Tây Ninh và tham vọng trở thành thành phố trực thuộc Trung ương
Tây Ninh thành phố trực thuộc là mục tiêu nâng cấp địa vị hành chính của tỉnh Tây Ninh thông qua đề án thành lập thành phố trực thuộc Trung ương, gắn với lộ trình chuẩn bị hồ sơ, hoàn thiện tiêu chí đô thị và trình Bộ Chính trị xem xét cho chủ trương trong giai đoạn tới.
Điểm đáng chú ý là tỉnh không còn đứng ở vị thế “chờ thời”, mà đã chính thức chốt lộ trình bằng một kế hoạch cụ thể. Ngày 14.10, UBND tỉnh Tây Ninh ban hành kế hoạch xây dựng đề án thành lập thành phố Tây Ninh trực thuộc Trung ương. Đây không chỉ là một thủ tục hành chính, mà là tuyên bố chính trị: Tây Ninh muốn bước lên một nấc thang mới trong hệ thống đô thị quốc gia. Quan điểm cần nhấn mạnh là, nếu không chủ động nâng cấp địa vị hành chính, Tây Ninh sẽ tụt lại phía sau trong vùng Đông Nam bộ, nơi các địa phương khác đang tăng tốc trở thành thành phố trực thuộc.
Lộ trình đề án: từ Sở Nội vụ đến Bộ Chính trị
Đề án thành lập thành phố không phải là một bản báo cáo đơn giản, mà là chuỗi bước đi chiến lược được tính toán kỹ. Theo kế hoạch, trong tháng 10, Sở Nội vụ Tây Ninh được giao chủ trì, phối hợp với Văn phòng UBND tỉnh cùng các sở, ban, ngành tổng hợp số liệu và xây dựng dự thảo tờ trình, đề án tổng quát. Đến giữa đầu tháng 11, dự thảo này sẽ được gửi lấy ý kiến các cơ quan, đơn vị liên quan trước khi báo cáo UBND tỉnh và Đảng ủy UBND tỉnh.
Điểm mấu chốt nằm ở mốc chậm nhất ngày 28.11, khi tỉnh phải báo cáo Thường trực Tỉnh ủy, Ban Thường vụ Tỉnh ủy và Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về nội dung tờ trình, đề án tổng quát để xin chủ trương của Bộ Chính trị. Trên cơ sở đó, Ban Thường vụ Tỉnh ủy sẽ báo cáo Bộ Chính trị xem xét, cho chủ trương. Nói cách khác, lộ trình này là bài kiểm tra năng lực điều phối nội bộ của Tây Ninh: nếu không siết chặt tiến độ, đề án thành lập thành phố sẽ khó vượt qua “cửa ải” Trung ương.
Tăng trưởng 10,3%: nền tảng kinh tế cho nâng cấp địa vị hành chính
Không có tăng trưởng kinh tế Tây Ninh, sẽ không có Tây Ninh thành phố trực thuộc. UBND tỉnh khẳng định GRDP 9 tháng đầu năm ước tăng 10,3%, vượt mức 10,21% theo kịch bản tăng trưởng đề ra trước đó. Tốc độ này đưa Tây Ninh lên nhóm dẫn đầu cả nước và đứng đầu các địa phương phía Nam. Đây là “lá bài” quan trọng nhất trong hồ sơ xin nâng cấp địa vị hành chính.
Ý nghĩa chính trị của con số 10,3% nằm ở chỗ nó cho thấy tỉnh không xin cơ chế ưu ái từ vị thế yếu, mà đề xuất thành phố trực thuộc Trung ương trên nền tảng tự thân. Thu ngân sách Nhà nước đến ngày 24.9 đạt hơn 51.925 tỉ đồng, tương đương 96,4% dự toán Trung ương giao và tăng 33% so với cùng kỳ. Kim ngạch xuất nhập khẩu 9 tháng ước đạt 27,044 tỉ USD, tăng 17,5% so với cùng kỳ. Một câu có thể trích dẫn là: “GRDP 9 tháng đầu năm 2026 của Tây Ninh tăng 10,3%, đưa tỉnh lên vị trí dẫn đầu khu vực phía Nam về tăng trưởng kinh tế”.
Chiến lược không chỉ là con số: cấu trúc đô thị và trách nhiệm chính trị
Đề án thành lập thành phố không dừng ở các chỉ tiêu kinh tế, mà còn là bài toán tổ chức không gian đô thị và bộ máy. Kế hoạch của UBND tỉnh phân công rõ trách nhiệm từng sở, ngành, địa phương, với mục tiêu hoàn thành các tiêu chí của thành phố trực thuộc Trung ương. Điều này cho thấy Tây Ninh hiểu rằng nâng cấp địa vị hành chính là quá trình tái cấu trúc toàn diện, chứ không phải đổi tên trên bản đồ.
Một điểm đáng chú ý khác là lãnh đạo Sở Nội vụ nhấn mạnh, việc thành lập thành phố trực thuộc Trung ương hiện vẫn đang trong giai đoạn chuẩn bị, chưa có quyết định chính thức. Đây là lời nhắc tỉnh phải giữ thái độ thận trọng: đề án thành lập thành phố mới là bước đầu, còn quyết định cuối cùng thuộc về Bộ Chính trị. Nếu Tây Ninh muốn thuyết phục Trung ương, tỉnh phải chứng minh được rằng cấu trúc đô thị, năng lực quản trị và kỷ luật thực thi kế hoạch đủ để vận hành một thành phố trực thuộc.
Kết luận: Tây Ninh cần biến lợi thế kinh tế thành quyết định chính trị
Tây Ninh đang đứng trước một cửa sổ cơ hội hiếm có: tăng trưởng 10,3%, thu ngân sách tăng 33% và kim ngạch xuất nhập khẩu tăng 17,5% tạo nên nền tảng kinh tế vững cho đề án thành lập thành phố. Nhưng lợi thế này chỉ có ý nghĩa nếu được chuyển hóa thành một hồ sơ thuyết phục, lộ trình rõ ràng và cam kết chính trị mạnh mẽ.
Về bản chất, Tây Ninh thành phố trực thuộc không chỉ là danh hiệu, mà là phép thử xem tỉnh có đủ tầm để trở thành một cực tăng trưởng mới trong vùng Đông Nam bộ hay không. Nếu tỉnh kiên định với lộ trình, giữ kỷ luật tiến độ và tiếp tục duy trì tăng trưởng kinh tế Tây Ninh ở mức cao, cơ hội được Bộ Chính trị cho chủ trương sẽ rộng mở. Ngược lại, nếu coi đề án như một thủ tục hình thức, tham vọng nâng cấp địa vị hành chính sẽ khó thành hiện thực.
