Học thông qua chơi: từ khẩu hiệu đẹp đến thay đổi chương trình đào tạo
Dạy học qua trò chơi là cách thiết kế hoạt động học tập để trẻ vừa chơi vừa khám phá, trong đó trò chơi không phải phần thưởng phụ họa mà là cấu trúc trung tâm của bài học, giúp học sinh chủ động tương tác, hợp tác, thử nghiệm và rút ra kiến thức từ trải nghiệm của chính mình thay vì chỉ nghe giảng thụ động. Chính vì vậy, việc đưa dạy học qua trò chơi vào đào tạo giáo viên tiểu học không chỉ là một xu hướng sư phạm mới mà là yêu cầu đổi mới căn bản chương trình và phương pháp giảng dạy ở các trường sư phạm. Khởi động dự án PlayHi tại Trường Đại học Sư phạm – Đại học Thái Nguyên cho thấy nhà trường đã chọn đi vào trọng tâm: thay đổi cách chuẩn bị đội ngũ giáo viên tương lai, trước khi yêu cầu các trường tiểu học đổi mới trên lớp học.
PlayHi: một dự án nhỏ cho trường sư phạm, một bước xoay cho giáo dục tiểu học
Dự án “Tích hợp Học thông qua Chơi trong đào tạo giáo viên tiểu học” (PlayHi) được Tổ chức VVOB tại Việt Nam viện trợ không hoàn lại, do Trường Đại học Sư phạm – Đại học Thái Nguyên chủ trì và đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt. Dự án được triển khai tại tỉnh Thái Nguyên từ tháng 3/2026 đến tháng 12/2028, với mục tiêu nâng cao năng lực giảng viên trong việc tích hợp học thông qua chơi vào đào tạo giáo viên tiểu học, phát triển năng lực vận dụng cho sinh viên và giáo viên hướng dẫn thực tập, đồng thời tăng cường kết nối giữa nhà trường và các cơ sở giáo dục phổ thông. Trong chương trình khởi động, đại diện các đơn vị cùng thực hiện nghi thức chính thức khởi động PlayHi, thể hiện cam kết phối hợp lâu dài chứ không coi đây là một dự án ngắn hạn mang tính phong trào. Nói cách khác, PlayHi đặt dạy học qua trò chơi vào trục chính sách chứ không dừng ở vài tiết dạy minh họa.
Hiện đại hóa đào tạo giáo viên tiểu học bằng phương pháp học tương tác
Nếu giáo viên tiểu học vẫn được đào tạo chủ yếu qua bài giảng một chiều, họ khó có thể mang phương pháp học tương tác vào lớp học. Trong khai mạc, PGS.TS. Mai Xuân Trường nhấn mạnh việc tích hợp học thông qua chơi góp phần đổi mới chương trình, phương pháp đào tạo và đáp ứng yêu cầu giáo dục phổ thông hiện nay. Đại diện VVOB, TS. Đỗ Thị Ngọc Quyên khẳng định tầm quan trọng của việc liên tục đổi mới phương pháp giảng dạy và phát triển các quan hệ đối tác chiến lược để đưa học thông qua chơi vào chương trình đào tạo giáo viên, giúp sinh viên tiếp cận các phương pháp dạy học tích cực ngay từ giảng đường, gắn lý thuyết với thực tiễn lớp học. Đây là điểm cốt lõi: PlayHi không chỉ dạy vài trò chơi, mà thúc đẩy chuyển dịch sang mô hình đào tạo dựa trên hoạt động, tương tác và trải nghiệm – đúng tinh thần phương pháp học tương tác mà ngành sư phạm lâu nay nói nhiều nhưng triển khai còn ít.
Quy mô can thiệp: từ chỉnh sửa chương trình đến bồi dưỡng hàng trăm người
Điểm thuyết phục của dự án PlayHi nằm ở cách thiết kế can thiệp có hệ thống, thay vì “cưỡi ngựa xem hoa”. Trong khuôn khổ Dự án, nhà trường dự kiến rà soát, điều chỉnh chương trình đào tạo ngành Giáo dục Tiểu học theo định hướng tích hợp học thông qua chơi; xây dựng 11 đề cương học phần và các tài liệu phục vụ giảng dạy, học tập. Đồng thời, Dự án tổ chức tập huấn cho 33 cán bộ quản lý, 35 giảng viên và khoảng 70 giáo viên tiểu học hướng dẫn thực tập sư phạm; tạo điều kiện để khoảng 530 sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học được tiếp cận và vận dụng học thông qua chơi trong quá trình đào tạo. Một phát biểu đáng trích dẫn là: “Thông qua việc từng bước tích hợp Học thông qua Chơi vào chương trình đào tạo và hoạt động thực tập sư phạm, Dự án kỳ vọng góp phần nâng cao năng lực nghề nghiệp cho sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học, đồng thời thúc đẩy những đổi mới thiết thực, bền vững trong đào tạo giáo viên.” Các phiên thảo luận nhóm buổi chiều cũng tập trung nhận diện thuận lợi, thách thức và đề xuất giải pháp, cho thấy dự án được chuẩn bị như một quá trình thay đổi hơn là một sự kiện.
Tác động dự kiến: từ sinh viên sư phạm đến lớp học tiểu học
Câu hỏi quan trọng là: PlayHi sẽ thay đổi điều gì đối với người học phổ thông? Câu trả lời nằm ở chuỗi tác động mà dự án thiết kế. Trước hết, giảng viên được nâng cao năng lực tích hợp học thông qua chơi vào các học phần đào tạo giáo viên tiểu học; sinh viên và giáo viên hướng dẫn thực tập được phát triển kỹ năng vận dụng trong môi trường thực tế; và mối liên kết giữa trường sư phạm với các trường tiểu học được siết chặt hơn. Thông qua việc từng bước tích hợp học thông qua chơi vào chương trình đào tạo và hoạt động thực tập sư phạm, dự án kỳ vọng góp phần nâng cao năng lực nghề nghiệp cho sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học, đồng thời thúc đẩy những đổi mới thiết thực, bền vững trong đào tạo giáo viên. Khi PlayHi tạo nền tảng để sinh viên quen với dạy học qua trò chơi ngay từ ghế nhà trường, các lớp học tiểu học tương lai có cơ hội chuyển từ mô hình “thầy giảng – trò chép” sang lớp học nơi trò chơi, khám phá và tương tác trở thành nhịp điệu thường ngày. Nếu các trường khác tiếp nối, PlayHi có thể là bước xoay âm thầm nhưng quan trọng cho giáo dục tiểu học Việt Nam.
