Khu công nghiệp Phú Xuân: Động lực tăng trưởng hai con số phải được “ép” chạy đúng tiến độ
Phát triển khu công nghiệp Phú Xuân và các dự án hạ tầng công nghiệp liên quan là quá trình các tỉnh dùng quỹ đất, chính sách ưu đãi và năng lực điều hành để xây dựng các trọng điểm sản xuất – dịch vụ, qua đó thu hút doanh nghiệp thứ cấp, tạo việc làm và đóng góp tăng trưởng kinh tế bền vững ở mức hai con số cho giai đoạn tới. Nhìn vào các quyết định gần đây của Đắk Lắk, Gia Lai và Lào Cai, có thể thấy một xu hướng rõ rệt: chính quyền địa phương không còn chấp nhận tiến độ dự án chậm, mà đang dịch chuyển sang mô hình can thiệp sâu, gắn trách nhiệm cụ thể với từng nhà đầu tư, từng cơ quan xử lý thủ tục và từng mốc thời gian. Ở Đắk Lắk, dự án khu công nghiệp Phú Xuân quy mô hơn 313 ha, tổng vốn đầu tư gần 2.477 tỷ đồng được xem là “bài kiểm tra” cho năng lực quản trị dự án lớn của tỉnh. Sau hơn 3 tháng khởi công, khối lượng thực hiện mới đạt khoảng 13,3% kế hoạch – con số cho thấy sự lạc nhịp giữa kỳ vọng tăng tốc và năng lực triển khai thực tế. Khi Chủ tịch UBND tỉnh phải trực tiếp xuống công trường, yêu cầu chủ đầu tư chứng minh tiến độ bằng khối lượng công việc cụ thể, thông điệp chính trị – kinh tế đã rất rõ: dự án hạ tầng công nghiệp không còn là vùng xám để nhà đầu tư chậm trễ rồi xin gia hạn vô thời hạn.
Đắk Lắk siết cam kết với chủ đầu tư Phú Xuân: Không hoàn thành giai đoạn 1 thì dừng luôn giai đoạn 2
Cách Đắk Lắk xử lý chậm trễ tại khu công nghiệp Phú Xuân cho thấy một thái độ mới với nhà đầu tư hạ tầng công nghiệp: thẳng thắn, đặt điều kiện và chấp nhận rủi ro thay thế. Khi đoàn công tác của UBND tỉnh kiểm tra hiện trường, lãnh đạo Sở Xây dựng đã hoài nghi năng lực thi công, sau khi đơn vị báo cáo muốn giải ngân 10 tỷ đồng mỗi ngày để bù tiến độ. Theo VOV, ông Nguyễn Tấn Chân nhận định với năng lực thiết bị hiện có thì "trong 1 ngày không thể giải ngân 10 tỷ được" – một câu nói đánh trúng vấn đề nhà đầu tư yếu năng lực so với quy mô dự án. Điểm đáng chú ý là cam kết rất mạnh của phía chủ đầu tư: hoàn thành toàn bộ hạ tầng giai đoạn 1 trước ngày 31/10/2026, và nếu không xong thì "không nhận làm giai đoạn 2" cũng như sẵn sàng trả lại toàn bộ tiền đầu tư của tỉnh. Về mặt quản trị, đây là bước tiến quan trọng: tiến độ dự án chậm không còn là chuyện nội bộ doanh nghiệp, mà trở thành ràng buộc song phương, nơi chính quyền tỉnh dùng sức ép chính trị để bảo vệ lợi ích phát triển dài hạn.
Lào Cai chọn cách “cầm tay chỉ việc” với giải phóng mặt bằng và pháp lý Phú Xuân, Phú Xuân 1
Trong khi Đắk Lắk tập trung vào năng lực thi công, Lào Cai đối diện bài toán quen thuộc: giải phóng mặt bằng và thủ tục pháp lý cho hạ tầng công nghiệp. Với khu công nghiệp Phú Xuân và Phú Xuân 1, chính quyền tỉnh đã chấp thuận chủ trương đầu tư và nhà đầu tư, nhưng để giữ được mốc khởi công 26/8/2026, mọi khâu từ khảo sát địa hình, địa chất, bom mìn đến giấy phép môi trường đều phải chạy đúng nhịp. Lào Cai chọn chiến lược khá mạnh: tổ chức làm việc trực tiếp với xã Gia Phú và doanh nghiệp, yêu cầu các sở, ngành tăng cường cán bộ xuống cơ sở, lập nhóm liên ngành hỗ trợ ngay tại địa bàn. Thay vì để giải phóng mặt bằng kéo dài qua nhiều vòng họp và công văn, tỉnh yêu cầu kiểm đếm, áp giá, bồi thường, thu hồi đất phải được thực hiện dứt điểm, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để người dân đồng thuận. Đáng chú ý, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu trong thông báo kết luận phải thể hiện rõ từng nhiệm vụ, từng cơ quan chịu trách nhiệm và tiến độ thực hiện – cách làm thể hiện tư duy coi hạ tầng công nghiệp là dự án trọng điểm cần cơ chế điều hành gần giống như một "phòng tác chiến".
Gia Lai và bài toán sàng lọc nhà đầu tư yếu năng lực: Không thể xây khu công nghiệp trên cam kết suông
Gia Lai có thể không được nhắc tên cụ thể trong các báo cáo về khu công nghiệp Phú Xuân, nhưng cùng nhóm tỉnh đang xác định phát triển khu công nghiệp là động lực tăng trưởng kinh tế hai con số, họ buộc phải đối mặt với một thực tế chung: tiến độ dự án chậm thường bắt nguồn từ nhà đầu tư yếu năng lực. Chỉ đạo xử lý các dự án chậm tiến độ và sàng lọc nhà đầu tư ở Gia Lai cho thấy một lựa chọn cứng rắn hơn: chấp nhận loại bỏ những doanh nghiệp không đủ vốn, không đủ quản trị, thay vì tiếp tục gia hạn để rồi dự án nằm trên giấy. Về bản chất, điều này là bảo vệ hạ tầng công nghiệp khỏi tình trạng "khởi công lấy tiếng". Khi một khu công nghiệp chậm tiến độ, cơ hội thu hút các nhà đầu tư thứ cấp – từ sản xuất đến dịch vụ hỗ trợ – cũng trượt dần sang các địa phương khác. Các tỉnh Tây Nguyên và miền núi phía Bắc nếu không tạo được một mặt bằng hạ tầng công nghiệp đủ tin cậy, rất khó cạnh tranh trong cuộc đua đón dòng vốn dịch chuyển hậu hội nhập.
Từ siết trách nhiệm đến thiết kế cơ chế dài hạn cho hạ tầng công nghiệp
Điểm chung trong cách Đắk Lắk, Lào Cai và Gia Lai xử lý các dự án khu công nghiệp là cùng đi theo hướng can thiệp mạnh hơn, với hai trụ cột: siết trách nhiệm nhà đầu tư và nâng độ phối hợp của bộ máy chính quyền. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng ở những cuộc kiểm tra hiện trường, những cuộc họp nóng với cam kết tiến độ, thì rủi ro lặp lại vòng luẩn quẩn chậm trễ vẫn hiện hữu. Các tỉnh cần biến những động thái này thành cơ chế dài hạn cho hạ tầng công nghiệp: tiêu chí sàng lọc nhà đầu tư, khung tiến độ gắn chế tài rõ ràng, và mô hình điều phối liên ngành có tính thường trực. Khu công nghiệp Phú Xuân, Phú Xuân 1 và các dự án tương tự là phép thử, nhưng cũng là cơ hội để các địa phương học cách tự bảo vệ chiến lược tăng trưởng hai con số của mình. Khi tiến độ dự án chậm được coi là rủi ro phải xử lý ngay, và nhà đầu tư yếu năng lực bị nhận diện từ đầu, khu công nghiệp mới có cơ hội phát huy đúng vai trò: không chỉ là những khu đất san nền, mà là hạ tầng công nghiệp đủ chất lượng để thu hút vốn, công nghệ và việc làm bền vững.
