Ung Văn Khiêm: tuyến huyết mạch nhỏ bé gánh vai trò quá lớn
Dự án mở rộng đường Ung Văn Khiêm TP HCM là kế hoạch nâng tuyến đường dài khoảng 1,8 km, nối từ ngã năm Đài Liệt sĩ đến cầu Sài Gòn, lên bề rộng 30 m với tổng vốn dự kiến gần 4.600 tỷ đồng, nhằm xóa điểm ùn tắc Bình Thạnh và cải thiện tình trạng ngập lụt kéo dài trên trục kết nối cửa ngõ phía Đông Bắc thành phố. Nói thẳng, Ung Văn Khiêm hiện giống một “nút cổ chai” của khu Đông. Chỉ rộng cho 2-4 làn xe nhưng lại phải gánh lưu lượng phương tiện khổng lồ từ Quốc lộ 13, Xô Viết Nghệ Tĩnh, Nguyễn Xí, Điện Biên Phủ và khu bến xe Miền Đông cũ. Không lạ khi đoạn ngã tư Ung Văn Khiêm – Nguyễn Gia Trí thường xuyên kẹt xe kéo dài giờ cao điểm. Việc thành phố quyết định đưa dự án này vào nhóm công trình ưu tiên không chỉ là nâng cấp một con đường, mà là chọn cách tháo nút thắt chiến lược cho toàn mạng lưới giao thông cửa ngõ Đông Bắc.
4.600 tỷ đồng cho 1,8 km: khoản chi lớn nhưng đánh đúng trọng tâm
Theo phương án nghiên cứu sơ bộ, toàn bộ đoạn Ung Văn Khiêm từ ngã năm Đài Liệt sĩ đến cầu Sài Gòn sẽ được mở rộng lên 30 m, gần gấp đôi hiện trạng, với tổng vốn dự kiến khoảng 4.592 tỷ đồng từ ngân sách thành phố. Đây là con số nghe qua dễ gây tranh luận, nhưng xét về vai trò của tuyến đường trong giao thông khu vực, đây là khoản đầu tư đánh đúng trọng tâm. Một câu nói đáng chú ý từ hồ sơ dự án là: "Đường Ung Văn Khiêm dài gần 2 km ở nội đô TP HCM được nghiên cứu mở rộng lên 30 m, tổng vốn dự kiến gần 4.600 tỷ đồng, kỳ vọng xóa cảnh ngập, ùn tắc triền miên". Việc chi mạnh tay cho một đoạn đường ngắn chỉ hợp lý nếu nó giải được bài toán kẹt xe kéo dài nhiều năm, đồng thời tạo ra mặt bằng hạ tầng đủ thoát nước, giảm ngập – thứ mà người dân Bình Thạnh đã chán ngán chịu đựng sau mỗi cơn mưa lớn.
Kết nối cầu Sài Gòn với trục tốc độ cao Hàng Xanh – Bình Triệu
Ung Văn Khiêm không tồn tại độc lập; nó là mắt xích trong một chuỗi dự án đang hình thành trục giao thông tốc độ cao từ Hàng Xanh đến vành đai qua Quốc lộ 13. Ở phía Bắc, đoạn Quốc lộ 13 từ ranh Bình Dương cũ đến cầu Bình Triệu đã được khởi công nâng cấp với mục tiêu tách dòng và tăng năng lực thông hành. Thành phố cũng đang nghiên cứu cầu Bình Triệu 3, cùng phương án xây tuyến đường trên cao trên trục Đinh Bộ Lĩnh – Xô Viết Nghệ Tĩnh theo hình thức PPP để giảm áp lực giao thông mặt đất. Trong bức tranh đó, việc mở rộng đường kết nối cầu Sài Gòn không khác nào chỉnh lại một mắt xích yếu trong dây chuyền. Nếu Ung Văn Khiêm vẫn nhỏ hẹp, mọi nỗ lực mở rộng Quốc lộ 13 hay xây tuyến trên cao quanh Hàng Xanh – Bình Triệu sẽ bị "nghẽn" khi dòng xe đổ về cầu Sài Gòn. Mở rộng tuyến này là điều kiện bắt buộc để các dự án hạ tầng lân cận phát huy hiệu quả thay vì tạo ra những đoạn đường nhanh – chậm chắp vá.
Có hết kẹt xe và ngập nước ở Bình Thạnh?
Kỳ vọng xóa cảnh ngập, ùn tắc triền miên quanh cầu Sài Gòn là mục tiêu rõ ràng mà thành phố đặt ra cho dự án mở rộng đường Ung Văn Khiêm. Về lý thuyết, tăng gấp đôi bề rộng mặt đường giúp phân làn rõ ràng hơn, giảm xung đột giao cắt và tạo thêm không gian cho hạ tầng thoát nước, vỉa hè và cây xanh. Quan trọng hơn, nó giải quyết điểm nghẽn giao thông nối trung tâm với cửa ngõ phía Đông Bắc – nơi đang được đẩy mạnh phát triển đô thị và bất động sản. Nhưng con đường rộng hơn vẫn có thể tắc nếu bài toán tổ chức lại nút giao, quản lý xe cá nhân và sự đồng bộ với các tuyến liên quan không được giải tốt. Đằng sau mỗi lời hứa "hết kẹt xe" luôn là câu hỏi về cách vận hành. Người dân có quyền kỳ vọng ít nhất cảnh kẹt xe triền miên sẽ giảm rõ, nhưng cũng cần chuẩn bị cho nhiều năm thi công, giải tỏa, thay đổi lộ trình trước khi nhận được thành quả.
Từ tiểu dự án bị treo đến công trình trọng điểm phải về đích
Trước đây, đường Ung Văn Khiêm từng chỉ là một tiểu dự án thuộc dự án cầu – đường Bình Triệu 2, với kế hoạch cải tạo nâng cấp nhưng rồi "nằm trên giấy" nhiều năm. Việc nay được đưa vào danh mục công trình ưu tiên giai đoạn 2026–2030, với mục tiêu hoàn thành năm 2029, cho thấy chính sách đã chuyển từ chần chừ sang dứt khoát. Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông thành phố hiện đang được giao lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, làm cơ sở để UBND thông qua chủ trương đầu tư trong năm tới. Điều người dân quan tâm không phải là các thuật ngữ thủ tục, mà là liệu mốc 2029 có được giữ đúng. Bài học từ nhiều dự án chậm tiến độ cho thấy: khi một tuyến huyết mạch bị đào xới kéo dài, cái giá phải trả về ùn tắc còn lớn hơn rất nhiều so với thời gian trước khi thi công. Mở rộng đường Ung Văn Khiêm là quyết định đúng, nhưng nó chỉ đáng giá khi được thực hiện nhanh, minh bạch và có lộ trình rõ ràng cho cộng đồng ảnh hưởng.
