Cầu Rạch Dơi – điểm nghẽn giao thông đã lỗi thời
Cầu Rạch Dơi TP.HCM là cây cầu sắt trên tuyến Lê Văn Lương, được xây dựng từ năm 1975, nối xã Hiệp Phước với Cần Giuộc, hiện có mặt cầu rất hẹp, kết cấu đã xuống cấp sau hơn 50 năm khai thác, khiến việc lưu thông qua đây thường xuyên ùn ứ và tiềm ẩn nguy cơ tai nạn, trở thành một trong những nút thắt giao thông liên vùng giữa TP.HCM và Tây Ninh.
Thực tế, việc ô tô và xe máy phải “né nhau từng chút” trên mặt cầu chỉ đủ cho hai xe máy tránh nhau đã không còn chấp nhận được trong bối cảnh lưu lượng phương tiện ngày càng tăng. Cầu cũ rung lắc, trơn trượt, trụ sắt gỉ sét, ốc vít bong tuột… là hình ảnh trái ngược với kỳ vọng về một cửa ngõ giao thương nối đô thị lớn nhất cả nước với vùng phụ cận. Khi người dân phải xếp hàng dài mỗi giờ cao điểm, ùn tắc giao thông Tây Ninh quanh khu vực này không chỉ là chuyện khó chịu hàng ngày, mà là chi phí kinh tế bị “ăn mòn” âm thầm.
Dự án cầu 3.200 tỷ: quyết định đúng nhưng không được chậm
Điểm tích cực là chủ trương đầu tư cầu mới đã được HĐND TP.HCM thông qua, với tổng vốn hơn 3.197 tỷ đồng từ ngân sách thành phố, giao UBND thành phố làm cơ quan chủ quản dự án xây dựng cầu Rạch Dơi mới. Đây là một dự án cầu 3.200 tỷ mang ý nghĩa chiến lược, hơn là một công trình đơn lẻ. Tuy nhiên, với lộ trình triển khai giai đoạn 2026-2029, câu hỏi đặt ra là: liệu chúng ta có đang chấp nhận thêm vài năm ùn tắc chỉ vì thói quen đầu tư hạ tầng kéo dài?
Dự án mới có tổng chiều dài khoảng 3,3 km, gồm cầu và đường dẫn, vận tốc thiết kế 80 km/giờ, bắt đầu từ đường Lê Văn Lương (Hiệp Phước) và kết nối với đường tỉnh 826C (Cần Giuộc, Tây Ninh). "Dự án cầu Rạch Dơi được kỳ vọng sẽ gỡ bỏ nút thắt ùn tắc, bảo đảm an toàn đi lại và tăng cường kết nối giao thông liên vùng". Kỳ vọng là đúng, nhưng nếu giải phóng mặt bằng, thi tuyển thiết kế, thủ tục đầu tư lại kéo dài quen thuộc, thì chi phí thời gian của người dân sẽ tiếp tục bị bỏ qua trong bài toán tổng thể.
Tác động lên ùn tắc giao thông và kết nối kinh tế TP.HCM - Tây Ninh
Vào giờ cao điểm sáng và chiều tối, khi công nhân, người lao động và học sinh cùng dồn về cầu, mặt cầu hẹp buộc dòng xe phải nối đuôi, tạo ra tình trạng ùn ứ kéo dài. Đây không chỉ là câu chuyện an toàn giao thông mà là sự lãng phí thời gian và chi phí vận tải hằng ngày. Cầu mới với mặt cắt rộng, tốc độ thiết kế cao sẽ nâng đáng kể công suất lưu thông, giảm mạnh nguy cơ ùn tắc giao thông Tây Ninh tại cửa ngõ kết nối với TP.HCM, giúp việc đi lại không còn phụ thuộc vào một cây cầu phải "nhường nhau từng centimet".
Quan trọng hơn, công trình thay thế cầu đã xuống cấp được kỳ vọng góp phần hoàn thiện mạng lưới giao thông khu vực cửa ngõ phía Nam, tăng cường liên kết giữa Hiệp Phước và Cần Giuộc. Cây cầu mới không chỉ thay thế kết cấu yếu dần mà còn mở rộng khả năng khai thác tuyến Lê Văn Lương, tạo hướng kết nối thông suốt hơn giữa TP.HCM và khu vực Cần Giuộc. Khi hoàn thành, cầu Rạch Dơi sẽ bổ sung mạng lưới kết nối TP.HCM – Tây Ninh, đáp ứng nhu cầu vận tải, kinh tế, du lịch và phát triển đô thị dọc tuyến.
Nâng cấp cơ sở hạ tầng: bài kiểm tra năng lực quản trị đô thị
Cầu Rạch Dơi cho thấy một bài học cũ: nếu không nâng cấp cơ sở hạ tầng kịp nhịp phát triển, những cầu, đường từng là giải pháp sẽ biến thành vấn đề. Từ cầu Long Kiểng mới cho đến dự án cầu Rạch Dơi, người dân đã nhìn thấy sự khác biệt rõ rệt giữa cảnh "né nhau từng chút" trên cầu sắt cũ và hình ảnh thông thoáng khi hạ tầng được đầu tư đúng mức. Cảm giác phấn khởi khi nghe tin xây cầu mới không phải là sự hào hứng nhất thời, mà là kỳ vọng chính đáng về một chất lượng sống đô thị tương xứng với đóng góp thuế và công sức lao động.
Cây cầu mới sẽ chỉ thực sự có ý nghĩa nếu đi kèm được tổ chức giao thông thông minh, kết nối tốt với các tuyến đường hiện hữu và quy hoạch quỹ đất hai bên cầu cho các hoạt động kinh tế. Nâng cấp cơ sở hạ tầng ở đây không chỉ là thay một cây cầu cũ, mà là cơ hội tái cấu trúc chuỗi cung ứng, du lịch, dịch vụ giữa TP.HCM và Tây Ninh theo hướng hiện đại. Nếu thành phố chứng minh được mình có thể triển khai dự án đúng tiến độ, minh bạch và hiệu quả, cầu Rạch Dơi sẽ là minh chứng thuyết phục rằng quản trị đô thị đang chuyển từ chữa cháy sang chủ động dẫn dắt phát triển.
Kết luận: Cầu Rạch Dơi mới phải xứng tầm vai trò cửa ngõ liên vùng
Nhìn từ câu chuyện cầu Rạch Dơi, có thể thấy rõ: không có phát triển kinh tế liên vùng bền vững nếu nút thắt giao thông vẫn bị bỏ mặc. Dự án cầu 3.200 tỷ đã đi đúng hướng khi thay thế một công trình hơn 50 năm tuổi, mặt cầu hẹp, thường xuyên gây ùn tắc và tai nạn. Nhưng điểm mấu chốt nằm ở chỗ, cây cầu mới phải được triển khai nhanh, chất lượng cao và gắn với một tầm nhìn phát triển không gian kinh tế hai bên tuyến, chứ không chỉ là thêm một công trình bê tông – thép trên bản đồ giao thông.
Nếu cầu Rạch Dơi mới thực hiện được những gì nó được kỳ vọng – giảm ùn tắc giờ cao điểm, tăng năng lực vận tải, kết nối kinh tế TP.HCM – Tây Ninh, thúc đẩy du lịch, đô thị hóa dọc tuyến – thì đây sẽ là minh chứng sinh động cho giá trị đầu tư hạ tầng đúng chỗ, đúng thời điểm. Ngược lại, nếu dự án chậm tiến độ, đội chi phí, thiếu đồng bộ với quy hoạch giao thông liên vùng, chúng ta sẽ lại lặp lại câu chuyện quen thuộc: cơ sở hạ tầng đi sau nhu cầu, và nền kinh tế phải trả giá bằng thời gian và cơ hội bị đánh mất.
