hỏi không còn là "có đủ khách hay không", mà là "có đủ năng lực để giữ chân và làm hài lòng những vị khách mới này hay không".
