Cầu Rạch Dơi TP.HCM là gì và vì sao quan trọng với khu Nam?
Cầu Rạch Dơi TP.HCM là dự án giao thông 3.200 tỷ xây mới cầu và đường dẫn dài khoảng 3,3 km trên trục Lê Văn Lương, nhằm thay thế cây cầu sắt cũ trước năm 1975 đã xuống cấp, đồng thời tăng kết nối khu Nam thành phố với tỉnh Tây Ninh và vùng đô thị – cảng ven sông Soài Rạp.
Ý nghĩa của dự án không chỉ nằm ở con số khoảng 3.197 tỷ đồng vốn ngân sách, mà ở lựa chọn chiến lược: TP.HCM quyết định đầu tư mạnh cho cửa ngõ phía Nam, thay vì tiếp tục “vá chỗ thủng” trên một cây cầu yếu. Với vận tốc thiết kế 80 km/h và tổng chiều dài cầu cùng đường dẫn khoảng 3,3 km, cầu Rạch Dơi mới biến Lê Văn Lương từ tuyến đường lụp xụp, cầu sắt chằng chịt thành hành lang giao thông hiện đại. Đây là thông điệp rõ ràng: khu Nam không còn là “sân sau”, mà là mũi nhọn kết nối Tây Ninh, Long An và chuỗi đô thị – công nghiệp ven biển.
Vì sao phải làm ngay: từ “cầu yếu” thành điểm nghẽn phát triển
Cây cầu sắt Rạch Dơi hiện hữu trên đường Lê Văn Lương được xây dựng trước năm 1975 và đã xuống cấp, được xếp vào nhóm “cầu yếu” cần thay thế. Khi cả khu vực Nam Sài Gòn bùng nổ dân cư, logistics và du lịch, giữ một hạ tầng như vậy là chấp nhận rủi ro tai nạn, ùn tắc và kìm hãm tăng trưởng. Việc thành phố trình HĐND giao UBND làm cơ quan chủ quản dự án cầu Rạch Dơi cho thấy vấn đề không còn là “nên làm hay không”, mà là “làm thế nào nhanh và hiệu quả”.
Cầu và đường dẫn mới dự kiến sử dụng khoảng 14,6 ha đất, trong đó khoảng 9,4 ha phải bồi thường giải phóng mặt bằng, phần còn lại là sông ngòi và đường hiện hữu. Đây là con số không nhỏ, nhưng nếu tiếp tục chần chừ, chi phí xã hội do ùn tắc, tai nạn, lãng phí thời gian đi lại sẽ còn lớn hơn. Cửa ngõ phía Nam đang mang trên mình cả dòng xe container ra vào hệ thống cảng Soài Rạp lẫn dòng người đi làm mỗi ngày; một cây cầu yếu trong bối cảnh đó không chỉ nguy hiểm mà còn bất công với người dân khu Nam.
Kết nối Tây Ninh và cú hích mở rộng hạ tầng Nam TP.HCM
Điểm đầu của dự án nằm trên đường Lê Văn Lương, xã Hiệp Phước, cách cầu Rạch Tôm khoảng 175 m về phía Cần Giuộc; điểm cuối kết nối với đường tỉnh 826C thuộc xã Cần Giuộc, tỉnh Tây Ninh. Nói cách khác, cầu Rạch Dơi không chỉ là một công trình qua sông, mà là mắt xích để tăng kết nối giao thông giữa khu Nam TP.HCM với tỉnh Tây Ninh, đúng định hướng “kết nối Tây Ninh” mà thành phố theo đuổi.
Song song cầu Rạch Dơi, thành phố đang nghiên cứu nâng cấp, mở rộng khoảng 8,6 km đường Lê Văn Lương lên 8 làn xe, mặt cắt ngang 40 m, với tổng mức đầu tư dự kiến hơn 11.000 tỷ đồng, triển khai giai đoạn 2026-2030. Khi một trục đường được nâng lên 8 làn, còn cầu trên tuyến vẫn là “nút thắt cổ chai”, mọi khoản đầu tư đều bị triệt tiêu. Vì vậy, việc xây cầu Rạch Dơi mới phải được nhìn như bước chuẩn bị hạ tầng bắt buộc để mở rộng hạ tầng Nam TP.HCM, kết nối liên vùng, và chia sẻ áp lực với các cửa ngõ phía Đông – Tây vốn đã quá tải.
Tác động tới người dân: bớt kẹt xe, an toàn hơn nhưng cần lộ trình nhân văn
Theo đề xuất, việc xây dựng cầu Rạch Dơi nhằm thay thế cầu yếu hiện hữu, nâng cao năng lực khai thác tuyến Lê Văn Lương và tăng kết nối giữa xã Hiệp Phước (TP.HCM) với xã Cần Giuộc (tỉnh Tây Ninh). Công trình được kỳ vọng giảm ùn tắc, hạn chế tai nạn giao thông tại cửa ngõ phía Nam, đồng thời tạo thuận lợi cho phát triển kinh tế – xã hội, du lịch và khai thác hệ thống cảng trên sông Soài Rạp. "Công trình cũng được kỳ vọng giảm ùn tắc, hạn chế tai nạn giao thông tại cửa ngõ phía Nam TP.HCM".
Tuy vậy, với 9,4 ha đất cần bồi thường, dự án sẽ tác động trực tiếp đến hàng trăm hộ dân và cơ sở kinh doanh. Nếu quy hoạch và tái định cư bị làm qua loa, người dân sẽ phải trả giá bằng sinh kế và sự đứt gãy cộng đồng. Thành phố cần minh bạch phương án bồi thường, hỗ trợ chuyển đổi nghề, và thông báo sớm lộ trình thi công để người dân chủ động. Một cây cầu tốt là cây cầu không chỉ thuận cho xe chạy mà còn công bằng với những người buộc phải nhường đất cho sự phát triển.
Lộ trình 2026-2029: Kiểm tra năng lực thực thi của TP.HCM
Theo kế hoạch, dự án cầu Rạch Dơi được triển khai trong giai đoạn 2026-2029. Năm 2026, TP.HCM dự kiến phê duyệt chủ trương đầu tư, tổ chức thi tuyển phương án kiến trúc, khảo sát và lập báo cáo nghiên cứu khả thi. "Trong năm 2026, TP.HCM dự kiến phê duyệt chủ trương đầu tư, tổ chức thi tuyển phương án kiến trúc, khảo sát và lập báo cáo nghiên cứu khả thi".
Năm 2027, dự án được kỳ vọng phê duyệt đầu tư, hoàn tất thiết kế, dự toán, giải phóng mặt bằng và lựa chọn nhà thầu; công trình sẽ khởi công vào quý IV và hoàn thành, đưa vào sử dụng trong năm 2029. Lộ trình nghe có vẻ bài bản, nhưng đây cũng là “bài test” về kỷ luật tiến độ vốn là điểm yếu của nhiều dự án hạ tầng. TP.HCM đã từng mất hơn một thập kỷ để thay mới những cây cầu sắt trên Lê Văn Lương; lần này, nếu cầu Rạch Dơi trễ hẹn, toàn bộ chiến lược kết nối Tây Ninh và mở rộng hạ tầng Nam TP.HCM sẽ bị chậm lại. Câu hỏi không còn là có tiền hay không, mà là thành phố có giữ được lời hứa với người dân khu Nam hay không.
