Tuyến sông biển Cần Thơ – Nam Ninh: Định nghĩa một bước ngoặt mới
Tuyến tàu container Cần Thơ – Nam Ninh là tuyến vận tải container quốc tế sông biển trực tiếp, sử dụng tàu sông biển trọng tải khoảng 4.900 DWT chở tới 500 TEUs, chạy từ cảng Nam Ninh (Quảng Tây) qua kênh đào Bình Lục, ra Vịnh Bắc Bộ, theo đường biển vào sông Hậu và cập cảng Cần Thơ, với tần suất 2 chuyến mỗi tháng và thời gian hành trình khoảng 7 ngày. Điều đáng nói ở tuyến vận tải sông biển Nam Ninh này không chỉ là nghi lễ khai trương chiều 24-9 tại bến cảng Cái Cui, nơi các bên Việt Nam và Trung Quốc đón chuyến tàu container sông biển đầu tiên. Vấn đề là nó đánh dấu một thay đổi cấu trúc trong kết nối hàng hóa giữa Tây Nam Trung Quốc và Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL): một tuyến đi thẳng bằng đường thủy, không còn phụ thuộc việc vòng qua các tuyến nội địa xa hơn. Đây là cơ sở cho những dịch chuyển thương mại mới – nhưng cũng báo hiệu cuộc cạnh tranh gay gắt hơn giữa các cửa ngõ logistics trong khu vực.
Kênh đào Bình Lục: Lối ra biển mới và khoản tiết kiệm không nhỏ
Cốt lõi kỹ thuật của tuyến tàu container Cần Thơ là kênh đào Bình Lục – công trình kết nối hệ thống đường thủy Tây Giang với Vịnh Bắc Bộ, tạo thêm một lối ra biển trực tiếp cho Quảng Tây và khu vực Tây Nam Trung Quốc. Khi kênh chính thức đưa vào khai thác ngày 16-9-2026, tuyến vận tải ngoại thương sông biển trực tiếp Nam Ninh – Cần Thơ đồng thời thực hiện chuyến đầu tiên. Con tàu trọng tải 4.900 DWT đã đi từ cảng Nam Ninh, qua kênh đào Bình Lục, ra Vịnh Bắc Bộ, sau đó vào sông Hậu để cập cảng Cần Thơ. Theo lãnh đạo phía cảng Trung Quốc, hành trình đường thủy nội địa nhờ kênh này được rút ngắn hơn 560km so với việc vòng qua sông Châu Giang, thời gian vận chuyển giảm từ 7–10 ngày và chi phí logistics tổng hợp giảm 18–30%. Đây là con số biết nói: nó biến tuyến vận tải sông biển Nam Ninh – Cần Thơ thành phương án kinh tế rõ rệt, đe dọa sức hút của các tuyến trung chuyển truyền thống qua những cảng lớn khác.
Cơ hội xuất khẩu cho ĐBSCL: Từ container cám gạo đến chuỗi cung ứng lạnh
Ngay ở chuyến đầu tiên, tuyến tàu container Cần Thơ đã mang tính biểu tượng về hàng hóa: 153 container hàng bách hóa tổng hợp từ cảng Nam Ninh và 80 container nông sản (cám gạo) xuất khẩu từ Cần Thơ sang Trung Quốc. Tuyến được thiết kế với cơ cấu 25% container lạnh và 75% container khô, cho phép vận chuyển nông sản, thủy sản chất lượng cao, hàng chế biến đặc sản ĐBSCL cùng phụ tùng ô tô, xe máy, sản phẩm hóa chất và các hàng hóa khác từ miền Tây Trung Quốc theo chiều ngược lại. Theo lãnh đạo thành phố Cần Thơ, ĐBSCL có nguồn hàng lớn về lúa gạo, thủy sản, trái cây và các sản phẩm chế biến, trong khi Quảng Tây và Tây Nam Trung Quốc có thị trường rộng và nhu cầu đa dạng. Nói cách khác, tuyến vận tải sông biển Nam Ninh tạo ra một “đường cao tốc” logistics để doanh nghiệp hai bên tổ chức xuất nhập khẩu với thời gian và chi phí hợp lý hơn. Nếu ĐBSCL tận dụng tốt, đây là một cú hích cho chuỗi cung ứng lạnh và giá trị gia tăng của nông sản, thay vì chỉ xuất thô qua các cửa ngõ truyền thống.
Sức ép cạnh tranh và những bài toán chưa có lời giải
Cơ hội là rõ, nhưng tuyến tàu container Cần Thơ chỉ có thể duy trì nếu vượt qua được một loạt bài toán khó. Chính lãnh đạo Cần Thơ thừa nhận điều cốt tử là phải tìm được nguồn hàng hai chiều ổn định; có hàng ở cả hai chiều thì lịch tàu mới cố định, chi phí mới có điều kiện giảm và doanh nghiệp mới yên tâm sử dụng tuyến lâu dài. Nói thẳng: nếu chiều về rỗng, lợi thế chi phí 18–30% trên giấy sẽ bốc hơi rất nhanh. Bên cạnh đó, tuyến mới phải cung cấp dịch vụ thuận tiện từ đầu đến cuối hành trình, đảm bảo thủ tục, thời gian và chất lượng hàng hóa, nhất là năng lực container lạnh cho nông sản, thủy sản. Trong khi các cảng biển lớn khác đã có kinh nghiệm lâu năm, cảng Cần Thơ mới từng bước mở rộng hoạt động container và các kết nối logistics quốc tế. Nếu không cải thiện dịch vụ đủ nhanh, tuyến Nam Ninh – Cần Thơ có thể bị xem là “phương án thứ hai” thay vì thành trục chính trong quyết định của chủ hàng.
Kết luận: Cần Thơ có cửa ngõ mới, nhưng có giữ được lợi thế hay không là chuyện khác
Tuyến vận tải sông biển Nam Ninh – Cần Thơ đánh dấu bước kết nối trực tiếp hiếm hoi giữa Tây Nam Trung Quốc và ĐBSCL, mở thêm hành lang vận tải cho hàng hóa hai khu vực. Về mặt chiến lược, nó cho thấy Cần Thơ không muốn mãi đứng ngoài mạng lưới container quốc tế, mà chủ động tìm đường đi riêng qua kênh đào Bình Lục. Tuy nhiên, hành lang mới chỉ là cái khung; việc nó trở thành mạch máu thương mại hay chỉ là tuyến thử nghiệm phụ thuộc vào cách địa phương, doanh nghiệp logistics và chủ hàng cùng nhau lấp đầy nó bằng dòng hàng ổn định, dịch vụ đủ tốt và cam kết sử dụng dài hạn. Nếu ĐBSCL coi tuyến tàu container Cần Thơ – Nam Ninh là công cụ để nâng cấp chuỗi giá trị nông sản, chứ không đơn thuần là thêm một đường xuất khẩu thô, lợi ích không chỉ dừng ở vài phần trăm chi phí logistics tiết kiệm. Ngược lại, nếu các điểm yếu về dịch vụ và kết nối nội vùng không được giải quyết, tuyến này sẽ trở thành lời nhắc rằng cơ sở hạ tầng mới không tự tạo ra thương mại – chính chiến lược hàng hóa và năng lực tổ chức thị trường mới quyết định cuộc chơi.
