Gia cố kè biển Hải Tiến: khoản đầu tư khẩn cấp nhưng mang tính chiến lược
Dự án xử lý khẩn cấp kè biển khu du lịch Hải Tiến là chương trình đầu tư 430 tỷ đồng nhằm gia cố tuyến kè qua hai xã Hoằng Tiến và Hoằng Thanh, khắc phục hư hỏng do mưa bão, chống xâm thực biển, bảo vệ hạ tầng du lịch và khu dân cư, đồng thời đóng vai trò mắt xích trong chiến lược dài hạn bảo vệ bờ biển Thanh Hóa trước biến đổi khí hậu. Điểm quan trọng của quyết định này là tỉnh Thanh Hóa không coi gia cố kè biển chỉ là hoạt động "chữa cháy" sau thiên tai, mà là bước củng cố năng lực phòng thủ bờ biển trên trục du lịch Hải Tiến. Tuyến kè qua xã Hoằng Tiến dài khoảng 2km, vốn đầu tư 270 tỷ đồng; đoạn qua xã Hoằng Thanh dài khoảng 950m, vốn đầu tư 160 tỷ đồng. Trong bối cảnh các đợt mưa bão năm 2025 đã tàn phá nghiêm trọng tuyến kè và đường ven biển Hải Tiến, làm xuất hiện hố sụt, nứt gãy kéo dài, đe dọa an toàn người dân và du khách, việc dồn nguồn lực cho gia cố kè biển là lựa chọn mang tính sống còn chứ không phải xa xỉ.
Du lịch Hải Tiến: không có kè, mất bãi biển; mất bãi biển, mất động lực tăng trưởng
Gia cố kè biển Hải Tiến trước hết là để bảo vệ du lịch Hải Tiến, chứ không đơn thuần là một công trình thủy lợi nặng về kỹ thuật. Khu du lịch biển này nằm trên địa bàn hai xã Hoằng Thanh, Hoằng Tiến, là điểm đến trọng điểm của tỉnh, có gần 100 cơ sở lưu trú với khoảng 6.500 phòng, mỗi năm đón khoảng 1,5 triệu lượt khách, đóng góp đáng kể cho kinh tế địa phương. Nếu để xâm thực biển tiếp tục “ăn” vào bờ, phá hủy đường giao thông ven biển, làm mất dần bãi tắm do triều cường và biến đổi khí hậu, thì toàn bộ hệ sinh thái dịch vụ sẽ lung lay. Một tuyên bố có thể trích dẫn từ thực tế này là: "Mục tiêu đặt ra là đến năm 2030, Hải Tiến trở thành một trong 3 khu du lịch quốc gia của tỉnh Thanh Hóa". Muốn đạt được mục tiêu đó, tỉnh buộc phải coi gia cố kè biển là điều kiện tiên quyết để bảo vệ thương hiệu du lịch Hải Tiến, đảm bảo an toàn cho người dân, du khách, tài sản doanh nghiệp và các công trình phía trong bờ kè. Nói cách khác, mỗi mét kè vững chắc là mỗi mét bãi biển được giữ lại cho tương lai du lịch.
Kết hợp "bức tường xanh" rừng ngập mặn với kè cứng: phòng thủ biển theo mô hình đa tầng
Điều làm dự án gia cố kè biển tại Hải Tiến đáng chú ý là nó không đứng riêng lẻ, mà gắn với một hệ thống phòng thủ bờ biển đa tầng đang được Thanh Hóa xây dựng. Theo thống kê, diện tích rừng ngập mặn của tỉnh hiện đạt hơn 1.100 ha, với 723,44 ha rừng ngập mặn mới được trồng từ năm 2015 đến nay, tập trung tại Vạn Lộc, Tân Tiến, Hoằng Tiến, Hoằng Thanh… Những dải rừng ngập mặn này chính là “bức tường xanh” mềm, có vai trò giảm lực sóng, hạn chế xói lở, giữ bùn cát, bảo vệ đất và cân bằng sinh thái. Nếu coi rừng ngập mặn là lớp bảo vệ mềm bên ngoài, thì hệ thống đê biển, kè biển và đê cửa sông là lớp phòng thủ cấu trúc phía trong. Hai lớp này bổ trợ lẫn nhau, tạo thành “tấm khiên kép” trước các áp lực ngày càng lớn từ biển, gồm mực nước biển dâng, bão, triều cường, ngập lụt, xâm nhập mặn và xói lở bờ biển. Tại Tân Tiến, rừng ngập mặn ngoài đê không chỉ tạo cảnh quan xanh mà còn bảo vệ khu dân cư, đất nông nghiệp sâu trong nội địa, đồng thời nuôi dưỡng hệ sinh thái tôm, cua, cá, ốc dưới tán rừng, mang lại nguồn sinh kế như nuôi ong lấy mật và thủy sản cho người dân. Đây là minh chứng sống động cho cách bảo vệ bờ biển gắn với phát triển kinh tế xanh.
Giải pháp kỹ thuật gia cố kè biển: tăng sức chịu sóng, mở lối ra biển cho cộng đồng
Về kỹ thuật, phương án gia cố kè biển Hải Tiến cho thấy tỉnh Thanh Hóa lựa chọn giải pháp vừa đáp ứng yêu cầu xử lý khẩn cấp trong điều kiện bờ biển đã sạt lở nặng nề, vừa cố gắng tạo thêm giá trị cảnh quan và tiếp cận bãi tắm. Tại đoạn kè qua Hoằng Tiến và Hoằng Thanh, một phần thân kết cấu tường trọng lực bê tông cốt thép sẽ được cắt đến cao trình +2,1m, bảo đảm lớp đá hộc hỗn hợp phía trên đủ tối thiểu hai lớp. Phần mái kè và hàng ống buy chân kè hư hỏng sẽ phá dỡ, đào bóc nền thân kè cũ, tận dụng lại một phần cấu kiện bê tông đúc sẵn để xếp vào kết cấu đá hộc hỗn hợp của kè mới; các hố xói dưới đáy tường được đắp đất lấp kín. Phần chân và mái kè sẽ làm mới theo dạng mái nghiêng lõi đá, khối phủ bê tông dạng bậc thang tiêu sóng; phía sau đỉnh kè có thiết kế tiêu năng sóng tràn kết hợp cảnh quan. Đơn vị tư vấn đưa ra giải pháp dùng cấu kiện bậc thang để ổn định thủy lực, giảm tối đa sóng tràn, đồng thời tạo không gian cho người dân, du khách tiếp cận bãi biển an toàn. Hệ thống vỉa hè và đường giao thông cũ bị hư hỏng cũng sẽ được sửa chữa, khôi phục như hiện trạng ban đầu, cho thấy cách tiếp cận không xem gia cố kè biển là bức tường đóng kín, mà là hạ tầng mở cho cộng đồng biển.
Từ công trình khẩn cấp đến tầm nhìn quốc gia về phát triển biển
Điểm đáng bàn nhất trong câu chuyện Thanh Hóa gia cố kè biển Hải Tiến là sự trùng khớp với định hướng quốc gia xây dựng một quốc gia mạnh về biển. Nghị quyết số 20-NQ/TW đã nêu rõ yêu cầu bảo vệ và phục hồi hệ sinh thái biển, chủ động ứng phó biến đổi khí hậu, nước biển dâng, tăng năng lực phòng chống và giảm nhẹ thiên tai, đồng thời phát triển kinh tế biển hiện đại, cải thiện đời sống cư dân ven biển và hải đảo đến năm 2030. Đầu tư 430 tỷ đồng cho một dự án gia cố kè biển trọng điểm vì thế không phải là quyết định đơn lẻ, mà là một mắt xích trong lộ trình dài hơi. Dự án đặt mục tiêu hoàn thành công trình vào tháng 12/2026, trong đó một số tài liệu ghi nhận mốc hoàn thành giai đoạn 1 vào tháng 3/2027, cho thấy khối lượng công việc lớn và phụ thuộc mạnh vào thủy triều trong thi công, đến mức nhà thầu phải chia ca làm cả ban đêm khi nước triều xuống để kịp tiến độ. Vấn đề còn lại là sau kè biển, Thanh Hóa có tiếp tục kiên trì với mô hình "bức tường xanh" rừng ngập mặn, đa dạng hóa sinh kế dưới tán rừng, và bảo vệ đường bờ như một không gian sống và sản xuất, chứ không chỉ là ranh giới vật lý với biển. Nếu làm được điều đó, gia cố kè biển Hải Tiến sẽ là bước khởi đầu đáng giá cho một chiến lược bảo vệ bờ biển đa tầng, hài hòa giữa công trình cứng và thiên nhiên.
