Quy hoạch tỉnh: Từ bản vẽ đến công cụ tổ chức lại không gian phát triển
Phát triển nông thôn mới gắn với quy hoạch hạ tầng Phú Thọ là quá trình Nhà nước dùng quy hoạch tỉnh, sắp xếp hành chính địa phương và đầu tư hạ tầng đồng bộ để tổ chức lại không gian kinh tế – xã hội, mở rộng hành lang phát triển, nâng chất đời sống nông thôn và bảo đảm phát triển bền vững cho người dân. Quy hoạch tỉnh Phú Thọ thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 không phải một bộ hồ sơ kỹ thuật khô cứng, mà là công cụ chính trị – kinh tế định hướng lại trật tự phát triển trên toàn tỉnh. Khi bản điều chỉnh quy hoạch được phê duyệt tại Quyết định số 2468/QĐ-UBND ngày 31/12/2025, Phú Thọ đã có một “bản đồ mới” cho cả đô thị lẫn nông thôn.
Điểm đáng chú ý là tỉnh không coi quy hoạch như việc “tô màu bản đồ”, mà như cách xây dựng hệ sinh thái phát triển liên kết 3 hành lang, 1 vành đai và 5 trục động lực để khai thác lợi thế vị trí, công nghiệp, đô thị, dịch vụ và du lịch. Tỉnh đặt mục tiêu GRDP giai đoạn 2026-2030 tăng 11-12%/năm, tỷ lệ đô thị hóa 35-40%, HDI đạt 0,78, đồng thời duy trì tỷ lệ che phủ rừng 42,5% và cơ bản không còn hộ nghèo vào năm 2030. Đây là tuyên ngôn rằng tăng trưởng kinh tế và phát triển nông thôn mới phải đi cùng môi trường, phúc lợi và chất lượng sống.
Sắp xếp hành chính địa phương: Tam Đảo có thêm dư địa phát triển
Sắp xếp hành chính địa phương ở Phú Thọ không dừng ở việc gộp đơn vị để tiết kiệm bộ máy; nó mở rộng không gian phát triển, tạo quy mô đủ lớn cho quy hoạch hạ tầng Phú Thọ đi vào thực chất. Xã Tam Đảo là minh chứng: được thành lập trên cơ sở sáp nhập Hồ Sơn, Minh Quang, thị trấn Tam Đảo và thị trấn Hợp Châu, với hơn 79km² và khoảng 34.700 dân, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 32,7%. Quy mô mới buộc chính quyền phải tổ chức lại không gian giữa khu dân cư, vùng sản xuất, khu du lịch và trung tâm dịch vụ, thay vì mỗi xã, thị trấn phát triển theo kiểu “mạnh ai nấy làm”.
Theo Chủ tịch UBND xã Tam Đảo Nguyễn Anh Tú, việc sáp nhập 4 đơn vị hành chính không chỉ mở rộng quy mô quản lý mà còn tạo thêm dư địa để địa phương khai thác hiệu quả các tiềm năng, lợi thế. Nói cách khác, sắp xếp hành chính là tiền đề để quy hoạch tỉnh 2021-2030 và tầm nhìn 2050 “chạm đất” tại cơ sở. Ở tầm tỉnh, hội nghị công bố điều chỉnh quy hoạch thống nhất sau sáp nhập được tổ chức đầu năm 2026 cho thấy Phú Thọ chọn cách dùng một khung quy hoạch chung để dẫn dắt tất cả địa phương cùng đi theo hướng phát triển bền vững.
Tam Đảo: Hạ tầng mở đường cho du lịch nông thôn bền vững và nông nghiệp mới
Nếu quy hoạch tỉnh là khung, thì Tam Đảo đang là “phòng thí nghiệm sống” cho phát triển nông thôn mới gắn du lịch nông thôn bền vững. Trên nền Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số đã triển khai tại Hồ Sơn, Hợp Châu, Minh Quang, địa phương không làm lại từ đầu mà rà soát, kế thừa và nâng chất hạ tầng đã có. Hồ Sơn cũ đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao năm 2024 với 3 thôn kiểu mẫu, tạo điểm xuất phát cao cho xã mới.
Tam Đảo xác định du lịch là ngành kinh tế mũi nhọn; khu du lịch Tam Đảo cùng cảnh quan tự nhiên, văn hóa, tâm linh là nền tảng cho lưu trú, nghỉ dưỡng, ẩm thực và trải nghiệm. Đồng thời, nông nghiệp vẫn là trụ cột sinh kế, với định hướng nông nghiệp công nghệ cao, hình thành vùng hàng hóa cây ăn quả, cây đặc sản, cây dược liệu. Điểm then chốt là hạ tầng: giao thông, trường học, thủy lợi, hạ tầng số và công trình dân sinh được ưu tiên, vì đây là điều kiện để kết nối không gian du lịch với vùng sản xuất và khu dân cư. Đáng chú ý, hạ tầng du lịch cũng mở thêm không gian cho thương mại, dịch vụ và các hoạt động kinh tế khác.
Hạ tầng thay đổi đời sống: Khi đường là cầu nối giữa tiêu chí và túi tiền người dân
Hiệu quả của phát triển nông thôn mới chỉ có ý nghĩa khi đo bằng đời sống hàng ngày. Ở Tam Đảo, hạ tầng giao thông được cải tạo, nâng cấp đã giúp người dân đi lại thuận lợi hơn, kết nối khu dân cư với trung tâm xã, trường học, cơ sở sản xuất và điểm dịch vụ. Với các hộ sản xuất, đường tốt đồng nghĩa thời gian và chi phí vận chuyển giảm, khả năng đưa sản phẩm ra thị trường rộng hơn. Thu nhập bình quân đầu người ước đạt 73 triệu đồng/năm vào cuối 2025, trong khi tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 0,34%, là minh chứng rằng đầu tư hạ tầng đang chuyển hóa thành thu nhập thực tế.
Câu chuyện Hợp tác xã Nấm Tam Đảo cho thấy một logic rõ ràng: hạ tầng giao thông thuận tiện giúp vận chuyển sản phẩm nhanh hơn, đồng thời kéo khách hàng và du khách đến tận nơi tham quan, trải nghiệm. Mỗi tuyến đường, vì vậy, không chỉ giải quyết nhu cầu đi lại, mà phải nâng khả năng kết nối sản xuất – dịch vụ; hạ tầng thủy lợi phải gắn với sinh kế; hạ tầng số phải mở thêm kênh quảng bá, kinh doanh; công trình dân sinh phải nâng chất lượng sống. Nói thẳng, tiêu chí nông thôn mới chỉ là khung đánh giá; thứ quyết định là người dân cảm nhận được lợi ích cụ thể trên từng đoạn đường, từng công trình.
Kết nối quy hoạch – hạ tầng – tài nguyên: Con đường Phú Thọ hướng tới phát triển bền vững
Phú Thọ đặt mục tiêu đến năm 2030 cơ bản không còn hộ nghèo, tỷ lệ thu gom và xử lý chất thải rắn sinh hoạt đạt 100% ở đô thị, trên 85% ở nông thôn, trong khi giữ tỷ lệ che phủ rừng ở mức 42,5%. Xa hơn, tầm nhìn 2050 là trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, trung tâm công nghiệp – thương mại – logistics hiện đại, với hạ tầng kinh tế – xã hội đồng bộ và chất lượng sống cao. Điều này cho thấy tỉnh không chấp nhận đánh đổi môi trường và tài nguyên rừng để lấy tăng trưởng ngắn hạn. Du lịch Tam Đảo, vì vậy, buộc phải là du lịch nông thôn bền vững, dựa trên cảnh quan và văn hóa chứ không “đốt cháy” tài nguyên.
Mục tiêu của Tam Đảo không dừng ở đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao vào năm 2030 với tăng trưởng GRDP 8-10%/năm. Tham vọng rõ ràng hơn: hạ tầng đồng bộ, sản xuất hiệu quả, du lịch phát triển, cảnh quan được gìn giữ và đời sống người dân ngày càng nâng lên. Từ góc nhìn toàn tỉnh, quy hoạch tỉnh, với tầm nhìn đến 2050, đang trở thành công cụ quan trọng giúp Phú Thọ khai thác hiệu quả tiềm năng, thu hút đầu tư và phát triển bền vững. Câu chuyện Tam Đảo cho thấy: khi quy hoạch đi trước, hạ tầng theo sau và tài nguyên được bảo tồn, phát triển nông thôn mới không chỉ là bộ tiêu chí, mà là con đường nâng chất cuộc sống nông thôn một cách dài hạn và công bằng.
