Hai siêu dự án kẹt cứng: Câu chuyện không chỉ của riêng Novaland
Đề xuất gỡ vướng hai dự án nhà ở quy mô lớn Thạnh Mỹ Lợi B và Bình Khánh tái định cư tại TP.HCM là động thái của cơ quan trung ương nhằm xử lý các dự án bất động sản TP.HCM bị đình trệ lâu năm, làm nghẽn nguồn cung nhà ở, gây thiệt hại cho doanh nghiệp và kéo dài rủi ro pháp lý cho người dân mua nhà. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã gửi văn bản đến UBND TP.HCM và một số địa phương, yêu cầu rà soát, xử lý những dự án tồn đọng, khó khăn, vướng mắc của Tập đoàn Novaland. Đây là phản hồi sau khi Văn phòng Chính phủ truyền đạt ý kiến chỉ đạo đối với các kiến nghị của doanh nghiệp. Nói cách khác, hai dự án này là phép thử cho quyết tâm gỡ vướng dự án nhà ở, chứ không chỉ là một nỗ lực cứu một chủ đầu tư cụ thể.
Thạnh Mỹ Lợi B: Dự án 136 ha bị treo vì một quyết định chậm ký
Khu dân cư Thạnh Mỹ Lợi B rộng 136 ha tại phường Cát Lái, với kế hoạch phát triển 31 ha đất ở thấp tầng (khoảng 1.500 căn nhà) và khu cao tầng gần 980.000 m2 sàn với khoảng 7.000 căn hộ. Nếu hoàn thành, đây sẽ là một nguồn cung căn nhà TP.HCM đáng kể ở khu Đông, kèm theo trường học, bệnh viện, trung tâm hành chính và công viên trung tâm. Tuy nhiên, hồ sơ xin điều chỉnh tiến độ mà Novaland nộp từ năm 2022 vẫn chưa được giải quyết, dự án chưa được giao đất, cho thuê đất hoặc cho phép chuyển mục đích sử dụng đất. Nút thắt nằm ở thẩm quyền của UBND TP.HCM và ý kiến của Bộ Tài chính, nhưng sự chậm trễ này lại đổ chi phí cơ hội lên người mua nhà, nhà đầu tư và cả ngân sách.
Bình Khánh tái định cư: Di sản sai phạm và bài toán pháp lý cho The Water Bay
Khác với Thạnh Mỹ Lợi B, Khu tái định cư Bình Khánh (tên thương mại The Water Bay) bị kẹt bởi một quá khứ đầy sai phạm. Quyết định giao đất trước đây đã bị thu hồi sau kết luận về vi phạm trong lựa chọn nhà đầu tư và quản lý, sử dụng đất. Nay, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị UBND TP.HCM rà soát xem dự án có thuộc trường hợp được áp dụng cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 29/2026/QH16 hay không. Nếu vướng mắc được xử lý và đủ điều kiện tiếp tục triển khai, hai dự án Thạnh Mỹ Lợi B và Bình Khánh có thể khơi thông hơn 166 ha quỹ đất tại khu Đông, tăng nguồn cung nhà ở và diện tích thương mại, đồng thời tạo dòng tiền cho hoạt động đầu tư và phục hồi kinh doanh của doanh nghiệp. Đây là phép thử: ưu tiên trật tự pháp luật hay ưu tiên khai thác quỹ đất nhàn rỗi, và làm sao dung hòa cả hai.
Bài học từ Bình Hòa: Dự án kéo dài, người dân kẹt giữa chủ đầu tư và thủ tục
Nhìn sang phường Bình Hòa, nơi có bốn dự án nhà ở đã triển khai nhiều năm nhưng người dân nhận nền đất, nhà ở vẫn chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, có thể thấy bức tranh rộng hơn của các dự án bất động sản TP.HCM. UBND phường phải gửi văn bản đề nghị rà soát các dự án đã bàn giao cho người mua nhưng chưa có giấy chứng nhận. Nguyên nhân không chỉ là pháp lý phức tạp: có dự án chủ đầu tư chưa tái cơ cấu bộ máy, không cử đại diện làm việc với chính quyền; có nơi sổ đỏ được mang đi thế chấp ngân hàng dù đã bán nền, khiến người dân có nguy cơ tranh chấp và không thể được cấp giấy chứng nhận. Khi nhà nước chậm xử lý, những dự án kéo dài nhiều năm trở thành "bẫy" cho người mua nhà, trong khi chính quyền cơ sở phải gồng mình chống nguy cơ khiếu nại, khiếu kiện tập trung đông người.
Cần một cơ chế dám quyết: Không gỡ vướng nửa vời
Việc Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu các địa phương khẩn trương rà soát pháp lý, thanh tra, làm rõ trách nhiệm và kiến nghị biện pháp xử lý khách quan, đúng quy định là điều cần thiết, nhưng chưa đủ nếu không đi cùng cam kết thời gian và chế tài. Ở Bình Hòa, chính quyền đã cảnh báo nếu tình trạng kéo dài sẽ phát sinh khiếu nại, khiếu kiện, đồng thời kiến nghị TP.HCM chỉ đạo cơ quan có thẩm quyền làm việc với chủ đầu tư, tái cơ cấu tổ chức và hoàn tất thủ tục pháp lý để cấp giấy chứng nhận cho người dân. Cùng lúc, việc xem xét áp dụng cơ chế đặc thù tại Nghị quyết 29/2026/QH16 cho thấy trung ương đã mở đường. Vấn đề là địa phương có dám chọn giải pháp dứt khoát, kể cả thu hồi, tái tổ chức dự án, hay tiếp tục để hàng chục nghìn căn nhà TP.HCM nằm trên giấy, còn người dân thì đứng giữa công trường dở dang và sổ đỏ nằm trong ngân hàng.
