Từ hầm số 4 đến thông điệp tự chủ công nghệ NATM
Công nghệ NATM hầm, với quy trình đào và gia cố linh hoạt dựa trên điều kiện địa chất thực tế, là phương pháp thi công hầm xuyên núi cho phép tối ưu an toàn, tiến độ và chi phí, đồng thời biến kinh nghiệm hiện trường thành năng lực kỹ thuật có thể chuyển giao giữa các nhà thầu một cách có hệ thống. Ngày 18/9/2026, nhánh phải hầm số 4 trên tuyến cao tốc Đồng Đăng – Trà Lĩnh được đào thông sau hơn 5 tháng thi công, đánh dấu thành quả cụ thể của chương trình chuyển giao công nghệ NATM "hệ Đèo Cả" giữa Tập đoàn Đèo Cả và các đối tác chiến lược. Đây không chỉ là một cột mốc kỹ thuật, mà là tuyên bố rất rõ ràng: Việt Nam đang chuyển từ “thuê chuyên gia” sang “tự xây lực lượng” trong thi công hầm núi phục vụ cao tốc.
Cách Đèo Cả biến công trường thành “phòng thí nghiệm” công nghệ
Điểm đáng nói ở công nghệ NATM "hệ Đèo Cả" không nằm trên giấy, mà nằm ở cách chuyển giao trên công trường. Hầm số 4 dài 347m, duy trì hơn 100 nhân sự với tốc độ đào trung bình khoảng 4m/ngày. Khu vực này là núi đá vôi có hệ thống hang động, tiềm ẩn nguy cơ gặp hang rỗng karst trong quá trình đào, buộc đội ngũ thi công hầm núi phải kiểm tra gương đào liên tục và điều chỉnh biện pháp gia cố theo biến động địa chất. Theo ông Phạm Duy Hiếu, "điều kiện địa chất này đòi hỏi lực lượng thi công phải thường xuyên kiểm tra, đánh giá tại gương đào, kịp thời điều chỉnh biện pháp đào và gia cố phù hợp với thực tế hiện trường". Khi quy trình NATM được đào tạo gắn với thực hành, mỗi mét hầm trở thành một bài học, và năng lực của đội ngũ tiếp nhận được hình thành từ chính áp lực hiện trường.
Chuyển giao công nghệ xây dựng: Từ một hầm đến cả mạng lưới cao tốc
Dự án cao tốc Đồng Đăng – Trà Lĩnh dài hơn 121km, tổng mức đầu tư 26.184 tỷ đồng, được triển khai theo hai giai đoạn, với nhiều hầm xuyên núi quy mô lớn. Việc Đèo Cả đứng vai trò tổng thầu, dẫn dắt nhà thầu 568 và các đối tác thông qua đào tạo, hướng dẫn trực tiếp, đã biến công nghệ NATM hầm thành tài sản chung của hệ thống nhà thầu trong nước. Kết quả đào thông nhánh phải hầm số 4 cho thấy quy trình NATM "hệ Đèo Cả" đã được đối tác tiếp nhận và áp dụng hiệu quả trên công trường, mở cơ sở nhân rộng tại các hạng mục tiếp theo. Trong bối cảnh nhiều dự án cao tốc đi qua địa hình đồi núi, nhu cầu nhà thầu có kinh nghiệm thi công hầm đang tăng mạnh; gắn đào tạo với thực hành là con đường nhanh nhất để mở rộng số lượng đơn vị trong nước đủ sức đảm nhận các hầm yêu cầu kỹ thuật cao.
Nâng tầm năng lực quốc gia qua từng mét hầm đào mới
Điểm tích cực nhất của câu chuyện công nghệ NATM "hệ Đèo Cả" là tư duy dài hạn: chuyển giao để đối tác lớn mạnh, chứ không giữ bí quyết để độc quyền. Thông qua đào tạo thực chiến và đồng hành trong thi công, Đèo Cả đang từng bước hình thành đội ngũ nhà thầu trong nước có thể đảm nhận các công trình hầm phức tạp. Trên cơ sở kết quả hầm số 4 nhánh phải, hoạt động chuyển giao dự kiến tiếp tục tại hầm số 3 của tuyến Đồng Đăng – Trà Lĩnh, tiếp tục biến dự án này thành "trường học" cho cả hệ sinh thái nhà thầu hạ tầng. Đây là cách xây dựng năng lực quốc gia: mỗi dự án cao tốc không chỉ thêm km đường, mà còn thêm đội ngũ kỹ sư, công nhân và nhà thầu biết làm hầm núi bằng công nghệ của chính mình. Nếu xu hướng này được duy trì, những tuyến cao tốc và cả các hệ thống hạ tầng phức tạp sau này sẽ ít phụ thuộc hơn vào chuyên gia ngoại, và nhiều hơn vào chính người Việt trên công trường.
