Hai môn thi mới là phương án trong dự thảo
Thi vào lớp 10 là kỳ tuyển sinh chuyển tiếp từ trung học cơ sở lên trung học phổ thông, với cách thức tổ chức do cơ quan có thẩm quyền và địa phương quy định. Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố dự thảo thông tư về quy chế tiếp nhận học sinh đầu cấp giáo dục phổ thông để lấy ý kiến rộng rãi; đề xuất hai môn thi vì thế chưa phải quy định đã ban hành. Theo phương án dành cho hình thức thi tuyển, thí sinh làm bài Toán và Ngữ văn. Đây là điểm đáng chú ý với học sinh và gia đình, nhưng cần phân biệt rõ giữa nội dung đang được đề xuất với quy chế chính thức. Hiện Bộ đang lấy ý kiến, nên chưa thể xem phương án hai môn là quyết định áp dụng thống nhất.
Thời gian làm bài: Ngữ văn 120 phút, Toán có hai lựa chọn
Theo dự thảo, thời gian làm bài môn Ngữ văn dự kiến là 120 phút; môn Toán có thể kéo dài 90 hoặc 120 phút. Như vậy, ngay cả khi chỉ còn hai môn, lịch thi vẫn chưa được xác định hoàn toàn: thời lượng môn Toán còn phụ thuộc vào phương án được lựa chọn trong quy chế và kế hoạch tổ chức cụ thể. Nội dung đề thi được nêu là không vượt quá yêu cầu cần đạt của chương trình giáo dục phổ thông cấp trung học cơ sở. Với học sinh, thông tin này giúp hình dung khung ôn tập, nhưng chưa đủ để chốt lịch chuẩn bị theo một cấu hình duy nhất. Trường trung học phổ thông chuyên cũng là trường hợp riêng: thí sinh dự tuyển phải thi thêm môn chuyên.
Tuyển sinh vẫn có ba hình thức, không chỉ có thi tuyển
Dự thảo không buộc mọi nơi chỉ tuyển sinh bằng kỳ thi. Ba hình thức được nêu cho lớp 10 là xét tuyển dựa trên kết quả học tập, thi tuyển, hoặc kết hợp thi tuyển với xét tuyển. Việc chọn hình thức cần tính đến dự báo số học sinh đăng ký, chỉ tiêu, năng lực của cơ sở giáo dục và điều kiện thực tế; kế hoạch tuyển sinh sau đó phải được cấp có thẩm quyền phê duyệt và công bố trước hạn đăng ký. Vì vậy, đề xuất thi Toán Ngữ văn chỉ mô tả cấu trúc của phương thức thi, chứ không có nghĩa mọi học sinh đều chắc chắn phải dự thi hai môn. Cách tiếp cận này có thể giảm áp lực và nguồn lực tổ chức nếu được áp dụng, nhưng hiệu quả còn tùy vào cách từng địa phương triển khai.
Điều cần theo dõi là quy định cuối cùng và kế hoạch địa phương
Việc soạn thảo được đặt trong bối cảnh thay đổi về quản trị giáo dục, chuyển đổi số, sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục và tổ chức chính quyền địa phương. Trước khi xin ý kiến rộng rãi, Bộ đã lấy ý kiến các sở giáo dục và đào tạo; bước tiếp theo là hoàn thiện dự thảo, sau đó địa phương công bố kế hoạch tuyển sinh cụ thể trước thời hạn đăng ký. Các kế hoạch phải nêu rõ cách tính điểm, nguyên tắc xác định và công bố điểm chuẩn, việc tuyển bổ sung, phúc khảo và phương án xử lý sự cố. Phụ huynh và học sinh nên theo dõi cả quy chế cuối cùng lẫn thông báo tại địa phương, thay vì mặc định rằng kỳ thi sắp tới chắc chắn chỉ có hai môn.
