Dự án Ung Văn Khiêm: không chỉ là thêm mét đường, mà là tái thiết cửa ngõ phía Đông
Dự án mở rộng đường Ung Văn Khiêm là kế hoạch nâng cấp một tuyến dài khoảng 1,8-2 km ở nội đô, tăng mặt cắt lên 30 m, gấp đôi hiện trạng, nhằm giải quyết đồng thời ùn tắc giao thông, ngập nước và kết nối hiệu quả cầu Sài Gòn với các trục chính, tạo lại trật tự cho khu vực Bình Thạnh vốn quá tải nhiều năm. Đây là một bước đi thể hiện quan điểm rõ ràng: muốn phát triển cửa ngõ phía Đông, phải gỡ nút thắt ngay trên trục kết nối, chứ không thể xây thêm cầu, thêm tuyến tốc độ cao rồi "để mặc" đoạn cổ chai. Việc dùng gần 4.600 tỷ đồng ngân sách để mở rộng đường Ung Văn Khiêm cho thấy thành phố chấp nhận trả một cái giá lớn để đổi lấy năng lực lưu thông mới và không gian đô thị xứng tầm.
Vì sao Ung Văn Khiêm trở thành điểm nóng trong chiến lược mở rộng đường TP HCM?
Ung Văn Khiêm không phải tuyến mới xuất hiện trong quy hoạch, mà từng nằm trong các tiểu dự án của cầu – đường Bình Triệu 2 nhưng nhiều năm vẫn dậm chân tại chỗ. Kết quả là một trục được xem là chính của quận Bình Thạnh lại chỉ có 2-4 làn xe, thường xuyên ùn tắc, trong khi xung quanh là bến xe Miền Đông cũ, Quốc lộ 13, Xô Viết Nghệ Tĩnh, Nguyễn Xí và Điện Biên Phủ – những dòng xe khổng lồ đổ về mỗi ngày. Thành phố buộc phải đặt mở rộng đường TP HCM này vào nhóm công trình trọng điểm, bởi nếu tiếp tục trì hoãn, toàn bộ mạng lưới khu Hàng Xanh – Bình Triệu sẽ mắc kẹt trong cảnh cổ chai, làm giảm hiệu quả các dự án trên cao, quốc lộ mở rộng hay cầu mới. Nói cách khác, Ung Văn Khiêm là bản lề, không giải quyết nút này thì mọi nỗ lực giải quyết ùn tắc phía Đông chỉ dừng lại ở lý thuyết.
Mở rộng gấp đôi mặt cắt: có đủ để xóa cảnh ngập và ùn tắc triền miên?
Việc nâng mặt đường lên 30 m, gấp khoảng hai lần hiện nay, nếu làm đúng thiết kế, sẽ tạo dư địa thêm làn xe, khoảng trống cho hạ tầng thoát nước và tổ chức lại giao cắt quanh ngã năm Đài Liệt sỹ – điểm vốn nổi tiếng kẹt xe. Thành phố kỳ vọng tuyến mới sẽ xóa cảnh ngập, ùn tắc triền miên trên đường Ung Văn Khiêm và lân cận. Nhưng mặt cắt rộng chỉ là điều kiện cần. Muốn giải quyết ùn tắc lâu dài, dự án phải đi cùng quy hoạch lại dòng xe ra vào từ Quốc lộ 13, Xô Viết Nghệ Tĩnh, Nguyễn Xí và Điện Biên Phủ, hạn chế các điểm rẽ gấp, lối mở tự phát, đồng thời bảo đảm hệ thống cống, kênh nhận nước đủ năng lực tiếp thoát. Nếu mở rộng mà vẫn cho xây dựng, lấn chiếm, đậu xe tràn lan, Ung Văn Khiêm sẽ lại tái diễn vòng luẩn quẩn: càng mở càng kẹt.
Liên kết với cầu Sài Gòn và trục Hàng Xanh – Bình Triệu: sức bật hay gánh thêm áp lực?
Ung Văn Khiêm là tuyến nối trực tiếp từ ngã năm Đài Liệt sỹ đến cầu Sài Gòn, tức là đoạn cuối cùng trước khi xe băng qua sông, ra cửa ngõ phía Đông Bắc. Trong khi đó, khu Hàng Xanh – Bình Triệu đang được nghiên cứu xây tuyến trên cao, mở rộng Đinh Bộ Lĩnh – Xô Viết Nghệ Tĩnh và Quốc lộ 13, cùng với cầu Bình Triệu 3 và trục giao thông tốc độ cao hướng về trung tâm. Nếu thực hiện đồng bộ, sự kết nối này có thể trở thành "mạch chính" đưa dòng xe qua Bình Thạnh mượt mà hơn, giảm áp lực cho các tuyến nhỏ bên trong khu dân cư. Tuy nhiên, nếu Ung Văn Khiêm mở rộng xong mà các dự án khác chậm tiến độ, đoạn kết nối cầu Sài Gòn sẽ phải gánh thêm áp lực xe từ mọi hướng dồn về. Đây là lý do cần một lộ trình rõ ràng, tránh tình trạng làm từng mảnh rời rạc rồi để một tuyến phải "chịu trận" cho cả mạng lưới.
Từ nay đến 2029: thành công hay thất bại nằm ở cách triển khai, không chỉ ở số tiền
Thành phố đặt mục tiêu hoàn thành dự án Ung Văn Khiêm vào năm 2029 và giao Ban Quản lý dự án giao thông lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi trong năm nay để thông qua chủ trương đầu tư. Đây là khung thời gian tham vọng, nhất là với một công trình nằm trong khu dân cư dày đặc, liên quan giải phóng mặt bằng, tổ chức lại sinh kế của hàng loạt hộ dân và hộ kinh doanh. Câu hỏi không phải là 4.592 tỷ đồng có đủ hay không, mà là chúng được dùng vào đâu: chất lượng mặt đường, hệ thống thoát nước, cây xanh, vỉa hè, tổ chức giao thông có thực sự ưu tiên người đi bộ và xe buýt hay chỉ rót vào thêm làn cho ôtô. Nếu thành phố chọn cách triển khai thông minh, minh bạch và lắng nghe người dân, Ung Văn Khiêm có thể trở thành minh chứng cho một mô hình mở rộng đường TP HCM biết cân bằng giữa giải quyết ùn tắc và nâng chất sống đô thị.
