Cầu Rạch Dơi mới: Biểu tượng nâng cấp hạ tầng ở cửa ngõ phía Nam
Dự án cầu Rạch Dơi là kế hoạch xây dựng một cây cầu mới dài khoảng 3,3 km, tổng mức đầu tư hơn 3.197 tỷ đồng, nhằm thay thế cầu sắt hơn 50 năm tuổi trên tuyến Lê Văn Lương, với mục tiêu nâng cấp hạ tầng giao thông, giảm ùn tắc giao thông và tăng cường kết nối đường bộ giữa TP.HCM và tỉnh Tây Ninh. Đây không chỉ là một công trình thay thế đơn thuần mà là bước đi thể hiện cách TP.HCM nhìn nhận lại vai trò của các cây cầu nhỏ ở vùng ven – những điểm nghẽn âm thầm nhưng có sức cản lớn đối với dòng chảy kinh tế. Mới đây, tại Kỳ họp thứ 5 HĐND TP.HCM khóa XI, các đại biểu đã thông qua chủ trương dự án xây dựng cầu Rạch Dơi mới với tổng vốn hơn 3.197 tỷ đồng nhằm kết nối đường Lê Văn Lương với đường tỉnh 826C, thay thế cầu cũ đã xuống cấp. Việc UBND TP.HCM đứng ra làm cơ quan chủ quản cho thấy đây là dự án được đặt vào nhóm ưu tiên, gắn với bài toán liên kết TP.HCM – Tây Ninh và vùng phụ cận. Câu hỏi quan trọng là: một cây cầu mới hoành tráng có đủ sức tự mình giải quyết ùn tắc giao thông đang ngày càng trầm trọng?
Cầu sắt 50 năm tuổi: Nút thắt giao thông bị bỏ quên quá lâu
Muốn hiểu ý nghĩa của cầu Rạch Dơi mới, phải nhìn thẳng vào thực trạng cầu sắt hiện hữu: bề ngang hẹp đến mức chỉ đủ cho hai xe máy tránh nhau, trong khi lượng phương tiện lại rất đông. Hai đầu cầu phải lắp biển giới hạn chiều cao 2,2m và hệ thống đèn tín hiệu để cho ô tô chạy từng chiều, tránh cảnh hai xe đối đầu nhau trên mặt cầu. Đó là cách vận hành của một cây cầu trong tình trạng “cầm cự”, chứ không phải hạ tầng của một tuyến liên vùng năng động. Sau hơn 50 năm khai thác, cầu sắt đã xuống cấp trầm trọng, trụ thép gỉ sét, thậm chí bị thủng, ốc vít mặt cầu bung lỏng. Người dân phản ánh cầu rung lắc khi đông xe, mặt cầu kim loại trơn khiến va chạm, ngã xe xảy ra thường xuyên. Tình trạng ùn ứ vẫn thường xuyên xảy ra trên cầu Rạch Dơi, buộc người dân phải nép sát lan can mỗi khi ô tô chạy qua. Đây rõ ràng là một nút thắt đã kéo dài quá lâu, khiến khu vực Hiệp Phước – Cần Giuộc phát triển trong thế bị kìm hãm.
Giảm ùn tắc giao thông: Một cây cầu có đủ cứu cả tuyến?
Theo UBND TP.HCM, việc đầu tư cầu Rạch Dơi xuất phát từ nhu cầu thực tế khi lưu lượng phương tiện qua cầu hiện hữu ngày càng tăng, tạo áp lực lên năng lực khai thác và khả năng lưu thông trên tuyến. Dự án mới, với vận tốc thiết kế 80 km/h trên chiều dài khoảng 3,3 km, được kỳ vọng gỡ bỏ nút thắt ùn tắc, bảo đảm an toàn đi lại và tăng cường kết nối giao thông liên vùng. Về nguyên tắc, một cây cầu có quy mô đúng với lưu lượng sẽ giảm tình trạng điều tiết bằng đèn tín hiệu, giải phóng dòng xe đang bị “nén” mỗi giờ cao điểm. Tuy vậy, kỳ vọng giảm ùn tắc giao thông chỉ thực sự hợp lý nếu cầu mới được đặt trong tổng thể mạng lưới. Nếu hai đầu cầu – đường Lê Văn Lương và tỉnh lộ 826C – vẫn hẹp, thiếu nút giao thông hợp lý, tình trạng dồn ứ có thể dịch chuyển từ trên cầu xuống mặt đường. Cầu Rạch Dơi mới mở rộng không gian lưu thông, nhưng địa phương phải tiếp tục nâng cấp hạ tầng hai bên tuyến, nếu không muốn biến cây cầu 3.197 tỷ đồng thành đoạn đường cao tốc nối vào những “cổ chai” cũ.
Liên kết TP.HCM – Tây Ninh: Từ cây cầu nhỏ đến không gian kinh tế vùng
Cầu Rạch Dơi nằm trên tuyến Lê Văn Lương, giữ vai trò kết nối xã Hiệp Phước của TP.HCM với xã Cần Giuộc của tỉnh Tây Ninh, từ đó góp phần bổ sung mạng lưới giao thông giữa TP.HCM và Tây Ninh. Khi hoàn thành, cây cầu mới không chỉ là một điểm qua sông thuận tiện hơn mà có thể trở thành mắt xích trong chuỗi vận tải hàng hóa và hành khách từ khu vực cảng, khu công nghiệp Hiệp Phước về hướng Tây. Người dân địa phương đặt kỳ vọng cầu Rạch Dơi sẽ được đổi mới thành công như một số cây cầu lân cận, qua đó nâng cấp hạ tầng, gỡ bỏ nút thắt lưu thông giữa hai địa phương và góp phần phát triển kinh tế – xã hội. Một câu nói có thể trích dẫn là: “Khi hoàn thành, cầu Rạch Dơi sẽ bổ sung mạng lưới giao thông kết nối TP.HCM và Tây Ninh, đáp ứng nhu cầu vận tải ngày càng tăng, đồng thời nâng cao khả năng khai thác tuyến Lê Văn Lương và khu vực hai bên tuyến.” Vấn đề là tỉnh, thành có đủ quyết tâm biến cây cầu thành động lực phát triển vùng, chứ không dừng lại ở việc thay một công trình xuống cấp.
Tiến độ 2026–2029: Ba năm xây cầu, nhiều năm để chứng minh hiệu quả
Theo kế hoạch, dự án cầu Rạch Dơi sẽ được triển khai trong giai đoạn 2026–2029, sử dụng khoảng 14,6 ha đất, trong đó 9,4 ha phải bồi thường, còn lại là diện tích sông ngòi và đường hiện hữu. Trong năm 2026, TP.HCM dự kiến phê duyệt chủ trương đầu tư chi tiết, tổ chức thi tuyển phương án kiến trúc, khảo sát và lập báo cáo nghiên cứu khả thi. Đến 2027, dự án dự kiến được phê duyệt đầu tư, hoàn tất thiết kế – dự toán, giải phóng mặt bằng và lựa chọn nhà thầu; công trình khởi công từ quý IV/2027, hoàn thành, nghiệm thu và đưa vào sử dụng trong năm 2029. Người dân hai bên cầu phấn khởi nhưng cũng sốt ruột: họ đã quá mệt mỏi với cảnh phải nép mình mỗi lần qua cầu nhỏ, rung lắc, trơn trượt. Để niềm vui không biến thành thất vọng, TP.HCM cần bám sát tiến độ, công khai minh bạch các bước triển khai, đồng thời song hành cải tạo các tuyến kết nối. Chỉ khi đó, cây cầu Rạch Dơi mới xứng đáng với kỳ vọng là một bước nâng cấp hạ tầng thật sự, giúp giảm ùn tắc giao thông và mở rộng không gian phát triển của vùng TP.HCM – Tây Ninh.
