Đồng thuận bước đầu, chưa phải chặng cuối
Quy hoạch tổng thể TP.HCM tầm nhìn 100 năm là khung định hướng tổ chức không gian, hạ tầng và các cực phát triển cho toàn địa giới thành phố trong giai đoạn 2025-2050, đồng thời đặt ra mục tiêu chiến lược dài hạn. Điểm cần nhấn mạnh: hồ sơ đã qua một vòng thẩm định quan trọng, nhưng chưa phải bản quy hoạch cuối cùng được thông qua. Ngày 12/10, toàn bộ thành viên Hội đồng thẩm định bỏ phiếu thống nhất thông qua đồ án. Đến chiều 26/10, Ban Đô thị HĐND TP.HCM tổ chức thẩm tra dự thảo nghị quyết, do Trưởng ban Hoàng Tùng chủ trì, với sự tham dự của lãnh đạo HĐND, các sở ngành và đơn vị chuyên môn. Các đại biểu cơ bản đồng tình với những định hướng lớn về mục tiêu, không gian và hạ tầng, nhưng vẫn yêu cầu rà soát hồ sơ. Đây là cách tiếp cận đúng: một tầm nhìn dài hạn chỉ có giá trị khi được kiểm tra kỹ trước khi thành căn cứ phát triển.
Từ các khu vực rời rạc đến mạng lưới đa cực
Thay đổi lớn nhất nằm ở cách hình dung thành phố: không còn là những khu vực phát triển riêng lẻ, mà là một siêu đô thị đa cực, đa trung tâm, kết nối bằng hạ tầng và chức năng bổ trợ lẫn nhau. Quy hoạch tổng thể thành phố đề xuất 5 cực động lực, 5 hệ liên kết chiến lược, 5 trung tâm vệ tinh và 10 vùng quản trị phát triển. Các cực được định hướng theo thế mạnh, từ lõi dịch vụ tài chính, đổi mới sáng tạo phía Đông đến công nghiệp, logistics phía Bắc, cảng biển và kinh tế biển phía Nam, cùng đô thị, giáo dục và y tế phía Tây. Phạm vi lập quy hoạch bao trùm khoảng 6.772,59 km² và 168 đơn vị hành chính cấp xã. Quy mô này đòi hỏi liên kết thực chất, không chỉ vẽ lại ranh giới. Định hướng phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng, theo mô hình TOD, có thể giúp việc làm, dịch vụ và nhà ở phân bố hợp lý hơn.
Quy mô dân số lớn buộc hạ tầng phải đi trước
Theo dự báo trong hồ sơ, TP.HCM có thể đạt 18 triệu dân vào năm 2030, 20,5 triệu năm 2035, 25 triệu năm 2045 và khoảng 27 triệu năm 2050. Những con số này khiến chất lượng quy hoạch được đo bằng trải nghiệm hằng ngày, chứ không chỉ bằng tốc độ tăng trưởng. Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2050 hoàn thành 18 tuyến đường sắt đô thị dài khoảng 961 km, cùng khoảng 450 km đường sắt đô thị nhẹ và tàu điện mặt đất; vận tải hành khách công cộng được kỳ vọng đảm nhận 55-65% nhu cầu. Các mục tiêu dân sinh gồm cấp nước sạch cho toàn bộ dân số, xử lý ít nhất 90% nước thải đô thị và 100% chất thải rắn đô thị. Quy hoạch cũng hướng tới khoảng 40 m² sàn nhà ở mỗi người, 7-7,5 m² cây xanh công cộng mỗi người và tỷ lệ che phủ rừng 9,5-11%. Đây là những cam kết đúng trọng tâm, nhưng chỉ có ý nghĩa nếu đi kèm lộ trình và nguồn lực khả thi.
Hoàn thiện để tầm nhìn không dừng trên giấy
Việc thông qua ở cấp thẩm định đi kèm yêu cầu cơ quan lập quy hoạch tiếp thu đầy đủ góp ý, rà soát và chỉnh sửa các nội dung cần thiết. Cụ thể, hồ sơ cần chuẩn hóa số liệu, làm rõ phương án cân đối nguồn lực và bảo đảm các định hướng không mâu thuẫn khi triển khai. Quy hoạch cũng phải thể chế hóa các quan điểm, mục tiêu tại Nghị quyết 09-NQ/TW ngày 19/5/2026, đồng thời hoàn tất đánh giá môi trường chiến lược. Sau đó, hồ sơ dự kiến được trình Chủ tịch UBND thành phố lấy ý kiến 5 bộ chuyên ngành trước khi đưa ra HĐND xem xét; Ban Đô thị sẽ hoàn chỉnh báo cáo để trình tại Kỳ họp thứ Sáu. Nếu HĐND thông qua, UBND thành phố còn phải tiếp thu, hoàn thiện, phê duyệt và công bố quy hoạch theo quy định. Vì thế, master plan tầm nhìn 2050 chỉ thực sự đặt nền móng cho phát triển đô thị TP.HCM bền vững khi các cực tăng trưởng gắn với liên kết vùng, môi trường và chất lượng sống.
