Dạy học qua trò chơi: từ khẩu hiệu đẹp đến chiến lược đào tạo giáo viên
Dạy học qua trò chơi là cách tổ chức hoạt động học tập trong đó trẻ tham gia chủ động, trải nghiệm, khám phá, hợp tác và tự suy ngẫm thông qua các trò chơi được thiết kế có mục tiêu, giúp kiến thức gắn với thực hành, giảm áp lực điểm số nhưng vẫn đảm bảo chất lượng học tập và phát triển toàn diện. Kế hoạch tích hợp dạy học qua trò chơi vào đào tạo giáo viên tiểu học ở Trường Đại học Sư phạm – Đại học Thái Nguyên không chỉ là một dự án kỹ thuật; nó là câu trả lời trực diện cho câu hỏi: tại sao lớp học vẫn nặng lý thuyết dù chương trình giáo dục đã được đổi mới. Khi giáo viên tương lai còn được đào tạo bằng phương pháp giảng chép, mọi kỳ vọng về phương pháp học tập tương tác ở tiểu học khó mà thành hiện thực.
PlayHi: dự án nhỏ nhưng đánh thẳng vào điểm yếu của đào tạo giáo viên
Chương trình khởi động dự án “Tích hợp học thông qua chơi trong đào tạo giáo viên tiểu học” (PlayHi) được tổ chức tại Trường Đại học Sư phạm – Đại học Thái Nguyên, với sự tham gia của đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thái Nguyên, các trường tiểu học, giảng viên, giáo viên hướng dẫn thực tập và sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học. Việc trường đại học bắt tay với VVOB Vietnam để đồng triển khai chương trình cho thấy ý chí thay đổi không thể chỉ đến từ phổ thông, mà phải bắt đầu ngay trong đào tạo giáo viên. Dự án được tài trợ bằng nguồn viện trợ không hoàn lại, đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt và triển khai tại Thái Nguyên từ tháng 3/2026 đến tháng 12/2028. Đây không phải một hội thảo mang tính phong trào; đó là khung thời gian đủ dài để thử nghiệm, điều chỉnh và buộc chương trình đào tạo phải tự thay đổi.
Từ lý thuyết đến lớp học: khi phương pháp học tập tương tác trở thành năng lực nghề nghiệp
PlayHi nhắm trực diện vào năng lực của giảng viên và giáo viên tương lai: tăng cường khả năng tích hợp dạy học qua trò chơi vào chương trình đào tạo giáo viên tiểu học, qua đó giúp chương trình đáp ứng yêu cầu của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Trong khung dự án, nhà trường dự kiến rà soát, điều chỉnh chương trình đào tạo ngành Giáo dục Tiểu học theo tiếp cận học qua chơi; xây dựng 11 đề cương học phần tích hợp và bộ học liệu cho giảng viên, sinh viên. Một điểm đáng chú ý, dự án sẽ bồi dưỡng 33 cán bộ quản lý, 35 giảng viên và khoảng 70 giáo viên tiểu học tham gia hướng dẫn thực tập, tạo cơ hội cho khoảng 530 sinh viên Giáo dục Tiểu học tiếp cận và vận dụng dạy học qua trò chơi ngay trong quá trình đào tạo. "Dự án sẽ tạo cơ hội cho khoảng 530 sinh viên tiếp cận lý thuyết và phương pháp dạy học hiện đại, bao gồm học thông qua chơi" là lời cam kết không thể xem nhẹ.
Lớp học tiểu học thay đổi thế nào khi giáo viên được đào tạo để chơi cùng trẻ
Học thông qua chơi được mô tả là cách tiếp cận hiện đại, nơi người học tham gia chủ động, trải nghiệm, khám phá, hợp tác và phản tư trong quá trình học. Nếu phương pháp này được đưa vào đào tạo giáo viên tiểu học một cách nghiêm túc, lớp học sẽ chuyển từ chỗ giảng – chép sang không gian tương tác: trò chơi ngôn ngữ, toán học, khoa học được thiết kế như nhiệm vụ học tập, giúp trẻ tự tin đặt câu hỏi và thảo luận, thay vì ngồi im nghe giảng. Một giáo viên tại Trường Tiểu học Nguyễn Viết Xuân đã chia sẻ kinh nghiệm áp dụng học qua chơi và hướng dẫn sinh viên thực tập, cho thấy phương pháp này không phải chuyện “cho vui” mà là cách tổ chức bài học có mục tiêu, phù hợp đặc điểm lứa tuổi. Khi giáo viên được trang bị năng lực thiết kế trò chơi gắn với mục tiêu bài học, dạy học qua trò chơi trở thành phương pháp học tập tương tác chứ không phải hoạt động ngoại khóa.
Giảm áp lực, giữ chất lượng: PlayHi đóng vai trò gì trong đổi mới giáo dục?
Điểm quan trọng nhất của PlayHi là nó không xem trò chơi như phần thưởng sau giờ học, mà như hạt nhân của giáo dục lấy người học làm trung tâm. Dự án đặt mục tiêu phát triển kỹ năng dạy học qua chơi cho sinh viên, nâng cao năng lực giáo viên tiểu học trong hướng dẫn thực tập, và xây dựng môi trường trao đổi chuyên môn thường xuyên giữa trường đại học và trường phổ thông. Hướng đi này phù hợp với tinh thần giảm áp lực học tập cho học sinh nhưng vẫn bảo đảm chất lượng – yêu cầu cốt lõi của đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay. Các phiên thảo luận nhóm trong chương trình khởi động đã tập trung phân tích vai trò các bên liên quan, nhận diện thuận lợi – thách thức và đề xuất giải pháp triển khai. Nếu các khuyến nghị đó được lắng nghe và biến thành chính sách đào tạo, PlayHi có thể trở thành mô hình tham chiếu cho việc thiết kế lại đào tạo giáo viên tiểu học trên phạm vi rộng hơn.
