Khu thương mại tự do Đà Nẵng: Định nghĩa tham vọng và bước đi quyết đoán
Khu thương mại tự do Đà Nẵng là khu vực 1.881ha được quy hoạch tại 7 vị trí không liền kề, tích hợp các chức năng sản xuất, logistics, thương mại – dịch vụ, công nghiệp công nghệ số, công nghệ thông tin và đổi mới sáng tạo, nhằm tạo một không gian giao thương quốc tế có ưu đãi đặc thù, đóng vai trò cửa ngõ mới cho dòng vốn, hàng hóa và dịch vụ vào ra khu vực miền Trung Việt Nam. Điểm nhấn mới nhất trong bức tranh đó là việc UBND TP Đà Nẵng chấp thuận Công ty TNHH FTZ KITA Trung Nam đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng khu chức năng tại vị trí số 6 thuộc khu thương mại tự do Đà Nẵng, với quy mô 154ha và tổng vốn đầu tư hơn 3.354 tỷ đồng. Đây không chỉ là một dự án bất động sản hạ tầng, mà là tuyên bố tham vọng: Đà Nẵng muốn bước lên một nấc thang mới trong cạnh tranh khu vực, thay vì chỉ là điểm đến du lịch và cảng biển trung chuyển. Quyết định đầu tư hạ tầng logistics ở quy mô này cho thấy thành phố đang đặt cược vào mô hình FTZ như một công cụ tái cấu trúc vai trò của mình trên bản đồ thương mại khu vực.
International Commercial & Service Gateway: Trục thương mại – dịch vụ quốc tế mới tại Bà Nà
Dự án tại vị trí số 6 được đề xuất mang tên Khu Thương mại – Dịch vụ quốc tế (International Commercial & Service Gateway), tọa lạc tại xã Bà Nà với thời hạn hoạt động 70 năm kể từ ngày Nhà nước quyết định cho thuê đất. Về bản chất, đây là "cửa ngõ" thương mại – dịch vụ của toàn bộ khu thương mại tự do Đà Nẵng, nơi hạ tầng được thiết kế để phục vụ các hoạt động giao dịch quốc tế, dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp và các mô hình kinh doanh mới gắn với chuỗi cung ứng khu vực. Theo quyết định chấp thuận, dự án có tổng vốn đầu tư 3.354,8 tỷ đồng, trong đó nhà đầu tư đã góp 800 tỷ đồng, tương đương 23,85% tổng vốn, phần còn lại dự kiến huy động từ tổ chức tín dụng và các nguồn vốn hợp pháp khác. Đây là cấu trúc vốn cho thấy KITA Trung Nam sẵn sàng chịu rủi ro ban đầu để chứng minh sức hút của mô hình, đồng thời mở đường cho các dòng vốn tài chính tham gia khi hạ tầng dần hình thành. Nếu được triển khai đúng định hướng, khu thương mại – dịch vụ quốc tế này sẽ trở thành "mặt tiền" của FTZ Đà Nẵng trong mắt nhà đầu tư ngoại, nơi họ đánh giá mức độ chuyên nghiệp, tốc độ xử lý và chất lượng dịch vụ.
Cơ chế đặc thù và mạng lưới 7 vị trí: Lợi thế cạnh tranh không dễ sao chép
Điều khiến khu thương mại tự do Đà Nẵng khác biệt so với nhiều khu công nghiệp hay khu kinh tế truyền thống là sự kết hợp giữa quy mô không gian và cơ chế ưu đãi đặc thù. Theo Quyết định số 1142 của Thủ tướng, đây là khu thương mại tự do đầu tiên của Việt Nam, với 7 vị trí phân tán tại phường Hải Vân, xã Bà Nà và xã Hòa Vang, tạo thành một mạng lưới chức năng gồm sản xuất, logistics, thương mại – dịch vụ và công nghiệp công nghệ số. Trên nền đó, các nghị quyết 136/2024/QH15 và 259/2025/QH15 cho phép xem xét miễn toàn bộ tiền thuê đất và thuê đất có mặt nước trong suốt thời hạn thuê đối với dự án tại vị trí số 6. Đây là loại ưu đãi khó tìm ở nhiều điểm đến khác trong khu vực, tạo biên độ giá thành dịch vụ và chi phí vận hành hấp dẫn cho nhà đầu tư thứ cấp. Khi kết hợp với các dự án hạ tầng đã được chấp thuận tại vị trí số 2, 3, 4 và 5 – bao gồm khu công nghiệp FTZ Phú Mỹ 3 và dự án do một tập đoàn du lịch lớn triển khai – Đà Nẵng đang xây dựng một hệ sinh thái FTZ đa lớp: từ sản xuất, logistics đến dịch vụ và giải trí. Lợi thế cạnh tranh nằm ở khả năng kết nối các lớp này, chứ không chỉ ở mức ưu đãi thuế hay chi phí đất.
Lộ trình 2026–2030: Thử thách năng lực thực thi và tầm nhìn trung tâm thương mại khu vực
Theo kế hoạch, dự án International Commercial & Service Gateway được phân kỳ đầu tư trong giai đoạn 2026–2030. Năm 2026, trọng tâm là hoàn thiện thủ tục chấp thuận đầu tư, quy hoạch, khảo sát, giải phóng mặt bằng và xử lý các vấn đề đất đai, lâm nghiệp; năm 2027 tiếp tục giải phóng mặt bằng, hoàn thiện thủ tục liên quan đến đất rừng và khởi công xây dựng hạ tầng trên phần diện tích đủ điều kiện. Giai đoạn 2028 tập trung vào san nền, hệ thống giao thông và hạ tầng kỹ thuật chính, với mục tiêu hoàn thành, nghiệm thu và đưa toàn bộ dự án vào khai thác trong quý IV/2029, công tác quyết toán dự kiến diễn ra năm 2030. Lộ trình này tham vọng nhưng cũng là phép thử cho năng lực phối hợp giữa Ban Quản lý Khu công nghệ cao và các khu công nghiệp Đà Nẵng với các sở, ngành trong việc bảo đảm tiến độ, kết nối dữ liệu với hệ thống khu thương mại tự do thông minh của thành phố. Nếu các mốc thời gian được giữ vững, Đà Nẵng sẽ có trong tay một "bản mẫu" hạ tầng FTZ hoàn chỉnh, đủ sức thuyết phục các nhà đầu tư thứ cấp đang tìm điểm đến mới trong chuỗi cung ứng khu vực. Ngược lại, nếu chậm trễ, lợi thế đi trước của khu thương mại tự do đầu tiên có thể bị bào mòn bởi các đối thủ trong nước và khu vực.
Kết luận: Đà Nẵng có dám trở thành cửa ngõ thương mại mới của khu vực?
Việc KITA Trung Nam rót hơn 3.354 tỷ đồng vào hạ tầng vị trí số 6 khu thương mại tự do Đà Nẵng không chỉ là một thương vụ đầu tư, mà là phép thử cho tầm nhìn của thành phố: từ một đô thị biển du lịch, Đà Nẵng muốn trở thành trung tâm thương mại – dịch vụ gắn với mạng lưới logistics khu vực. Với cơ chế miễn tiền thuê đất, mạng lưới 7 vị trí đa chức năng và sự tham gia của nhiều nhà đầu tư hạ tầng, thành phố đang sở hữu bộ công cụ hiếm có để xây dựng lợi thế cạnh tranh mới. Tuy nhiên, lợi thế đó sẽ chỉ thành hiện thực nếu hạ tầng được triển khai đúng tiến độ, kết nối hiệu quả với hệ thống dữ liệu thông minh và thu hút được các nhà đầu tư thứ cấp có nhu cầu gắn hoạt động thương mại – dịch vụ với chuỗi cung ứng khu vực. Đà Nẵng đang đứng trước cơ hội hiếm: hoặc trở thành cửa ngõ thương mại mới, hoặc tiếp tục là một điểm đến tiềm năng chưa được khai thác hết. Dự án hạ tầng 154ha tại Bà Nà sẽ là câu trả lời rõ ràng nhất cho lựa chọn đó.
