Khu thương mại tự do đầu tiên và bước khởi động mang tên EAGLE FTZ
Khu Thương mại tự do Đà Nẵng là mô hình khu kinh tế mở mới, nơi hạ tầng logistics, sản xuất và dịch vụ tích hợp trong một không gian được áp dụng cơ chế thuế, hải quan và thương mại số linh hoạt, nhằm giảm chi phí chuỗi cung ứng và tăng sức cạnh tranh xuất nhập khẩu cho thành phố và khu vực. Ngày 27/8 tại phường Hải Vân, UBND TP Đà Nẵng và Công ty Cổ phần Đầu tư Sài Gòn - Đà Nẵng (SDN) đã khởi động dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng khu chức năng vị trí số 2 – thương hiệu EAGLE FTZ – thuộc khu thương mại tự do Đà Nẵng. Đây là dự án hạ tầng đầu tiên của khu, quy mô 75 ha với tổng vốn đầu tư hơn 1.568 tỷ đồng, mở đầu quá trình hiện thực hóa khu thương mại tự do đầu tiên của cả nước.
Từ khu công nghiệp truyền thống đến hệ sinh thái logistics tích hợp
Điểm đáng nói ở EAGLE FTZ không phải là thêm một khu công nghiệp nữa, mà là sự chuyển đổi tư duy: từ phát triển khu công nghiệp truyền thống sang hệ sinh thái kinh tế mở, gắn kết với chuỗi cung ứng toàn cầu. Dự án được định hướng trở thành tổ hợp logistics, sản xuất và công nghiệp hỗ trợ hiện đại, với hạ tầng kết nối trực tiếp cảng Liên Chiểu, Quốc lộ 1A, cao tốc La Sơn – Túy Loan, ga hàng hóa Kim Liên và cách sân bay quốc tế Đà Nẵng khoảng 11 km. Theo lãnh đạo SDN, EAGLE FTZ không nhằm phát triển bất động sản công nghiệp thuần túy, mà xây dựng một hệ sinh thái logistics – sản xuất – dịch vụ tích hợp, giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian lưu chuyển hàng hóa, tối ưu chi phí và thúc đẩy số hóa. Quan điểm này quan trọng, vì hạ tầng chỉ là điểm xuất phát; chất lượng dịch vụ, tốc độ xử lý thủ tục và tính minh bạch mới quyết định sức hút nhà đầu tư.
Mô hình thí điểm: thử chính sách trước khi mở rộng
Điểm chiến lược của EAGLE FTZ là lựa chọn đi từ nhỏ đến lớn, thay vì triển khai ồ ạt. Dự án được thiết kế theo mô hình thí điểm trên diện tích từ 5 đến 10 ha, vận hành với hàng hóa thực và thủ tục hải quan thực tế, đồng thời kết hợp cơ chế thử nghiệm về hải quan, thuế và thương mại số trước khi mở rộng quy mô. Cách tiếp cận này cho phép Đà Nẵng và nhà đầu tư kiểm chứng hiệu quả chính sách, điều chỉnh kịp thời các “nút thắt” thể chế, tránh rủi ro nhân rộng một mô hình chưa chín. Trong bối cảnh chi phí logistics của Việt Nam còn cao, chiếm khoảng 16% GDP trong khi mức trung bình thế giới chỉ 4–5% theo phân tích được công bố tại lễ khởi động, việc dùng khu thương mại tự do Đà Nẵng như “phòng thí nghiệm” chính sách là lựa chọn thực tế và cần thiết để kéo chi phí xuống, tăng sức cạnh tranh khu vực.
Hạ tầng sản xuất công nghệ cao và tham vọng chuỗi cung ứng khu vực
Về hạ tầng sản xuất, EAGLE FTZ được định vị là nền tảng cho chuỗi cung ứng thế hệ mới, thay vì chỉ là nơi “cắm nhà xưởng”. SDN cam kết đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật theo tiêu chuẩn quốc tế, đồng thời phát triển hệ sinh thái dịch vụ hỗ trợ gồm logistics, kho bãi, hải quan, thủ tục đầu tư và các dịch vụ giá trị gia tăng. Danh mục ngành ưu tiên của dự án trải dài từ logistics, trung chuyển container quốc tế đến bán dẫn, đóng gói chip, điện tử tiên tiến, linh kiện hàng không, robot, pin xe điện, dược phẩm và công nghệ sinh học. Đây là lựa chọn khôn ngoan nếu Đà Nẵng muốn bứt lên trong cạnh tranh khu vực. Thay vì cạnh tranh bằng chi phí đất rẻ, thành phố hướng tới thu hút các tập đoàn đa quốc gia, phát triển chuỗi cung ứng khu vực và nâng cao năng lực cạnh tranh. Một khu thương mại tự do chỉ có ý nghĩa khi nó trở thành mắt xích không thể thiếu trong mạng lưới sản xuất châu Á.
Lợi ích cho doanh nghiệp và người dân, và bài toán cạnh tranh khu vực
Đối với doanh nghiệp, lợi ích trực diện của hệ sinh thái logistics tích hợp là rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí vận chuyển và lưu kho, đồng thời tiếp cận các dịch vụ tài chính, hải quan và thương mại số ngay trong khu. Với mô hình khu thương mại tự do Đà Nẵng, chính quyền không đặt mục tiêu “lấp đầy bằng mọi giá”, mà ưu tiên các dự án có năng lực tài chính, công nghệ hiện đại, giá trị gia tăng cao, sử dụng đất hiệu quả và tạo liên kết thực chất với doanh nghiệp Việt Nam. Thành phố kỳ vọng khu vực này hình thành hệ sinh thái logistics, sản xuất và thương mại quốc tế hiện đại, tạo việc làm mới và nguồn thu nhập mới cho người dân. Về dài hạn, nếu EAGLE FTZ vận hành đúng kỳ vọng – xanh, thông minh, số hóa – Đà Nẵng có cơ hội trở thành cửa ngõ chiến lược trên Hành lang kinh tế Đông – Tây, kết nối với Lào, Thái Lan và thị trường ASEAN, từ đó bước vào nhóm những trung tâm logistics cạnh tranh nhất khu vực.
