Quảng Ngãi xoay trục sang kinh tế biển: một lựa chọn mang tính bước ngoặt
Quảng Ngãi kinh tế biển là chiến lược phát triển lấy không gian ven biển, hải đảo, năng lượng và hạ tầng kết nối làm trục chính, nhằm biến tỉnh này thành trung tâm kinh tế biển năng động gắn với lọc hóa dầu, năng lượng tái tạo, nuôi biển quy mô lớn và du lịch biển đảo, qua đó tạo một cực tăng trưởng mới của khu vực miền Trung. Ngày 27/8, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã làm việc với lãnh đạo tỉnh Quảng Ngãi để bàn giải pháp tháo gỡ khó khăn về tài chính, ngân sách, đầu tư công và các dự án trọng điểm trên địa bàn. Đây không phải là cuộc họp kỹ thuật thuần túy, mà là tín hiệu cho thấy trung ương coi Quảng Ngãi là ứng viên nghiêm túc cho vai trò trung tâm kinh tế biển quốc gia. Với tinh thần đồng hành, Bộ Tài chính khẳng định sẵn sàng hỗ trợ tối đa để Quảng Ngãi khai thác hiệu quả tiềm năng, từng bước trở thành trung tâm kinh tế biển năng động và cực tăng trưởng phía Nam.
Tăng trưởng 2 chữ số: tham vọng không quá xa nhưng sẽ không tự đến
Quảng Ngãi đang đặt mục tiêu tăng trưởng cao để xứng đáng với vai trò một cực tăng trưởng mới. Năm 2025, GRDP của tỉnh dự kiến đạt 92.348 tỷ đồng, tăng 10,02% so với năm 2024, xếp thứ 6 trong 34 địa phương về tốc độ tăng trưởng và nằm trong nhóm ít ỏi đạt mức tăng hai chữ số. Quy mô nền kinh tế theo giá hiện hành ước đạt 191.612 tỷ đồng, đi kèm với tổng vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2021-2025 hơn 332.660 tỷ đồng và tổng thu ngân sách nhà nước vượt 31,6% dự toán. Những con số này cho thấy tăng trưởng kinh tế Quảng Ngãi không còn là câu chuyện bên lề. Tuy nhiên, nếu không có cú hích từ kinh tế biển, năng lượng và hạ tầng, tỉnh rất dễ rơi vào quỹ đạo tăng trưởng trung bình: cao hơn mặt bằng chung nhưng chưa đủ để trở thành trung tâm kinh tế biển quốc gia đúng nghĩa.
Những điểm nghẽn phải tháo gỡ: hạ tầng, đất đai, năng lượng và đầu tư công
Để câu chuyện Quảng Ngãi kinh tế biển không dừng ở tầm nhìn, tỉnh phải đối mặt trực diện với các điểm nghẽn hạ tầng, đất đai, năng lượng và giải ngân đầu tư công. Sau khi tiết kiệm 5%, kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 còn 7.724 tỷ đồng nhưng đến 20/8 mới giải ngân khoảng 2.797 tỷ đồng, đạt 36,2% kế hoạch. Đây là con số báo động cho thấy cơ cấu hạ tầng không thể cải thiện nếu dòng vốn vẫn bị trói bởi thủ tục và dự án chậm tiến độ. Toàn tỉnh hiện có 111 dự án tồn đọng, kéo dài; trong đó một phần áp dụng cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 29, phần còn lại thuộc thẩm quyền xử lý của tỉnh. Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đã nhấn mạnh yêu cầu Quảng Ngãi "chủ động tháo gỡ các điểm nghẽn, nhất là những vấn đề liên quan đến hạ tầng và nguồn lực" để tạo đột phá phát triển kinh tế - xã hội.
Kinh tế biển và năng lượng: ưu tiên chiến lược để tạo cực tăng trưởng mới
Điểm đáng chú ý trong cuộc làm việc là sự thống nhất về ba ưu tiên: kinh tế biển, năng lượng và phát triển hạ tầng. Về kinh tế biển, Bộ Tài chính không khuyến khích Quảng Ngãi chỉ duy trì khai thác hải sản truyền thống, mà đề nghị chuyển mạnh sang "nuôi biển" quy mô lớn, có bảo hiểm, gắn với công nghiệp chế biến và thị trường. Cùng với đó, tỉnh kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách cho Trung tâm lọc, hóa dầu và năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất, cũng như phát triển đặc khu Lý Sơn thành trung tâm du lịch biển, đảo quốc gia. Khu vực phía Tây Quảng Ngãi được đánh giá có tiềm năng lớn cho điện gió, điện mặt trời, mở ra cơ hội biến năng lượng thành trụ cột mới bên cạnh công nghiệp lọc hóa dầu. Nhưng để những ưu tiên này thành hiện thực, bài toán đất đai, đo đạc bản đồ địa chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai và nguồn lực cho an sinh, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số cũng phải được giải quyết song song.
Khi nào Quảng Ngãi thành trung tâm kinh tế biển: phụ thuộc vào năng lực thực thi
Từ nay đến cuối năm, lãnh đạo tỉnh đặt mục tiêu giải ngân 100% vốn đầu tư công được giao, coi đây là bước thử sức đầu tiên cho năng lực hiện thực hóa chiến lược trung tâm kinh tế biển. Tỉnh cũng đề nghị Bộ Tài chính hỗ trợ thủ tục và nguồn lực cho các dự án hạ tầng then chốt như cao tốc Quảng Ngãi-Kon Tum, Quốc lộ 24, tuyến đường ven biển Dung Quất-Sa Huỳnh, bởi nếu những tuyến kết nối này chậm hình thành thì tham vọng cực tăng trưởng sẽ bị kéo lùi. Về phía trung ương, Bộ Tài chính khẳng định sẵn sàng đồng hành, nhưng cũng yêu cầu Quảng Ngãi phải phối hợp chặt chẽ với các đơn vị chuyên môn để sớm hoàn thiện các dự án và trình cấp có thẩm quyền xem xét. Nói cách khác, tương lai trung tâm kinh tế biển hay cực tăng trưởng miền Trung không nằm ở bản kế hoạch trên giấy, mà ở khả năng tỉnh dám xử lý dứt điểm dự án tồn đọng, tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng, cải cách quản lý đất đai và dùng kinh tế biển, năng lượng như những trụ cột thật sự cho tăng trưởng kinh tế Quảng Ngãi trong thập kỷ tới.
