Quan hệ Việt Nam Thái Lan: từ láng giềng gần gũi đến đối tác chiến lược toàn diện
Quan hệ Việt Nam Thái Lan là mối quan hệ láng giềng được thiết lập trên nền tảng tin cậy chính trị, hợp tác toàn diện về ngoại giao, an ninh, kinh tế, văn hóa và giao lưu nhân dân, được nâng cấp dần từ bạn bè truyền thống lên Đối tác Chiến lược và hiện nay là Đối tác Chiến lược toàn diện với tầm nhìn phát triển dài hạn.
Điểm then chốt của mốc 50 năm là sự kết hợp giữa “ký ức lịch sử” và “động lực phát triển mới”. Từ dấu ấn Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Đông Bắc Thái Lan với tinh thần “Thái - Việt thân thiện” đến khi hai nước lần lượt thiết lập Đối tác Chiến lược, Đối tác Chiến lược tăng cường rồi Đối tác Chiến lược toàn diện từ tháng 5/2025, chuỗi nâng cấp này cho thấy một niềm tin chính trị đã được kiểm chứng, chứ không chỉ là lời tuyên bố ngoại giao. Sau nửa thế kỷ, hai nước không còn là “hàng xóm lịch sử” mà đã trở thành những đối tác cùng chia sẻ lợi ích chiến lược và tầm nhìn phát triển.
Nửa thế kỷ ngoại giao: ý nghĩa chính trị của chuỗi nâng cấp và tiếp xúc cấp cao
Lễ kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam-Thái Lan (6/8/1976-6/8/2026) tổ chức tại Nhà hát TPHCM không chỉ là một sự kiện lễ nghi; đó là lời khẳng định rằng hai nước đã vượt qua giai đoạn “thăm dò” để bước vào quỹ đạo hợp tác có tính thể chế và dài hạn. Phát biểu tại buổi lễ, lãnh đạo TPHCM ôn lại tiến trình nâng cấp quan hệ: Đối tác Chiến lược năm 2013, Đối tác Chiến lược tăng cường năm 2019 và Đối tác Chiến lược toàn diện từ tháng 5/2025.
Chuỗi chuyến thăm cấp cao dày đặc trong năm 2026 – từ chuyến thăm Thái Lan của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, đến chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul và Chủ tịch Quốc hội kiêm Chủ tịch Hạ viện Sopon Saram – cho thấy hai bên đang “chốt” lại một giai đoạn hội tụ lợi ích. Một câu nói đáng nhớ là: “50 năm trước, Thái Lan và Việt Nam đã mở ra một chương mới. Hôm nay, chúng ta đang cùng nhau viết chương tiếp theo – chương của tình hữu nghị bền chặt, quan hệ đối tác vững mạnh, kết nối sâu rộng và thịnh vượng chung”. Đây là tuyên ngôn chính trị, nhưng đồng thời là “cam kết” cho một trật tự hợp tác mới trong khu vực.
Hợp tác kinh tế song phương: từ thương mại, đầu tư đến các ngành mới
Nếu nền tảng chính trị tạo “trần cao” cho quan hệ Việt Nam Thái Lan, thì hợp tác kinh tế song phương chính là “phần ruột” quyết định mức độ gắn kết. Sau nửa thế kỷ thiết lập quan hệ ngoại giao, hai nước đã đưa mình từ những người láng giềng gần gũi trở thành Đối tác Chiến lược toàn diện, với kim ngạch thương mại song phương năm 2025 vượt 22 tỷ và tổng vốn đầu tư của Thái Lan tại Việt Nam vượt 15 tỷ. Đây không chỉ là những con số ấn tượng; nó phản ánh sự gắn kết ngày càng chặt giữa hai nền kinh tế trong khu vực ASEAN.
Đáng chú ý, quan hệ kinh tế không dừng ở thương mại hàng hóa hay đầu tư truyền thống. Thái Lan hiện là một trong những đối tác kinh tế hàng đầu của Việt Nam trong ASEAN; hợp tác đang mở rộng sang khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và năng lượng sạch. Nói cách khác, hai nước đang chuyển từ mô hình “mua bán” sang “cùng xây dựng hệ sinh thái”. Chiến lược “Ba kết nối” – kết nối chuỗi cung ứng, kinh tế địa phương và phát triển bền vững – là cách hai bên cụ thể hóa tham vọng đưa kim ngạch thương mại lên 25 tỷ trong thời gian tới, đồng thời mở thêm không gian cho doanh nghiệp và người trẻ hai nước hợp tác.
TPHCM-Thái Lan: đầu tư, giao lưu và vai trò cầu nối khu vực
Trong bức tranh hợp tác kinh tế song phương, TPHCM-Thái Lan là trục kết nối giàu động lực nhất. Lãnh đạo thành phố khẳng định Thái Lan hiện là một trong những đối tác quan trọng của TPHCM trong thương mại, đầu tư, du lịch, giáo dục, văn hóa và giao lưu nhân dân. Đáng chú ý, tính đến tháng 6/2026, TPHCM ghi nhận 373 dự án đầu tư Thái Lan với tổng vốn đăng ký 7,1 tỷ, đưa Thái Lan đứng thứ 9 trong số 152 quốc gia và vùng lãnh thổ có dự án tại thành phố. Đây là minh chứng rõ ràng rằng Thái Lan không chỉ “quan tâm” mà đang “đặt cược dài hạn” vào trung tâm kinh tế lớn nhất Việt Nam.
Tuy nhiên, TPHCM không chỉ là nơi tiếp nhận vốn. Từ năm 2015, thành phố đã thiết lập quan hệ hữu nghị hợp tác với thủ đô Bangkok; hơn một thập kỷ qua, các hoạt động trao đổi đoàn, xúc tiến kinh tế, chương trình giáo dục tiếng Thái, giao lưu học sinh - sinh viên, sự kiện hiến máu nhân đạo… đã giúp mối quan hệ bớt “khô” và mang tính cộng đồng hơn. Phó Chủ tịch UBND TPHCM nhấn mạnh thành phố “cam kết tiếp tục là một cầu nối tích cực”, góp phần làm sâu sắc hơn tình hữu nghị giữa nhân dân hai nước và kết nối ngày càng chặt giữa TPHCM với Bangkok cũng như các địa phương Thái Lan. Điều này biến TPHCM thành “nút giao” quan trọng trong mạng lưới hợp tác khu vực.
Từ tin cậy chính trị đến tầm nhìn 25 tỷ: Chương hợp tác mới cần điều gì?
Điểm đáng giá nhất của quan hệ Việt Nam Thái Lan lúc này là nền tảng tin cậy chính trị đã được thử lửa. Từ dấu ấn lịch sử của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại các tỉnh Đông Bắc Thái Lan đến quá trình nâng cấp liên tục lên Đối tác Chiến lược, Đối tác Chiến lược tăng cường và Đối tác Chiến lược toàn diện, hai nước đã tạo được “vốn chính trị” đủ lớn để bước vào những lĩnh vực hợp tác nhạy cảm và phức tạp hơn. Câu chuyện không còn là “có hợp tác hay không” mà là “hợp tác ở mức nào, trong lĩnh vực nào và mang lại giá trị gì cho người dân”.
Chiến lược chung đang hướng tới mục tiêu sớm đưa kim ngạch thương mại song phương đạt 25 tỷ, đồng thời tạo thêm động lực cho doanh nghiệp và người dân hai nước tăng cường hợp tác. Nhưng để “chương hợp tác mới” này không chỉ là những con số trên diễn đàn, cần ba yếu tố: tiếp tục duy trì nhịp độ tiếp xúc cấp cao; bảo đảm các kết nối kinh tế mang tính bao trùm, mở cơ hội cho doanh nghiệp vừa và nhỏ; và đầu tư dài hạn cho giao lưu nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ. Khi đó, quan hệ Việt Nam Thái Lan sẽ không chỉ là một “thành tựu ngoại giao 50 năm”, mà trở thành trụ cột ổn định và phát triển của cả hai nền kinh tế trong ASEAN.
