Bước ngoặt mới cho thương mại Việt Nam Myanmar
Thương mại Việt Nam Myanmar là mối quan hệ kinh tế song phương giữa hai quốc gia Đông Nam Á, tập trung vào việc kết nối nền kinh tế khu vực thông qua trao đổi hàng hóa, dịch vụ, đầu tư và chuyển giao công nghệ, với mục tiêu nâng cấp từ mức hợp tác tiềm năng sang một cấu trúc thương mại cân bằng, hiệu quả và bền vững hơn trong dài hạn. Điểm nhấn của giai đoạn mới là chuyến thăm chính thức Việt Nam của Tổng thống Myanmar Min Aung Hlaing và Phu nhân từ ngày 4–6/9, diễn ra ngay sau tổng tuyển cử và việc thành lập chính phủ mới tại Myanmar. Đây không chỉ là hoạt động ngoại giao thông thường, mà là tín hiệu chính trị rõ ràng: hai nước muốn dùng kinh tế làm động lực chính để tái khẳng định vị trí trong bức tranh kết nối nền kinh tế khu vực. Trong bối cảnh kim ngạch song phương đang trên đà tăng và mục tiêu 1 tỷ USD được đặt ra, chuyến thăm này là lời nhắc cho doanh nghiệp rằng nếu chậm chân, cơ hội đầu tư Myanmar Việt Nam sẽ nhanh chóng thuộc về người khác.
Từ tăng trưởng thương mại đến mục tiêu 1 tỷ USD: vì sao đây là thời điểm vàng?
Nguy cơ lớn nhất với thương mại Việt Nam Myanmar không phải thiếu tiềm năng, mà là để tiềm năng nằm trên giấy quá lâu. Những năm gần đây, kim ngạch hai chiều duy trì quanh mức trung bình, nhưng sáu tháng đầu năm đã tăng hơn 26% so với cùng kỳ, cho thấy thị trường đang tự bật tín hiệu xanh cho doanh nghiệp. Cấu trúc hàng hóa giữa hai bên bổ trợ tương đối tốt: Việt Nam xuất phân bón, nguyên liệu dệt may, phương tiện vận tải, máy móc; Myanmar cung ứng rau củ quả, cao su, sản phẩm điện tử, nông sản và thủy sản. Đây không phải những con số lạnh lùng, mà là gợi ý về chuỗi giá trị khu vực có thể mở rộng nếu hai nước chủ động tái cấu trúc hợp tác. Một câu có thể trích dẫn là: "Sáu tháng đầu năm, kim ngạch thương mại song phương Việt Nam – Myanmar đạt hơn 336 triệu USD, tăng 26,3% so với cùng kỳ". Con số này đặt nền cho mục tiêu 1 tỷ USD – mục tiêu tham vọng nhưng hợp lý nếu thủ tục được đơn giản hóa và rào cản kỹ thuật được gỡ.
Diễn đàn doanh nghiệp: nơi cơ hội đầu tư Myanmar Việt Nam được cụ thể hóa
Nếu chuyến thăm là cú huých chính trị, thì Diễn đàn Doanh nghiệp Myanmar – Việt Nam tại Hà Nội ngày 6/9 là nơi các ý tưởng hợp tác phải chuyển thành hợp đồng và dự án. Sự hiện diện của Tổng thống Myanmar Min Aung Hlaing và Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho thấy rõ ưu tiên: để doanh nghiệp trở thành một trong những động lực chính làm sâu sắc quan hệ hai nước. Diễn đàn cho phép chính phủ trực tiếp nghe doanh nghiệp nói về vướng mắc trong đầu tư, sản xuất, kinh doanh, đồng thời chứng kiến các biên bản ghi nhớ hợp tác được ký kết trong nhiều lĩnh vực. Điều này quan trọng hơn các tuyên bố chung: doanh nghiệp chỉ tin vào cơ hội khi thấy hành lang pháp lý được bàn bạc công khai, chứ không chỉ là những khẩu hiệu về "thúc đẩy hợp tác". Theo các phát biểu tại Diễn đàn, hai bên cần tăng cường kết nối, bổ trợ giữa hai nền kinh tế, xây dựng môi trường minh bạch để hướng tới các nền kinh tế độc lập, tự chủ nhưng có khả năng kết nối nền kinh tế khu vực một cách linh hoạt.
Những lĩnh vực ưu tiên: từ chuyển đổi số đến logistics và nông nghiệp
Điểm mới của giai đoạn này là ưu tiên hợp tác không chỉ dừng ở hàng hóa truyền thống, mà dịch chuyển mạnh sang các trụ cột của nền kinh tế hiện đại: chuyển đổi số, viễn thông, nông nghiệp, công nghệ cao và logistics. Đây là lựa chọn khôn ngoan, bởi nếu chỉ dựa vào xuất nhập khẩu nguyên liệu, mục tiêu mở rộng hợp tác kinh tế khó tạo ra giá trị gia tăng. Myanmar kêu gọi doanh nghiệp Việt Nam đầu tư chế biến nông sản, kho lạnh, logistics, thực phẩm, thủy sản và nguyên liệu đầu vào cho nông nghiệp, qua đó tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị lương thực toàn cầu. Đồng thời, nước này mong muốn hợp tác phát triển hạ tầng số, an ninh mạng, dịch vụ công trực tuyến, hệ thống thanh toán số và sản xuất thiết bị công nghệ tại các khu công nghệ cao. Ở chiều ngược lại, Việt Nam đề xuất chương trình chuyển đổi số song phương và khuyến khích doanh nghiệp công nghệ tham gia các dự án thí điểm tại Myanmar. Nếu làm tốt, đây sẽ là đòn bẩy để kết nối nền kinh tế khu vực thông qua chuỗi cung ứng hiện đại, thay vì chỉ bằng đường biển và đường bộ như lâu nay.
Kết luận: cơ hội mở nhưng chỉ thuộc về doanh nghiệp dám đi sớm
Người viết cho rằng điều quan trọng nhất của chuyến thăm lần này không phải là các con số, mà là sự thay đổi trong cách tiếp cận: từ nói về tiềm năng sang bàn về thủ tục cấp phép, kiểm dịch, chất lượng và thông quan – những "điểm nghẽn" rất cụ thể của thương mại song phương. Khi hai nước đồng ý rà soát thỏa thuận kinh tế, thương mại, hải quan và đầu tư để đơn giản hóa quy trình, đó là tín hiệu cho doanh nghiệp rằng cánh cửa đang được mở rộng thực sự. Mục tiêu 1 tỷ USD sẽ không tự đến; nó cần các dự án công nghệ, nông nghiệp, logistics, chuyển đổi số và tài chính cùng vận hành. Doanh nghiệp Việt Nam đã có mặt ở Myanmar với các dự án viễn thông, tài chính, nông nghiệp – đây là lợi thế mà không phải quốc gia nào cũng có. Trong bức tranh kết nối nền kinh tế khu vực, trục Việt Nam – Myanmar có thể trở thành một tuyến liên kết quan trọng nếu cộng đồng doanh nghiệp dám coi Myanmar là thị trường chiến lược, đi sớm, đầu tư dài hạn và chấp nhận học hỏi để cùng xây chuỗi giá trị, thay vì tìm kiếm lợi ích ngắn hạn.
