Tháng 10 là hạn chót cho bước chuyển từ kế hoạch sang vận hành
Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam là mô hình tại Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, được xây dựng để kết nối các tổ chức tài chính, nhà đầu tư và doanh nghiệp thông qua những hoạt động tài chính theo cơ chế vận hành riêng. Hai thành phố được giao hoàn tất điều kiện hoạt động trong tháng 10/2026, hướng tới phát sinh giao dịch thực tế từ tháng 11.
Tại phiên họp ngày 22/10, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng yêu cầu các cơ quan liên quan xử lý dứt điểm nhiệm vụ chậm, gỡ vướng thể chế và bảo đảm an toàn tài chính trước khi trung tâm đi vào hoạt động. Đây không còn là giai đoạn chỉ dựng bộ máy hay vận động đăng ký thành viên: Bộ Tài chính đã làm việc trực tiếp với ngân hàng và tổ chức tài chính để nhận diện giao dịch có thể triển khai sớm. Mốc tháng 11 vì thế có ý nghĩa như một phép thử vận hành. Công bố ngày bắt đầu chưa đủ; điều cần chứng minh là các cơ quan có thể phối hợp, giám sát và xử lý giao dịch đúng quy định.
Hạ tầng đã được bố trí, nhưng giám sát mới là điều kiện then chốt
Một phần nền móng hành chính đã hình thành: Hội đồng điều hành được kiện toàn, kế hoạch phát triển đến năm 2035 và quy chế hoạt động đã được ban hành. Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng cũng đã phê duyệt cơ cấu nhân sự, bố trí nhân lực, kinh phí, trụ sở và hạ tầng công nghệ. Đây là những đầu vào cần thiết, nhưng chưa tự động bảo đảm một thị trường có thể hoạt động trơn tru.
Điểm nghẽn cần ưu tiên là phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm và phạm vi giám sát. Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Tài chính phối hợp với Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan liên quan tránh chồng chéo, đồng thời đưa cơ quan giám sát vào hoạt động trước khi phát sinh giao dịch thực chất. Các thiết chế trọng tài và tòa án chuyên biệt cũng cần sớm vận hành ổn định. Nếu những mắt xích này chưa sẵn sàng, việc mở giao dịch đúng hạn có thể tạo áp lực lên niềm tin và khả năng kiểm soát rủi ro. Vì vậy, tiến độ phải đi cùng năng lực thực thi, không chỉ là hoàn tất thủ tục.
Muốn có giao dịch, phải làm việc trực tiếp với thành viên tiềm năng
Phó Thủ tướng yêu cầu cơ quan điều hành tại hai thành phố chủ động làm việc trực tiếp với các tổ chức tài chính và nhà đầu tư để thu hút thành viên tham gia. Đây là yêu cầu thực tế: biên bản ghi nhớ, cam kết hay hồ sơ đăng ký chỉ cho thấy sự quan tâm, chưa đồng nghĩa với giao dịch sẽ phát sinh. Trước đó, hoạt động xúc tiến đã diễn ra tại một số quốc gia; ngân hàng, công ty chứng khoán, tổ chức quản lý tài sản và nhà đầu tư đã ký biên bản ghi nhớ, đưa ra cam kết hoặc nộp hồ sơ tham gia.
Bước tiếp theo phải là kết nối cụ thể bên có vốn với bên cần vốn. Bộ Tài chính phối hợp cùng hai thành phố dự kiến xây dựng một số sản phẩm và giao dịch điển hình, làm việc với quỹ đầu tư, nhà đầu tư và doanh nghiệp có nhu cầu, rồi vừa triển khai vừa rút kinh nghiệm. Cách tiếp cận này có sức thuyết phục hơn việc chỉ quảng bá mô hình: thành viên tiềm năng có thể đánh giá cơ chế qua cơ hội giao dịch xác định, còn cơ quan quản lý có cơ sở nhận diện vướng mắc trước khi mở rộng.
Khởi động có chọn lọc tốt hơn chạy theo danh mục sản phẩm
Chính phủ không đặt mục tiêu đưa mọi sản phẩm tài chính quốc tế vào vận hành ngay từ đầu. Phó Thủ tướng cho biết sản phẩm đang được giao dịch tại các trung tâm tài chính thế giới có thể được xem xét nếu phù hợp với điều kiện trong nước, năng lực quản lý và yêu cầu kiểm soát rủi ro. Ưu tiên trước mắt là những giao dịch đã có sự kết nối giữa bên cung và bên cầu vốn, nhất là sản phẩm huy động và cung ứng vốn trung, dài hạn phù hợp định hướng phát triển.
Đây là lựa chọn thận trọng nhưng hợp lý: một vài giao dịch có nhu cầu rõ và cơ chế giám sát phù hợp sẽ tạo nền tảng tốt hơn cho giao dịch tài chính quốc tế so với một danh mục rộng nhưng chưa kiểm chứng. Với hạ tầng tài chính đang được bố trí, bài toán còn lại là biến nguồn lực thành quy trình hoạt động an toàn, minh bạch và có người tham gia thực chất. Tháng 11 sẽ là mốc mở đầu, không phải bằng chứng tự thân cho thành công. Kết quả phụ thuộc vào việc hoàn tất giám sát, giải quyết vướng mắc và duy trì đối thoại trực tiếp với thành viên tiềm năng.
