Từ mục tiêu tăng trưởng 10% GRDP đến tham vọng trung tâm kinh tế biển
Chiến lược biến Quảng Ngãi thành trung tâm kinh tế biển quốc gia là định hướng phát triển dựa trên các trụ cột lọc – hóa dầu, năng lượng, hạ tầng cảng biển và dịch vụ biển, nhằm duy trì tăng trưởng GRDP trên 10%, nâng cao thu nhập người dân và vị thế của tỉnh trong vùng Duyên hải Nam Trung Bộ. Năm 2025, GRDP của tỉnh đạt 92.348 tỷ đồng, tăng 10,02% so với năm 2024 và đứng thứ 6/34 địa phương về tốc độ tăng trưởng, nằm trong nhóm ít ỏi đạt mức tăng hai con số. Con số này cho thấy Quảng Ngãi không còn là địa phương “vùng trũng” mà đang trở thành cực tăng trưởng mới, đặc biệt khi kinh tế biển, khai thác điện gió, nuôi trồng thủy sản được nhấn mạnh là thế mạnh góp phần giữ gìn chủ quyền biển đảo và tạo sinh kế bền vững cho người dân.
Siêu dự án lọc dầu và hạ tầng năng lượng Quảng Ngãi: động cơ hay điểm rủi ro?
Trung tâm lọc, hóa dầu và năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất được xem là “trái tim” của chiến lược Quảng Ngãi kinh tế biển. Dự án này được định hướng trở thành một trong những trung tâm lọc, hóa dầu lớn bậc nhất Đông Nam Á, đáp ứng tối thiểu 30% nhu cầu xăng dầu cả nước, bảo đảm dự trữ tương đương 30 ngày sản xuất và tiêu thụ. Quan trọng hơn với tỉnh, khi hoàn thành và vận hành đầy đủ, dự án dự kiến đóng góp khoảng 30% tăng trưởng GRDP, tạo khoảng 30.000 việc làm và kéo theo cả chuỗi logistics, công nghiệp hỗ trợ phát triển. Đây là trụ cột rõ ràng nhất trong hạ tầng năng lượng Quảng Ngãi, nhưng cũng là rủi ro tập trung: nếu thủ tục, hạ tầng kết nối và cơ chế tài chính chậm, toàn bộ mục tiêu trung tâm kinh tế biển quốc gia có thể bị “treo” theo tiến độ của một dự án duy nhất.
Vai trò của Bộ Tài chính: bệ đỡ chính sách hay phép thử kỷ luật đầu tư công
Ngày 27/8, đoàn công tác của Bộ Tài chính do Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn dẫn đầu đã làm việc với lãnh đạo tỉnh Quảng Ngãi để đánh giá tình hình phát triển kinh tế – xã hội và bàn giải pháp gỡ khó về tài chính, ngân sách, đầu tư công và các dự án trọng điểm. Tại đây, tỉnh kiến nghị hỗ trợ hoàn thiện cơ chế, chính sách cho Trung tâm lọc, hóa dầu và năng lượng quốc gia tại KKT Dung Quất cũng như các dự án hạ tầng, năng lượng then chốt. Bộ trưởng khẳng định Bộ Tài chính “sẽ rà soát, ưu tiên hỗ trợ tối đa cho tỉnh để phát triển kinh tế – xã hội, trở thành cực tăng trưởng phía Nam”. Nhưng đi kèm cam kết hỗ trợ là yêu cầu kỷ luật: nguồn lực đầu tư phải dùng hiệu quả, tỉnh phải giải ngân nhanh và tuân thủ nghiêm các kết luận về kế hoạch phát triển và đầu tư công giai đoạn 2026 – 2030.
Những điểm nghẽn hạ tầng, thể chế đang níu chân Quảng Ngãi
Quảng Ngãi đang có tốc độ tăng trưởng cao nhưng “gót chân Achilles” lại nằm ở hạ tầng và thực thi chính sách. Tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 sau khi tiết kiệm 5% còn 7.724 tỷ đồng nhưng đến 20/8 mới giải ngân khoảng 2.797 tỷ đồng, đạt 36,2% kế hoạch. Song song, tỉnh phải xử lý 111 dự án tồn đọng; trong đó, 61 dự án áp dụng cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 29 và 50 dự án thuộc thẩm quyền tỉnh. Tỉnh đặt mục tiêu đến hết tháng 11/2026 giải quyết dứt điểm cả 61/61 dự án đặc thù và 50/50 dự án thuộc thẩm quyền địa phương. Nếu các “cục nợ” này không được tháo gỡ kịp thời, hạ tầng giao thông kết nối Dung Quất, các tuyến ven biển và cả các dự án hạ tầng năng lượng Quảng Ngãi sẽ tiếp tục chậm, làm giảm sức cạnh tranh so với các cực tăng trưởng khác trong khu vực.
Giữ đà tăng trưởng GRDP: phải nhìn kinh tế biển như một hệ sinh thái
Điểm mạnh của Quảng Ngãi không chỉ nằm ở một dự án lọc dầu mà ở toàn bộ hệ sinh thái kinh tế biển: cảng biển, dịch vụ hậu cần, du lịch, nuôi trồng và khai thác thủy sản, năng lượng tái tạo như điện gió ngoài khơi. Muốn giữ nhịp tăng trưởng GRDP hai con số, tỉnh cần xem siêu dự án lọc dầu 20 tỷ USD như động lực, nhưng không được biến mình thành nền kinh tế phụ thuộc một trụ cột. Thay vào đó, hạ tầng ven biển, kết nối liên vùng, đặc khu Lý Sơn, các khu dịch vụ hậu cảng phải được thiết kế như một chuỗi giá trị liên thông. Khi Bộ Tài chính cam kết “sẵn sàng phối hợp, hỗ trợ địa phương trên tinh thần cùng một nguồn lực nhưng sử dụng hiệu quả hơn”, bóng được trả về phía tỉnh: gỡ nhanh điểm nghẽn, kỷ luật giải ngân, và dám ưu tiên những dự án hạ tầng biển có tác động lan tỏa lớn nhất.
