Nút thắt mặt bằng quyết định nhịp triển khai
Đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng là tuyến giao thông kết nối Lào Cai, Hà Nội và Hải Phòng, với đoạn qua khu vực Vĩnh Phúc đặt ra yêu cầu thu hồi đất trên quy mô lớn. Đây không chỉ là bài toán kỹ thuật: tiến độ phụ thuộc vào việc xác định đúng ranh giới, định giá đất hợp lý và bảo đảm người dân có nơi ở mới đủ điều kiện. Sáng 21/10, Phó chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ Phan Trọng Tấn cùng đoàn công tác kiểm tra công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại khu vực này. Động thái cho thấy địa phương đang coi giải phóng mặt bằng dự án là khâu cần xử lý sớm, thay vì để vướng mắc tích tụ đến lúc thi công. Với hạ tầng giao thông Việt Nam, bài học quen thuộc là công trình lớn khó giữ tiến độ nếu quyền lợi của cộng đồng bị ảnh hưởng chưa được giải quyết thỏa đáng.
42km tuyến đường, 210ha cần thu hồi
Theo Ban Quản lý dự án khu vực Vĩnh Phúc, đoạn tuyến dài khoảng 42km, đi qua 10 xã, phường; diện tích dự kiến cần bồi thường, giải phóng mặt bằng vào khoảng 210ha. Quy mô này đòi hỏi phối hợp liên tục giữa cơ quan chuyên môn và chính quyền cơ sở, bởi mỗi thửa đất, công trình hay hộ bị ảnh hưởng đều có thể phát sinh hồ sơ và nhu cầu khác nhau. Đến ngày 20/10/2026, việc lập bản đồ thu hồi đất, điều tra, khảo sát, đo đạc và kiểm đếm đã được triển khai tại cả 10 địa bàn. Bảy địa phương xác định chủ sử dụng khoảng 90% diện tích cần thu hồi; tại ba địa bàn còn lại, tỷ lệ đạt khoảng 75%. Ban quản lý đã lập 5 tổ giải phóng mặt bằng với hơn 50 cán bộ. Những con số cho thấy công việc đã chuyển động, nhưng phần còn lại vẫn cần được xử lý cẩn trọng để tránh sai sót và khiếu nại.
Bồi thường, tái định cư phải đi cùng hạ tầng đồng bộ
Khó khăn không dừng ở việc kiểm đếm đất. Phạm vi dự án liên quan đến 3 ga, 16 khu tái định cư, 5 khu nghĩa trang và nhiều công trình hạ tầng kỹ thuật, xã hội, trong đó có Trường THPT Bình Xuyên. Nếu các khu tái định cư chưa có hạ tầng thiết yếu, việc bàn giao mặt bằng có thể chậm và người dân phải gánh hệ quả trực tiếp. Vì vậy, yêu cầu rà soát điều kiện bố trí tái định cư và xác định giá bồi thường công khai, đúng quy định cần được xem là trọng tâm, không phải thủ tục phụ. Phú Thọ yêu cầu các sở, ngành phối hợp tháo gỡ vướng mắc; địa phương cũng kiến nghị sớm bàn giao hồ sơ, ranh giới và thống nhất đầu mối thẩm định bản đồ thu hồi đất. Theo kế hoạch dựa trên Nghị quyết 281/NQ-CP ngày 22/9/2026, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng phấn đấu hoàn thành trong quý IV/2027. Mốc này chỉ khả thi nếu tiến độ đi cùng sự minh bạch và đồng thuận.
