Dự thảo mới, chưa phải quy định cuối cùng
Kỳ thi vào lớp 10 theo dự thảo là phương thức đánh giá đầu vào bằng Toán và Ngữ văn tại những nơi địa phương xác định cần tổ chức thi, thay vì mặc định áp dụng đồng loạt. Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố dự thảo quy chế tiếp nhận học sinh đầu cấp để lấy ý kiến; vì vậy, đề xuất này chưa phải quy định đã có hiệu lực. Điểm đáng chú ý là dự thảo chuyển trọng tâm từ “tuyển sinh” sang “tiếp nhận học sinh”, đồng thời giao sở giáo dục và đào tạo quyết định phương thức cho từng trường hoặc nhóm trường dựa trên nhu cầu, quy mô học sinh và khả năng tiếp nhận. Nói cách khác, kỳ thi 2 môn Toán Văn là hướng đi được đề xuất khi địa phương chọn thi tuyển, chứ không đồng nghĩa mọi học sinh đều sẽ thi theo một cách giống nhau.
Hai môn giúp giảm áp lực, nhưng không xóa khác biệt giữa các trường
Nếu phương thức thi tuyển được áp dụng, hai môn chung dự kiến là Toán và Ngữ văn. Bộ nêu mục tiêu giảm áp lực thi cử, giúp học sinh chủ động học tập ổn định hơn và giảm nguồn lực tổ chức kỳ thi. Đây là thay đổi có thể làm gọn trọng tâm ôn tập, nhưng không nên hiểu thành việc cạnh tranh vào mọi trường sẽ biến mất: địa phương vẫn căn cứ điều kiện thực tế để chọn cách tiếp nhận, còn trường chuyên có yêu cầu riêng. Học sinh dự tuyển trường trung học phổ thông chuyên vẫn phải thi các môn chung và một môn chuyên; mỗi môn chuyên có đề riêng. Nội dung thi tuyển theo dự thảo cũng không vượt quá yêu cầu cần đạt của chương trình trung học cơ sở. Vì vậy, cải cách kỳ thi chỉ có ý nghĩa khi cách tổ chức ở từng nơi minh bạch và phù hợp với năng lực tiếp nhận.
Lớp 1 không còn kiểm tra để chọn học sinh đầu cấp
Đề xuất không chỉ liên quan đến lớp 10. Dự thảo quy định không kiểm tra, đánh giá, phân loại hay tuyển chọn trẻ em làm căn cứ tiếp nhận vào lớp; riêng lớp 1 sẽ không tổ chức các hình thức này. Với lớp 6, dự thảo cũng không chủ trương phân loại, tuyển chọn, trừ trường hợp cơ sở được giao nhiệm vụ phát hiện và bồi dưỡng học sinh có năng khiếu theo quy định. Đây là sự dịch chuyển đáng kể về quan điểm: thay vì đặt gánh nặng chứng minh năng lực lên trẻ ngay ở đầu cấp, hệ thống giáo dục cần bảo đảm cơ hội học tập và chủ động bố trí chỗ học phù hợp. Để làm được điều đó, địa phương phải dự báo nhu cầu, chuẩn bị trường lớp và điều phối khi cần, thay vì chờ thiếu chỗ rồi mới xử lý.
Phụ huynh lớp 9 nên theo dõi quyết định tại địa phương
Với học sinh lớp 9, điều hợp lý lúc này là giữ kế hoạch ôn tập linh hoạt, không vội bỏ các môn khác chỉ vì nghe nói kỳ thi sẽ còn hai môn. Dự thảo vẫn đang được lấy ý kiến, và phương thức vào lớp 10 do sở giáo dục và đào tạo quyết định theo điều kiện từng địa bàn. Gia đình nên chờ hướng dẫn chính thức của địa phương, nhất là nếu con nhắm tới trường chuyên hoặc trường có phương thức tiếp nhận khác. Trong lúc chờ, việc củng cố kiến thức nền theo chương trình trung học cơ sở là lựa chọn thận trọng: dự thảo giới hạn nội dung thi trong yêu cầu cần đạt của cấp học này. Phụ huynh cũng nên tránh tạo áp lực theo tin đồn, bởi đề xuất giảm môn thi nhằm ổn định việc học chứ không phải lời khẳng định rằng mọi nơi đã bỏ các cách tuyển chọn khác.
