Quan hệ Việt - Thái 50 năm: từ láng giềng thận trọng tới đối tác chiến lược toàn diện
Quan hệ Việt Nam – Thái Lan là mối quan hệ song phương giữa hai quốc gia láng giềng trong ASEAN, trải qua 50 năm từ thiết lập ngoại giao năm 1976 để phát triển thành Đối tác Chiến lược Toàn diện gắn kết cả chính trị, kinh tế, văn hóa và kết nối nhân dân trong một cấu trúc hợp tác khu vực rộng mở và liên kết.
Điểm quan trọng cần khẳng định ngay là quan hệ Việt Thái 50 năm không chỉ dừng ở biểu tượng hữu nghị, mà đã trở thành một trục hợp tác kinh tế toàn diện trong nội khối ASEAN. Từ nền tảng chính trị được xây căn cơ sau 1976, hai nước từng bước nâng cấp lên Đối tác Chiến lược năm 2013, Đối tác Chiến lược tăng cường năm 2019 và Đối tác Chiến lược toàn diện từ tháng 5/2025. Đây là lộ trình nâng cấp hiếm khi diễn ra dồn dập nếu không có mức độ tin cậy chính trị cao và nhu cầu gắn kết lợi ích thực chất.
Việc tổ chức các lễ kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao tại nhiều địa phương, trong đó có TP.HCM và Đồng Nai, cho thấy một chuyển dịch quan trọng: ngoại giao không còn là sân chơi riêng của trung ương, mà lan sâu tới chính quyền địa phương, doanh nghiệp và cộng đồng người dân. Nhìn từ góc độ này, mốc 50 năm là bước ngoặt từ "ngoại giao bàn tròn" sang "ngoại giao toàn xã hội" – nơi lợi ích kinh tế, đời sống người dân và bản sắc văn hóa cùng chia sẻ một quỹ đạo.
Các chuyến thăm cấp cao dày đặc: chính trị dẫn đường cho hợp tác kinh tế
Nếu muốn hiểu vì sao hợp tác kinh tế Việt - Thái bứt phá, phải nhìn vào tần suất gặp gỡ ở cấp cao. Riêng năm 2026 đã ghi dấu chuỗi chuyến thăm liên tiếp: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm Thái Lan ngày 27-28/5; tiếp đó Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul thăm Việt Nam ngày 8-9/6; rồi Chủ tịch Quốc hội kiêm Chủ tịch Hạ viện Thái Lan Sopon Saram thăm Việt Nam ngày 5-7/8. Không nhiều cặp quan hệ song phương trong ASEAN có nhịp giao lưu dồn dập như vậy.
Tại các dịp này, hai bên ký Kế hoạch hành động thúc đẩy quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện giai đoạn 2026-2031, đồng thời thống nhất triển khai khuôn khổ hợp tác dựa trên ba trụ cột: đối tác… (trong đó nhấn mạnh kết nối chuỗi cung ứng, địa phương và phát triển bền vững). Nói cách khác, chính trị đang làm tròn vai "người dọn đường" cho thương mại, đầu tư và hợp tác địa phương – thay vì chỉ dừng ở tuyên bố hữu nghị.
Một câu nói đáng trích là phát biểu của một Thứ trưởng Ngoại giao Thái Lan: quan hệ song phương ngày nay không chỉ thể hiện qua hoạt động của chính phủ hai nước mà ngày càng hiện hữu trong đời sống người dân, từ kinh doanh, du lịch tới tình bạn và các mối quan hệ nhân dân. Khi lãnh đạo hai nước đồng thời nhấn mạnh chiến lược “Ba kết nối” trong khuôn khổ hợp tác kinh tế ASEAN, có thể thấy rõ mục tiêu: biến hành lang Việt - Thái thành tuyến kết nối nội khối, gắn cả Đông Nam Bộ Việt Nam với các địa phương Thái Lan trong chuỗi giá trị khu vực.
Đồng Nai: mắt xích địa phương trong hợp tác kinh tế Việt - Thái
Trong bức tranh hợp tác kinh tế ASEAN, Đồng Nai đang nổi lên như một điểm "Đồng Nai kết nối Thái Lan" năng động, thay vì chỉ là địa phương công nghiệp thuần túy. Lễ kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Thái Lan tại đây không chỉ là hoạt động nghi lễ, mà là dịp quy tụ lãnh đạo cấp ủy, chính quyền, Liên hiệp các tổ chức hữu nghị, cùng cộng đồng doanh nghiệp Thái Lan đang hoạt động trên địa bàn.
Phó Chủ tịch UBND thành phố Đồng Nai nhấn mạnh kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1976, quan hệ Việt Nam - Thái Lan phát triển mạnh mẽ, sâu sắc, thực chất và hiệu quả; Đồng Nai trở thành điểm đến của nhiều doanh nghiệp Thái Lan, góp phần giải quyết việc làm và đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Đây là minh chứng sống động cho luận điểm: đầu tư Thái Lan Việt Nam không chỉ tập trung ở các siêu đô thị, mà đang lan tới các cực tăng trưởng công nghiệp mới.
Từ góc nhìn chiến lược, Đồng Nai có lợi thế nằm trên trục kết nối TP.HCM – các tỉnh Đông Nam Bộ, lại gần các cửa ngõ logistics trọng yếu. Khi các doanh nghiệp Thái Lan hiện diện tại đây, họ không chỉ nhắm tới thị trường địa phương, mà còn tận dụng Đồng Nai như một nút trung chuyển hàng hóa, dịch vụ vào chuỗi cung ứng khu vực. Điều này phù hợp với tầm nhìn chiến lược "kết nối các nền kinh tế địa phương" mà lãnh đạo TP.HCM và Thái Lan cùng đề cập. Nói cách khác, Đồng Nai đang dần hóa thân thành cầu nối kinh tế địa phương – địa phương trong quan hệ Việt - Thái.
TP.HCM và doanh nghiệp: từ tượng trưng ngoại giao tới lợi ích kinh tế cụ thể
TP.HCM là không gian nơi quan hệ Việt Thái 50 năm được biến thành lợi ích kinh tế cụ thể. Lễ kỷ niệm 50 năm quan hệ ngoại giao Việt Nam - Thái Lan do UBND Thành phố tổ chức ngày 21/8 không chỉ là dịp ôn lại dấu ấn Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Đông Bắc Thái Lan và khẩu hiệu “Thái - Việt thân thiện”, mà còn là nơi khẳng định vai trò đầu tàu của TP.HCM trong việc thực thi chiến lược "Ba kết nối" – kết nối chuỗi cung ứng, kết nối các nền kinh tế địa phương và kết nối phát triển bền vững.
Đáng chú ý, lãnh đạo Thành phố nhấn mạnh thành phố và Thủ đô Bangkok đã thiết lập quan hệ hữu nghị hợp tác từ năm 2015, cùng với các chuyến thăm, làm việc gần đây giữa hai bên. Đây không còn là kết nối tượng trưng, mà mở ra hành lang hợp tác đô thị – đô thị, nơi thương mại, đầu tư, tài chính và du lịch được gắn chặt vào nhau. Khi khu vực tư nhân hai nước tham gia ngày càng nhiều vào các diễn đàn kinh doanh trong các chuyến thăm cấp cao, điều này cho thấy doanh nghiệp không đứng ngoài ngoại giao, mà trở thành chủ thể trung tâm của hợp tác kinh tế.
Tác động thực tế tới người dân thể hiện rất rõ: song song với dòng vốn và thương mại, quan hệ hai bên được bồi đắp bởi các chương trình giảng dạy tiếng Thái, trao đổi học sinh – sinh viên, giao lưu văn hóa và các hoạt động thiện nguyện như hiến máu nhân đạo do Tổng Lãnh sự quán Thái Lan tổ chức tại TP.HCM. Người dân không chỉ hưởng lợi từ việc làm và thu nhập, mà còn từ khả năng học ngoại ngữ, mở rộng giao lưu du lịch, kinh doanh nhỏ và hình thành các mạng lưới quan hệ xã hội xuyên biên giới. Đây là tầng lợi ích mà bất kỳ mô hình hợp tác kinh tế ASEAN nào cũng cần nếu muốn bền vững.
Văn hóa, cộng đồng và viễn cảnh 50 năm tiếp theo
Một điểm thường bị xem nhẹ trong các bài viết về đầu tư Thái Lan Việt Nam là vai trò của văn hóa và cộng đồng. Thực tế, các hoạt động giao lưu nghệ thuật, ẩm thực và triển lãm trong những lễ kỷ niệm không phải “phụ kiện”, mà là gạch nối để quan hệ kinh tế không bị khô cứng. Các chương trình nghệ thuật như “Giai điệu Đồng hành”, trình diễn ẩm thực, triển lãm ảnh “Hành trình Đối tác” và triển lãm tranh “Sắc màu Hữu nghị” giúp khách mời cảm nhận sâu hơn về sự phong phú của văn hóa Việt Nam và những điểm tương đồng với Thái Lan.
Từ phía cộng đồng người Việt tại Thái Lan, những doanh nhân như chủ chuỗi nhà hàng giới thiệu phở Việt đã nhận định quan hệ hai nước đang ở giai đoạn tốt đẹp, thịnh vượng, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động kinh doanh. Cùng với việc hai nước được đánh giá là “những người bạn, láng giềng tốt và đối tác đáng tin cậy” trong bối cảnh quốc tế phức tạp, hợp tác kinh tế ASEAN giữa Việt Nam và Thái Lan được đặt trên nền tin cậy hiếm có.
Về phía tương lai, hai nước đặt mục tiêu tổ chức nhiều hoạt động thiết thực trong suốt năm 2026 để đánh dấu mốc đặc biệt này, đồng thời hướng tới 50 năm tiếp theo với trọng tâm là gắn kết hơn nữa người dân và nền kinh tế hai bên, mở rộng cơ hội hợp tác cho doanh nghiệp và cộng đồng. Khi TP.HCM cam kết tiếp tục là một cầu nối tích cực, góp phần làm sâu sắc hơn tình hữu nghị giữa nhân dân hai nước và thúc đẩy kết nối giữa các địa phương, một viễn cảnh rõ nét hiện ra: trục Việt - Thái sẽ không chỉ là câu chuyện ngoại giao giữa hai thủ đô, mà là mạng lưới liên kết dày đặc giữa các địa phương như TP.HCM, Đồng Nai, Bangkok và các vùng kinh tế, nơi người dân trực tiếp cảm nhận lợi ích từ hòa bình, ổn định và hội nhập kinh tế khu vực.
