Mục tiêu thương mại 1 tỷ USD: Vì sao đây là thời điểm bước ngoặt?
Việt Nam và Myanmar đang đặt ra mục tiêu nâng kim ngạch thương mại song phương lên mức 1 tỷ USD thông qua Kỳ họp lần thứ 10 Ủy ban hỗn hợp về hợp tác song phương, gắn với các cam kết cải thiện cơ chế, chính sách để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp hai nước, đặc biệt là doanh nghiệp Việt Nam đầu tư tại Myanmar, trong bối cảnh hợp tác kinh tế suy giảm sau đại dịch nhưng nền tảng chính trị và đối tác hợp tác toàn diện vẫn được duy trì ổn định. Đây không chỉ là một con số mang tính biểu tượng mà là tín hiệu cho thấy hai bên sẵn sàng chuyển từ "giữ nhịp" sang "tăng tốc" trong hợp tác Việt Nam Myanmar. Sau giai đoạn gián đoạn của cơ chế Ủy ban hỗn hợp song phương, việc tổ chức kỳ họp thứ 10 được đánh giá là kịp thời để định hình lại quỹ đạo hợp tác và tạo động lực mới. Nếu doanh nghiệp Việt Nam chậm nắm bắt, thì khoảng trống thị trường tại Myanmar sẽ nhanh chóng được lấp đầy bởi các đối thủ khu vực.
Cơ chế hợp tác mới: Từ đối thoại chính trị đến không gian kinh doanh
Chuyến thăm chính thức Myanmar của Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung và việc đồng chủ trì Kỳ họp lần thứ 10 Ủy ban hỗn hợp về hợp tác song phương tại Nay Pyi Taw là bước khởi động lại các đường dây chính sách giữa hai nước. Trong ngày làm việc, Bộ trưởng đã hội kiến Tổng thống Min Aung Hlaing và Chủ tịch Hạ viện Khin Yi, cho thấy hợp tác Việt Nam Myanmar đang được xử lý đồng bộ trên các kênh Đảng, Nhà nước, Chính phủ và Quốc hội. Theo các cuộc trao đổi, hợp tác quốc phòng, an ninh, giao lưu sỹ quan trẻ và phối hợp trước các thách thức an ninh phi truyền thống sẽ tiếp tục được duy trì và mở rộng, tạo lớp nền ổn định cho hoạt động kinh tế và đầu tư. Điều đáng chú ý là hai bên không chỉ kiểm điểm kết quả kể từ Kỳ họp lần thứ 9 mà còn xác định rõ kỳ họp thứ 10 là để "khơi thông" các cơ chế hợp tác vốn bị nghẽn sau giai đoạn dịch bệnh và biến động nội bộ tại Myanmar. Đây là điều doanh nghiệp cần đọc như một tín hiệu chính trị: rủi ro thể chế đang được xử lý bằng các kênh đàm phán chính thức, chứ không bỏ ngỏ.
Cam kết của Tổng thống Myanmar: Lợi ích cụ thể cho doanh nghiệp Việt Nam
Điểm then chốt với doanh nghiệp Việt Nam là thông điệp rõ ràng từ Tổng thống Min Aung Hlaing: Myanmar "luôn ủng hộ doanh nghiệp Việt Nam như Mytel" và sẽ tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa về cơ chế, chính sách để doanh nghiệp yên tâm đầu tư kinh doanh tại nước này. Đây là một phát biểu có tính trấn an trong bối cảnh kim ngạch thương mại hai chiều đã suy giảm so với trước COVID-19 và số lượng dự án đầu tư còn hiệu lực của Việt Nam tại Myanmar chỉ còn 107. Tổng thống nêu rõ các lĩnh vực ưu tiên như viễn thông, giáo dục – đào tạo, nông nghiệp, chế biến thực phẩm, logistics, chuyển đổi số và khoa học công nghệ. Về mặt chính sách, cam kết cải thiện cơ chế cho doanh nghiệp Việt Nam có thể được hiểu là khả năng giản lược thủ tục, minh bạch hơn trong cấp phép và tạo môi trường cạnh tranh công bằng với doanh nghiệp các nước khác. Nếu những lời hứa này được cụ thể hóa, các nhà đầu tư hiện hữu sẽ có cơ hội củng cố và mở rộng hoạt động thay vì chỉ tập trung vào "giữ chỗ".
Đề xuất từ phía Việt Nam: Khơi thông cơ chế, mở rộng không gian đầu tư tại Myanmar
Ở chiều ngược lại, Bộ trưởng Lê Hoài Trung không chỉ hoan nghênh thiện chí từ phía Myanmar mà còn chủ động đưa ra danh sách việc phải làm để hợp tác kinh tế thoát khỏi tình trạng "dư địa lớn, khai thác ít". Ông đề nghị hai bên nghiên cứu, thiết lập cơ chế nhằm khơi thông hợp tác thiết thực và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, đồng thời đề nghị Myanmar có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam mở rộng đầu tư, phát huy thế mạnh và tạo nguồn thu dài hạn cho nước sở tại. Một đề xuất đáng chú ý là Chương trình chuyển đổi số Việt Nam – Myanmar, với cách tiếp cận chọn dự án thí điểm, đánh giá hiệu quả rồi nhân rộng. Đây là hướng đi thông minh: vừa giảm rủi ro chính trị – thương mại, vừa cho phép doanh nghiệp Việt Nam trong lĩnh vực công nghệ, viễn thông, dịch vụ số thử nghiệm mô hình kinh doanh tại Myanmar trước khi đầu tư lớn. Song song, hai bên cũng nhìn nhận hợp tác trong giao thông vận tải, nông nghiệp, văn hóa thể thao, du lịch, tài chính – ngân hàng, thông tin – truyền thông, giáo dục – đào tạo là những lĩnh vực còn nhiều tiềm năng cần khai thác.
Từ mục tiêu 1 tỷ USD đến chiến lược dài hạn của doanh nghiệp Việt Nam
Mục tiêu thương mại 1 tỷ USD chỉ có ý nghĩa nếu đi kèm chiến lược dài hạn của doanh nghiệp Việt Nam tại Myanmar, chứ không phải một đợt "tăng kim ngạch" ngắn hạn rồi lùi bước. Kỳ họp lần thứ 10 Ủy ban hỗn hợp song phương đã cho thấy cả hai chính phủ đều xác định hợp tác phải phát triển mạnh mẽ, thực chất và sâu sắc hơn, chứ không dừng ở tuyên bố thiện chí. Việc Ngoại trưởng hai nước ký Biên bản Thỏa thuận và ấn định Kỳ họp lần thứ 11 sẽ tổ chức tại Việt Nam là tín hiệu cho thấy cơ chế Ủy ban hỗn hợp song phương được duy trì liên tục, tạo một "đường ray" thể chế cho doanh nghiệp yên tâm hoạch định kế hoạch. Đối với doanh nghiệp Việt Nam, thông điệp chiến lược rất rõ: Myanmar vẫn là thị trường còn nhiều dư địa, chính trị đang ổn định dần và chính phủ nước bạn công khai ưu tiên hợp tác Việt Nam Myanmar. Ai đi sớm, đi với tầm nhìn dài hạn và biết tận dụng các cơ chế hỗ trợ mới sẽ có vị thế dẫn dắt khi thương mại hai nước tiến gần mốc 1 tỷ USD.
