Đổi mới đào tạo phải bắt đầu từ giảng đường
Học thông qua chơi là cách tổ chức học tập trong đó người học tương tác, trải nghiệm, khám phá và giải quyết vấn đề trong môi trường vui vẻ, có ý nghĩa, thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức thụ động. Đây không phải là việc biến bài học thành trò giải trí, mà là tạo cơ hội để người học chủ động suy nghĩ và hành động.
VVOB phối hợp với các đối tác đưa phương pháp này vào chương trình cử nhân sư phạm thông qua dự án PlayHi, triển khai giai đoạn 2025–2028. Động lực của dự án rất rõ: chương trình Giáo dục Phổ thông công bố năm 2018 đặt ra yêu cầu thay đổi đối với ngành sư phạm, nơi chuẩn bị đội ngũ giáo viên kế tiếp. Nếu giáo viên chỉ gặp các phương pháp đổi mới sau khi vào nghề, việc áp dụng chúng dễ trở thành phần việc bổ sung, thay vì năng lực được hình thành từ đầu.
Vì vậy, PlayHi lựa chọn can thiệp ngay trong đại học. Cách tiếp cận này có ý nghĩa vượt khỏi việc thêm một phương pháp vào giáo trình: nó giúp sinh viên trải nghiệm kiểu học tập mà sau này họ được kỳ vọng thiết kế cho học sinh.
Sinh viên học phương pháp bằng chính trải nghiệm
VVOB hợp tác với Trường Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh và Trường Đại học Sư phạm – Đại học Thái Nguyên, đưa học thông qua chơi vào giảng dạy cho hàng ngàn sinh viên sư phạm tiểu học. Đây là quy mô đáng kể, nhưng giá trị của dự án không nằm ở số lượng người học đơn thuần; điểm mấu chốt là phương pháp được biến thành trải nghiệm trong quá trình đào tạo.
Giảng viên được bồi dưỡng chuyên môn, kỹ năng điều phối và tổ chức lớp theo hướng học thông qua chơi, đồng thời phối hợp xây dựng tài liệu phục vụ giảng dạy. Nội dung vừa được dạy thành học phần lý thuyết riêng, vừa lồng ghép vào nhiều môn. Trong lớp, sinh viên làm việc nhóm, chia nhiệm vụ, khám phá chủ đề, trao đổi và phản biện trước khi thống nhất câu trả lời hoặc cách thực hiện.
Thiết kế này hợp lý vì giáo viên tương lai không thể học cách khơi gợi chủ động chỉ bằng việc nghe giảng về tính chủ động. Giảng viên vẫn giữ mục tiêu bài học và điều phối nhịp lớp, nhưng nhường không gian để sinh viên tự tìm kiến thức. Sự kết hợp giữa nền tảng lý thuyết và thực hành giúp họ có cơ sở vận dụng linh hoạt, thay vì sao chép một khuôn hoạt động.
Từ sinh viên tự chủ đến lớp học có sức sống
Mục tiêu của dự án PlayHi là góp phần hình thành thế hệ giáo viên tương lai có tính tự chủ và sáng tạo, qua đó thúc đẩy thay đổi giáo dục theo hướng tích cực. Đó là mục tiêu đúng, bởi đổi mới giáo dục không thể chỉ dựa vào tài liệu hay chỉ đạo; nó cần giáo viên có khả năng đọc tình huống, điều chỉnh hoạt động và tạo cơ hội để học sinh tham gia.
Lý do cần chuẩn bị từ đại học cũng đến từ thực tiễn trường tiểu học. Điều phối viên dự án Nguyễn Bảo Châu cho biết, sau quá trình tích hợp phương pháp này ở tiểu học, nhóm triển khai nhận thấy giáo viên tương lai cần được trang bị sớm hơn để có thời gian bồi dưỡng, thực hành và rèn kỹ năng. Nói cách khác, đợi đến khi giáo viên đứng lớp mới bắt đầu làm quen sẽ bỏ lỡ giai đoạn thuận lợi để hình thành thói quen nghề nghiệp.
Dự án còn chú trọng kết nối đại học với trường tiểu học thực hành. Giáo viên đã quen tổ chức học thông qua chơi có thể hướng dẫn sinh viên trong thực tập và tạo điều kiện để họ nhìn lại, cải thiện tiết dạy. Cầu nối này giúp phương pháp được kiểm nghiệm trong lớp học thật, nơi sự sáng tạo cần đi cùng mục tiêu học tập và khả năng điều phối.
Thước đo sẽ là khả năng lan tỏa
Dự án PlayHi được Bộ Giáo dục và Đào tạo chính thức phê duyệt vào đầu năm 2026; trong tháng 8 và tháng 9 cùng năm, hai trường đại học sư phạm cùng VVOB tổ chức các sự kiện ra mắt dự án. Trước đó, đoàn giảng viên và chuyên gia đã có chuyến học hỏi tại Trường Đại học Khoa học Ứng dụng NHL Stenden ở Hà Lan vào tháng 4/2026. Những mốc này cho thấy dự án đang xây dựng nền tảng hợp tác và chuyên môn, chứ không chỉ dừng ở một thử nghiệm trong lớp.
Tham vọng tiếp theo là đưa học thông qua chơi trở thành hướng giáo dục được phổ biến toàn diện tại tám trường đại học sư phạm lớn nhất cả nước. Đây là mục tiêu có sức nặng, nhưng việc nhân rộng chỉ có ý nghĩa nếu các trường duy trì bồi dưỡng giảng viên, kết nối thực tập và cho sinh viên cơ hội thực hành thật. Nếu thiếu những điều kiện ấy, phương pháp có thể chỉ tồn tại trên đề cương.
Giá trị lớn nhất của PlayHi vì thế nằm ở lựa chọn bắt đầu từ nơi đào tạo giáo viên. Khi sinh viên được học bằng trải nghiệm, tự chủ và phản tư ngay trên giảng đường, đổi mới giáo dục có cơ hội trở thành năng lực nghề nghiệp lâu dài, chứ không phải khẩu hiệu được nhắc đến sau khi họ bước vào lớp học.
