ĐT975: từ trục phục vụ APEC đến biểu tượng hạ tầng giao thông mới
ĐT975 là trục giao thông có mặt cắt rộng 62 m, gồm đại lộ 10 làn xe cơ giới tích hợp tuyến đường sắt nhẹ LRT ở dải phân cách trung tâm, được quy hoạch để kết nối Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc với Trung tâm hội nghị APEC, vừa phục vụ sự kiện APEC vừa đặt nền móng cho vận tải đa phương thức dài hạn của đảo ngọc. Đây không phải một công trình giao thông “giải quyết cho xong” một sự kiện, mà là lựa chọn mang tính chiến lược: dùng APEC để thử sức và nâng cấp toàn bộ cấu trúc hạ tầng giao thông APEC 2027 của Phú Quốc. Khi hạ tầng đã trở thành thước đo năng lực cạnh tranh điểm đến, việc dồn nguồn lực cho một trục giao thông hiện đại là tuyên bố rất rõ ràng rằng Phú Quốc muốn bước ra khỏi vai “thiên đường du lịch” đơn thuần để trở thành cực tăng trưởng mới.
Đường sắt nhẹ LRT Phú Quốc: mắt xích quyết định trong trục giao thông tích hợp
Điểm nhấn khiến đại lộ 10 làn xe ĐT975 khác biệt với mọi tuyến đường trên đảo là đường sắt nhẹ LRT Phú Quốc chạy ngay giữa thảm hoa giấy bản địa ở dải phân cách trung tâm. Tuyến LRT này được phân đoạn linh hoạt theo địa hình: 14,81 km chạy trên mặt đất, 0,78 km đi trên cao và 2 km đi ngầm qua lõi APEC, với tổng chiều dài 17,59 km đường đôi dự kiến hoàn tất lắp đặt ray trong 6 tháng tới. Đây là cấu trúc hiếm thấy ở Việt Nam: đường bộ sức chứa lớn kết hợp vận tải đường sắt đô thị trên cùng một trục, tổ chức giao thông liền mạch và hạn chế tối đa giao cắt cùng mức. Sáu nhà ga lấy cảm hứng từ Tây Bắc, Phố cổ Hà Nội, Cố đô Huế, Tây Nguyên, Sài Gòn và ga ngầm APEC biến tuyến LRT thành “dải chuyện kể” văn hóa Việt Nam hơn là một hệ thống vận tải khô khan.
Tiến độ thi công: “phép thử” năng lực triển khai hạ tầng quy mô lớn
Nếu coi APEC là bài kiểm tra tầm vóc hạ tầng, thì công trường ĐT975 chính là phòng thi căng thẳng nhất. Dự án nâng cấp và mở rộng ĐT975 hiện đang duy trì thi công 3 ca liên tục, 24/7 trong điều kiện thời tiết mùa mưa và địa chất phức tạp để bám sát “đường găng” tiến độ. Đến đầu tháng 9/2026, hào kỹ thuật đã hoàn thành khoảng 65%, hệ thống thoát nước dọc đạt gần 50%, nền móng đường khoảng 50% và 4 cây cầu trên tuyến đạt trên 55% khối lượng. Theo kế hoạch, thảm bê tông nhựa hai bên tuyến sẽ lần lượt hoàn tất từ cuối năm 2026 đến đầu quý I năm 2027, đồng thời 17,59 km đường đôi LRT được lắp đặt ray trong vòng 6 tháng để đưa trục giao thông đa phương thức vào vận hành đúng hẹn phục vụ APEC. Nhìn vào những con số này, có thể nói: đây là một trong các công trình đường sắt đô thị có tốc độ triển khai nhanh nhất tại Việt Nam.
Vận tải đa phương thức và hạ tầng giao thông APEC 2027: chiến lược dài hơi
ĐT975 chỉ là một mảnh ghép trong bức tranh rộng hơn của vận tải đa phương thức mà Phú Quốc đang xây dựng: kết nối “không - thủy - bộ” với trục đường bộ đa làn, đường sắt đô thị, cảng hàng không mở rộng và cảng biển quốc tế. Theo đại diện nhà phát triển, trục ĐT975 được đặt cố ý vào trung tâm hệ sinh thái hạ tầng này để bảo đảm rằng những gì đầu tư cho APEC 2027 không chỉ phục vụ vài ngày hội nghị, mà tiếp tục tạo giá trị trong nhiều thập niên. TS Võ Trí Thành nhận xét APEC là “cơ hội hiếm có để Phú Quốc tạo bước chuyển về chất lượng hạ tầng và kiến tạo một cực tăng trưởng mới”, và nhận định này phản ánh rõ lựa chọn tập trung vào hạ tầng giao thông APEC 2027 như một động lực phát triển dài hạn. Sự kết nối giữa vận tải hàng không, trục đường bộ đa làn, LRT và hạ tầng cảng biển đang dần hình thành một mô hình giao thông tích hợp – thứ sẽ trở thành một phần năng lực cạnh tranh cốt lõi của đảo ngọc.
Hạ tầng xanh và ý nghĩa vượt ra ngoài đường sá, cầu cống
Phần đáng nói nhất ở ĐT975 là cách dự án chọn đi theo mô hình hạ tầng giao thông đa phương thức nhưng không bỏ quên yếu tố sinh thái. Không gian cảnh quan dọc tuyến được quy hoạch như một dải sinh thái xanh xuyên suốt, với hoa giấy bản địa tạo thành lớp “hạ tầng xanh” ở dải phân cách trung tâm và hàng me tây trưởng thành hai bên đường, hướng tới hình thành một “mái vòm xanh” tự nhiên khi các tán cây phát triển và đan xen. Điều này cho thấy tư duy hạ tầng giao thông không chỉ dừng ở chuyện lưu lượng xe và năng lực trung chuyển, mà còn nhấn mạnh tới vi khí hậu đô thị, trải nghiệm của người đi đường và hình ảnh điểm đến. Khi APEC khép lại, những màn hình LED trên Đại lộ APEC, hệ thống ga LRT mang màu sắc văn hóa vùng miền và mái vòm xanh trên đại lộ 10 làn xe ĐT975 sẽ tiếp tục kể câu chuyện về một Phú Quốc chọn phát triển hiện đại nhưng cố giữ lại lớp bản sắc và sinh thái bền vững.
